22. Spinoza



Benedictus de Spinoza behoort tot de kleine groep filosofen die gezichtsbepalend zijn voor de geschiedenis van het westerse denken. Als Baruch d’Espinoza in 1632 in Amsterdam geboren als zoon van uit Portugal gevluchte joodse ouders, zou hij in 1677 in Den Haag overlijden aan een longziekte. Waarschijnlijk is die ziekte verergerd door het stof dat hij had ingeademd bij het slijpen van brillenglazen en lenzen voor microscopen, wat hij ondanks zijn sobere levenswijze moest doen om in zijn levensonderhoud te voorzien.

Zijn roepnaam was Bento, wat in het Portugees hetzelfde betekent als Baruch (Hebreeuws) en Benedictus (Latijn), namelijk ‘de gezegende’. Hij leerde Nederlands, Portugees, Spaans, Hebreeuws en schreef later in het Latijn. Na zijn religieuze opvoeding kwam hij in 1656 in conflict met de joodse gemeenschap in Amsterdam, vermoedelijk niet eens zozeer vanwege zijn kritische opstelling tegenover het orthodoxe geloof als wel omdat hij zich uiterlijk niet wilde schikken naar de strenge vereisten en voorschriften. Al was de Republiek in vergelijking met omringende landen tolerant tegenover kritische denkbeelden, toch moest Spinoza voorzichtig zijn. Veel werk heeft hij niet gepubliceerd, of onder een schuilnaam. Zijn hoofdwerk, de Ethica, werd pas na zijn dood uitgebracht.

In het rampjaar 1672 werden de gebroeders De Witt gelyncht door een Oranjegezinde menigte, zonder dat de autoriteiten daartegen optraden. Het schokte Spinoza zo diep dat hij een plakkaat naar de plek wilde brengen met de tekst ‘ultimi barbarorum’ (‘ergste barbaren’). Zijn huisbaas en vriend hield hem tegen en redde zo misschien wel zijn leven. In Tractatus theologico-politicus gaf hij een aanzet tot een vrijzinnige uitleg van de bijbel en in Tractatus politicus sprak hij zich uit voor de democratie en wees hij op het grote belang van vrijheid van meningsuiting.

De Ethica (voluit Ethica Ordine Geometrico Demonstrata = ‘op wiskundige wijze uiteengezet’), zijn magnum opus, moest de mensen leren hoe ze verlichting van hun lijden konden vinden. Het boek had een praktisch doel. De mens moest leren inzien dat God niet buiten de schepping staat, maar dat alles wat bestaat – en dus ook de mens zelf – een verschijning is van God. Om tot dit heldere bewustzijn te komen moest men onafhankelijk zijn en vrij van hevige aanvechtingen, iets waarnaar Spinoza zich zelf gedroeg. Hij argumenteerde altijd kalm, overwogen en redelijk. Hij liet zich niet provoceren.

De Ethica lijkt te zijn opgezet als een meetkundig systeem. Door gebruik te maken van definities, axioma’s en stellingen, probeert Spinoza in roerige tijden de zaken objectief te benaderen. Door de geschiedenis heen hebben veel lezers zich erover beklaagd dat het boek daardoor zo moeilijk te lezen is. Maar dan heeft Spinoza toch het laatste woord. De laatste zin van zijn Ethica luidt namelijk: ‘Alles wat voortreffelijk is, is even moeilijk als zeldzaam.’


Werken van Spinoza


Briefwisseling
Amsterdam : Wereldbibliotheek, 1992. 2e dr. 1ste dr.: 1977. Vertaling: F. Akkerman, H.G. Hubbeling en A.G. Westerbrink.
ISBN: 90-284-1597-1.
Kritische uitgave van de volledige bewaard gebleven correspondentie van Spinoza.

Brieven over het kwaad : de correspondentie tussen Spinoza en Van Blijenbergh
Amsterdam : Wereldbibliotheek, 2012. Hertaling en inleiding: Miriam van Reijen.
ISBN: 978-90-284-2488-3.
Hertaling van een achttal brieven van Spinoza en een protestantse graanhandelaar over de problematiek van God, het kwaad en de menselijke vrije wil.

De draagbare Spinoza
Amsterdam : Bert Bakker, 2008. 3e, herziene dr. Samenstelling en vertaling: Henri Krop en Wiep van Bunge.
ISBN: 978-90-351-3300-6.
Keuze uit het werk van Spinoza, rond actuele thema's als goed en kwaad, oorlog en vrede, eenheid en veelheid, determinatie en vrije wil.

Ethica
Amsterdam : Boom, 2012. Vertaling: Corinna Vermeulen. Redactie: Han van Ruler en Corinna Vermeulen.
ISBN: 978-94-610-5753-2.
Hoofdwerk van Spinoza, uitgegeven naar een in 2010 ontdekt handschrift in de bibliotheek van het Vaticaan.

Ethica
Amsterdam : Bert Bakker, 2012. 6e dr. 1ste dr.: 2002. Vertaling: Henri Krop.
ISBN: 978-90-351-3766-0.
Tweetalige editie, met tekst, vertaling en verklaringen van het hoofdwerk van Spinoza.

Ethicom, ofwel Spinoza's Ethica vertolkt in tekst en commentaar
Delft : Eburon, 2006. 2e dr. 1ste dr.: 1996. Vertaling en commentaar: Wim Klever.
ISBN: 90-5166-526-1.
Combinatie van vertaling en uitleg van de Ethica, het hoofdwerk van Spinoza.

Korte verhandeling over God, de mens en zijn geluk
Amsterdam : Wereldbibliotheek, 2011. Bezorging: Jan Knol.
ISBN: 978-90-284-2395-4.
Vertaling met commentaar van een van Spinoza’s vroegste geschriften, geschreven omstreeks 1660, dat tegelijk een inleiding is in zijn denken.

Korte verhandeling van God, de mens en zijn welstand
Almere : Parthenon, 2012. Vertaling: Rikus Koops.
ISBN: 978-90-79578-35-1.
Parallelle editie van de Korte verhandeling die geldt als een vroege versie van de Ethica.

Theologisch-politieke verhandeling : Tractatus theologico-politicus
Delft : Eburon, 2010. In 1999 verschenen onder de titel Definitie van het christendom. Vertaling en inleiding: Wim Klever.
ISBN: 978-90-5972-401-3.
Licht ingekorte vertaling van en commentaar op de wijsgerige verhandeling van Spinoza over de betekenis van het christendom.

Theologisch-politiek traktaat
Amsterdam : Wereldbibliotheek, 2002. Vert. van Tractatus theologico-politicus (1670). Vertaling: F. Akkerman.
ISBN: 90-284-1773-7.
Andere vertaling van de Tractatus theologico-politicus, Spinoza’s wijsgerige verhandeling over de juiste balans voor de christen en staatsburger tussen geloof (gehoorzaamheid) en rede (vrijheidsdrang).

De uitgelezen Spinoza
Tielt [etc.] : Lannoo [etc.], 1999. Samenstelling: Herman De Dijn. Vertaling: Nico van Suchtelen en F. Akkerman.
ISBN: 90-209-3787-1.
Ruime bloemlezing uit het werk van Spinoza, met fragmenten uit het Vertoog over de verbetering van het verstand, de Ethica, het Theologisch-politiek traktaat en de Brieven.

Verhandeling over de verbetering van het verstand
Groningen : Historische Uitgeverij, 2010. Vertaling van Tractatus de intellectus emendatione. Vertaling: Theo Verbeek.
ISBN: 978-90-6554-059-1.
Onvoltooid gebleven traktaat dat is te lezen als een inleiding op de filosofie, de weg die leidt van het alledaagse naar het wijsgerige denken.


Over Spinoza


Pierre Bayle, Over Spinoza
Budel : Damon, 2006. Vertaling van een lemma uit Dictionaire historique et critique (1740). Vertaling: Louis Hoffman e.a.
ISBN: 90-5573-740-2.
Samenvatting van het gedachtegoed van Spinoza, met kritisch commentaar door de Franse, naar Nederland uitgeweken wijsgeer en hugenoot (1647-1706).

Tinneke Beeckman, Door Spinoza's lens : macht, meditatie, manifestatie, evolutie en seksualiteit
Kalmthout : Pelckmans, 2012.
ISBN: 978-90-289-6834-9.
Wat als je vandaag door Spinoza's lens naar de wereld zou kijken? Filosofe Tinneke Beeckman werkte zes toegankelijke perspectieven uit.

Tinneke Beeckman (redactie), Spinoza, filosoof van de blijheid
Brussel : Uitgeverij ASP, 2010.
ISBN: 978-90-5487-538-3.
Bundel met bijdragen waarin de rijkdom van de Ethica wordt geëxploreerd en de actualiteit van het denken van Spinoza wordt getoond.

Herman Berger, De Ethica van Spinoza : een handreiking
Antwerpen [etc.] : Garant, 2011.
ISBN: 978-90-441-2742-3.
Commentaar op de Ethica, waarbij de auteur in discussie gaat met eerdere interpretaties en met Spinoza zelf.

Erik Bindervoet en Saskia Pfaeltzer, Spinoza's achtbaan
Amsterdam : Wereldbibliotheek, 2014.
ISBN: 978-90-284-2538-5.
Een leraar wiskunde aan een middelbare school, groot bewonderaar en kenner van Spinoza's Ethica, wil zijn leerlingen duidelijk maken wie Spinoza was en wat hij ons kan leren en neemt ze mee in een filosofische achtbaan die hen langs leven en leer van Spinoza voert.

Wiep van Bunge, De Nederlandse Republiek, Spinoza en de radicale verlichting
Brussel : Uitgeverij ASP, 2010.
ISBN: 978-90-5487-769-1.
De auteur toont aan dat het denken van Spinoza is ingebed en mogelijk gemaakt door de toenmalige culturele en maatschappelijke context en dat hij op zijn beurt in zijn politieke filosofie oplossingen voor de problemen van de jonge republiek formuleert.

Maarten van Buuren, Spinoza : vijf wegen naar de vrijheid
Amsterdam : Ambo /Anthos, 2016.
ISBN: 978-90-263-3395-8.
De auteur toont de vijf pijlers waarop het denken van Spinoza berust: streven naar zelfbeschikking, ontplooiing van macht, volgen van de intuïtie, samenwerking met anderen en vooral streven naar vrijheid. In deze oproep schuilt zijn blijvende actualiteit.

Gunther Coppens (redactie), Spinoza en de scholastiek
Leuven : Acco, 2003.
ISBN: 90-334-5416-5.
Zeven bijdragen van een studiedag over Spinoza en de Scholastiek die in 2003 in Rotterdam werd gehouden.

Antonio Damasio, Het gelijk van Spinoza : vreugde, verdriet en het voelende brein
Amsterdam : Wereldbibliotheek, 2010. 5e dr. Vertaling van Looking for Spinoza : Joy, Sorrow and the Feeling Brain (2003). Vertaling: Marjolijn Stoltenkamp.
ISBN: 978-90-284-2378-7.
Poging tot begrip van menselijke gevoelens vanuit de neurobiologie, waarbij gaandeweg nieuw licht wordt geworpen op het denken van Spinoza.

Johan Diepstraten en Phil Muysson (redactie), Spinoza en de literatuur
Den Haag : Stichting BZZTôH, 1984. (Bzzlletin; jaargang 13, nr. 121).
Aflevering van het literaire tijdschrift met opstellen over de receptie van het werk van Spinoza onder Nederlandse letterkundigen.

Herman De Dijn, Spinoza : de doornen en de roos
Kapellen [etc.] : Pelckmans, 2009.
ISBN: 978-90-289-5296-6.
Bewerking van een aantal eerder verschenen artikelen over het moeilijk toegankelijke gedachtegoed van Spinoza.

Geluk : lees- en schrijfcursisten reageren op Spinoza
Amsterdam : Leeslicht, 2008.
ISBN: 978-90-8696-062-0.
In het voetspoor van Spinoza heeft een aantal lees- en schrijfcursisten getracht hun gedachten over geluk op te schrijven. Verhalen in korte zinnen en gemakkelijke woorden.

Rebecca Goldstein, De onbekende Spinoza
Amsterdam : Atlas, 2007. Vertaling van Betraying Spinoza : the Renegade Jew Who Gave Us Modernity (2006). Vertaling: Henk Schreuder.
ISBN: 978-90-450-0072-5.
Het leven en denken van Spinoza, belicht vanuit zijn joodse achtergrond.

Margaret Gullan-Whur, Spinoza : een leven volgens de rede
Rotterdam : Lemniscaat, 2000. Vertaling van Within Reason : a Life of Spinoza (1998). Vertaling: Jabic Veenbaas e.a.
ISBN: 90-5637-271-8.
Biografie waarin aan de hand van een nauwgezette beschrijving van zijn levensloop en van het leefklimaat van Holland in de zeventiende eeuw de ontwikkeling van het denken van Spinoza wordt geschetst.

J.H. Gunning Jr., Over Spinoza's Ethica : collegedictaat opgetekend door Chr. Hunningher - Amsterdam, 1887-1888
Zoetermeer : Boekencentrum, 2015.
ISBN: 978-90-239-7035-4.
Transcriptie van de aantekeningen die zijn gemaakt van de colleges van J.H. Gunning Jr. (1829-1905) over de Ethica in 1887-1888. Zij geven een uniek inzicht in Gunnings onderricht over dit werk aan studenten en vormen een inleiding in de wijsbegeerte van Spinoza.

Cis van Heertum, Libertas philosophandi : Spinoza als gids voor een vrije wereld
Amsterdam : In de Pelikaan, 2008.
ISBN: 978-90-71608-24-7.
Dertien bijdragen over leven, werk en gedachtegoed van Spinoza, uitgebracht bij de gelijknamige tentoonstelling in de Bibliotheca Philosophica Hermetica in het kader van Amsterdam Wereldboekenstad.

H.G. Hubbeling, Spinoza
Baarn : Ambo, 1989. 3e, herziene dr. 1ste dr.: 1966.
ISBN: 90-263-0956-2.
Inleiding op het leven van Spinoza en zijn kerngedachten op de terreinen van kennisleer, ethiek, theologie en staatsleer.

Jonathan Israel, Gedachtevrijheid versus godsdienstvrijheid : een dilemma van de Verlichting
Budel [etc.] : DAMON [etc.], 2007.
ISBN: 978-90-5573-810-6.
Tekst van de Thomas More Lezing die de auteur in 2006 hield aan de Radboud Universiteit Nijmegen, waarin hij de hedendaagse spanningen tussen meningsvrijheid en godsdienstvrijheid illustreert aan de hand van het verschil in vrijheidsopvatting van Locke en Spinoza. Aangevuld met essays van historicus Siep Stuurman en filosoof Marin Terpstra.

Jonathan Israel, In strijd met Spinoza : het failliet van de Nederlandse Verlichting (1670-1800)
Amsterdam : Bert Bakker, 2007. Vertaling van ‘Failed Enlightenment’ : Spinoza's Legacy and the Netherlands (1670-1800) (2007). Vertaling: Hans van Cuijlenborg.
Lezing over de ideologie van de Nederlandse patriottenbeweging omstreeks 1780, die terug te voeren zou zijn op Spinoza en zijn geestverwanten.

Jonathan Israel, Radicale verlichting : hoe radicale Nederlandse denkers het gezicht van onze cultuur voorgoed veranderden
Franeker : Van Wijnen, 2007. 2e dr. Vertaling van Radical Enlightenment : Philosophy and the Making of Modernity 1650-1750 (2001). Vertaling: Egbert Krikke.
ISBN: 978-90-5194-239-2.
Standaardwerk over de rol van Nederland bij de 18e-eeuwse Verlichting, die veel groter blijkt dan traditioneel wordt aangenomen.

Wim Klever, Mannen rond Spinoza (1650-1700) : presentatie van een emanciperende generatie
Hilversum : Verloren, 1997.
ISBN: 90-6550-563-6.
Portretten van elf denkers en wetenschappers in de omgeving van Spinoza die wetenschap en filosofie zoeken te bevrijden van wat niet berust op objectieve zekerheden of heldere inzichten.

Wim Klever, Spinoza classicus : antieke bronnen van een moderne denker
Budel : DAMON, 2005.
ISBN: 90-5573-639-2.
Overzicht van de invloed van klassieke (vooral Latijnse) auteurs op het werk van Spinoza.

Jan Knol, En je zult spinazie eten : aan tafel bij Spinoza, filosoof van de blijdschap
Amsterdam : Wereldbibliotheek, 2006.
ISBN: 90-284-2096-7.
Introductie tot de Ethica, waarin Spinoza aantoont hoe wij onszelf blijvend geluk en blijdschap eigen kunnen maken.

Jan Knol, Spinoza : uit zijn gelijkenissen en voorbeelden : voor iedereen
Amsterdam : Wereldbibliotheek, 2007.
ISBN: 978-90-284-2194-3.
Inleiding tot het werk van Spinoza, waarbij aan de hand van fragmenten in het bijzonder wordt ingegaan op zijn visie op onder meer het ontstaan van godsdienst en op de verhouding tussen lichaam en geest.

Jan Knol, Spinoza in 107 vragen & antwoorden
Amsterdam : Wereldbibliotheek, 2015.
ISBN: 978-90-284-2635-1.
Inleiding tot het gedachtegoed van de Nederlandse filosoof via 107 vragen die ons allemaal bezighouden en 107 antwoorden van Spinoza daarop: beknopt, helder en toegankelijk.

Jan Knol, Spinoza's intuïtie
Amsterdam : Wereldbibliotheek, 2009.
ISBN: 978-90-284-2269-8.
Verhandeling over de kennisleer van Spinoza en het onderscheid dat hij maakt tussen alledaagse ervaring, rede en intuïtie.

Henri Krop, Spinoza : een paradoxale icoon van Nederland
Amsterdam : Prometheus, 2015.
ISBN: 978-90-351-3871-1.
Uitvoerige analyse van hoe en waarom Spinoza drie eeuwen lang de Nederlanders heeft kunnen fascineren en van wat hij het Nederland van de eenentwintigste eeuw nog te zeggen heeft.

Henry Méchoulan, Amsterdam ten tijde van Spinoza : geld en vrijheid
Amsterdam : De Arbeiderspers, 1992. Vertaling van Amsterdam au temps de Spinoza (1990). Vertaling: Jelle Noorman.
ISBN: 90-295-3055-3.
Studie over het rijke Amsterdam in de zeventiende eeuw waarin wordt aangetoond dat het rationeel en tolerant denken van die tijd leidde tot een vrijere samenleving.

Robert Misrahi, 100 woorden over de Ethica van Spinoza
Amsterdam : Atlas, 2007. Vertaling van 100 mots sur l' Ethique de Spinoze (2005). Vertaling: Frans van Zetten.
ISBN: 978-90-450-0004-6.
Inleiding tot de Ethica van Spinoza aan de hand van honderd trefwoorden.

Pierre-François Moreau, Spinoza en het spinozisme : een inleiding
Budel : DAMON, 2004. Vertaling van Spinoza et le spinozisme (2003). Vertaling: Jeroen Bartels.
ISBN: 90-5573-473-X.
Compacte, bevattelijke inleiding op leven en werken van Spinoza en de receptie daarvan.

Steven Nadler, De ketterij van Spinoza : onsterfelijkheid en het joodse denken
Amsterdam : Atlas, 2008. Vertaling van Spinoza's Heresy : Immoratality and the Jewish Mind (2001). Vertaling: Frans van Zetten.
ISBN: 978-90-450-1405-0.
Onderzoek naar het denken van Spinoza over onsterfelijkheid als mogelijke oorzaak van zijn verbanning uit de joodse gemeenschap in Amsterdam in 1656.

Steven Nadler, Spinoza
Amsterdam : Olympus, 2005. 3e dr. Vertaling van Spinoza : a Life (1999). Vertaling: Frans van Zetten.
ISBN: 90-467-0021-6.
Biografie over Spinoza, zijn jonge jaren in de Amsterdamse en joodse gemeenschap, zijn verbanning uit de synagoge en ontwikkeling tot een kritisch en vrij denker met vele contacten in de Nederlanden en daarbuiten.

Maarten Prak (redactie), Nederland in de zeventiende en achttiende eeuw
Amsterdam : Bert Bakker, 2006.
ISBN: 978-90-351-2990-0.
Dit tweede deel in de serie Plaatsen van herinnering, met de beschrijving van 41 plaatsen en de voor Nederland belangrijke gebeurtenissen die er tussen 1572 en 1798 plaatsvonden, bevat van Shlomo Berger de bijdrage ‘Amsterdam: Portugees-Israëlitische synagoge. Joden aan de Amstel’.

Miriam van Reijen, Het Argentijnse gezicht van Spinoza : passies en politiek
Kampen : Klement, 2010.
ISBN: 978-90-8687-063-9.
Studie over de receptie van het gedachtegoed van Spinoza in Argentinië, met name waar het gaat om zijn opvattingen over de relatie tussen de passie en de politiek.

Miriam van Rijen, Spinoza : de geest is gewillig, maar het vlees is sterk
Kampen [etc.] : Klement [etc.], 2008.
ISBN: 978-90-8687-022-6.
Inleiding tot het denken van Spinoza en verduidelijking van het belang van zijn gedachtegoed in een hedendaags perspectief.

Miriam van Reijen, Spinoza in bedrijf : van passie naar actie
Zoetermeer : Klement, 2013.
ISBN: 978-90-868709-3-6.
Beschouwing over de filosofie van Spinoza als motivatietheorie vanuit het perspectief van leidinggevenden, gevolgd door een bloemlezing uit zijn geschriften.

Rudi Rotthier, De naakte perenboom : op reis met Spinoza
Amsterdam : Atlas Contact, 2013.
ISBN: 978-90-450-2552-0.
Op zoek naar Spinoza, naar de betekenis van zijn werk en naar het land waarin dat werk ontstond, reist de auteur van de woonplaatsen van van de filosoof verder naar Almere, Waddinxveen, Deventer en Zwolle.

Kees Schuyt, Spinoza en de vreugde van het inzicht
Amsterdam : Balans, 2012.
ISBN: 978-94-600-3406-0.
Verslag van de persoonlijke zoektocht van de auteur om via de filosofie van Spinoza meer te begrijpen van de wereld en van het eigen leven en om de vaak moeilijke thema’s van de wijsgeer onder de knie te krijgen.

Roger Scruton, Spinoza
Rotterdam : Lemniscaat, 2014. (Kopstukken filosofie). Nieuwe editie. Vertaling van Spinoza (1986). Vertaling: Hessel Daalder.
ISBN: 978-90-477-0645-8.
Inleiding waarin in toegankelijke taal de contouren worden geschetst van de filosofie van Spinoza, zowel de gees­telijke vader van de Verlichting als de laatste hoeder van de middeleeuwse wereld.

Matthew Stewart, De ketter en de hoveling : Leibniz, Spinoza en het lot van God in de moderne wereld
Amsterdam : Meulenhoff, 2008. Vertaling van The Courtier and the Heretic (2006). Vertaling: Judith Dijs.
ISBN: 978-90-290-7991-4.
Beschrijving van de levens van Spinoza en Leibniz die elkaar in 1676 in Den Haag ontmoetten, waarbij wordt aangetoond dat Spinoza meer invloed heeft gehad op het denken van Leibniz dan algemeen wordt aangenomen.

Siebe Thissen, De spinozisten : wijsgerige beweging in Nederland (1850-1907)
Den Haag : Sdu Uitgevers, 2000.
ISBN: 90-12-08705-8.
Verhandeling over het Nederlandse Spinozisme, een wijsgerige beweging in de tweede helft van de negentiende eeuw in het voetspoor van Spinoza.

Theun de Vries, De gezegende : het leven van Spinoza in honderdzeven scènes
Amsterdam : Querido, 1985.
ISBN: 90-214-8665-2.
Oorspronkelijk als filmscript voor Joris Ivens bedoeld levensverhaal van Spinoza waarin een levendig beeld wordt geschetst van zijn persoon en het landschap en het dagelijkse leven in de zeventiende eeuw.

Theun de Vries, Spinoza
Amsterdam : De Prom, 2003. 5e dr. 1e dr.: 1972.
ISBN: 90-6801-758-6.
Biografie van Spinoza waarin een duidelijk beeld wordt gegeven van de positie van de Joden in het Nederland van de zeventiende eeuw en van zijn ideeën over tolerantie, vrede en mensenrechten.


Romans


Boudewijn Büch, De blauwe salon : berichten omtrent leven en wedervaren van een jongeman : in het licht gegeven door Lothar G. Mantoua
Amsterdam : Uitgeverijen Singel 262, 1996. 4e dr. 1ste dr.: 1981.
ISBN: 90-413-3025-9.
Fictieve biografie van de jong gestorven Benedictus vanaf zijn jeugd in een katholiek krankzinnigeninternaat, via zijn talrijke liefdesavonturen tot en met de dood van zijn zoontje en zijn groei naar de filosofie van Spinoza.

Gabi Gleichmann, Het elixer voor onsterfelijkheid
Breda : De Geus, 2013. Vertaling van: Udødelighetens elixir, 2012. Vertaling: Paula Stevens.
ISBN: 978-90-445-2584-7.
De fictieve, eeuwen omspannende familiegeschiedenis van het geslacht Spinoza, waarin zich de geschiedenis van het Europese Jodendom van middeleeuwen tot heden weerspiegelt.

Robert Menasse, De verdrijving uit de hel
Amsterdam : De Arbeiderspers, 2002. Vertaling van Die Vertreibung aus der Hölle (2001). Vertaling: Paul Beers.
ISBN: 90-295-3094-4.
Een historicus, die 25 jaar na dato op een schoolreünie zijn leraren confronteert met hun nazi-verleden, ontdekt parallellen tussen zijn eigen leven en dat van een Portugese jood die in de zeventiende eeuw naar Amsterdam vluchtte en als rabbi de leermeester van Spinoza werd.

René Poort, Alleen bestaat niet
Amsterdam : Augustus, 2008.
ISBN: 978-90-457-0195-0.
Aan de Ethica van Spinoza refererende debuutroman waarin een jongeman met een obsessieve belangstelling voor seks grote moeite heeft om zich open te stellen voor anderen.

Ethel Portnoy, Bange mensen : een Haagse vertelling
Amsterdam : Meulenhoff, 1996. Vertaling: Hepzibah Kousbroek.
ISBN: 90-290-5278-3.
Drie inwoners van Den Haag, van wie er een het leven van Spinoza bestudeert, hebben ieder een eigen interesse voor de geschiedenis van hun stad.

Yasmine Reza, In de slee van Arthur Schopenhauer
Amsterdam : Voetnoot, 2010. Vertaling van Dans la luge d'Arthur Schopenhauer (2005). Vertaling: Martin de Haan.
ISBN: 978-90-78068-37-2.
Gesprekken met mensen uit de omgeving van een Spinoza-kenner werpen licht op de onbevredigende rol van de filosoof in zijn leven.

Goce Smilevski, Het web van Spinoza
Amsterdam : Anthos, 2014. Vertaling van: Razgovor so Spinoza. Vertaling: Roel Schuyt.
ISBN: 978-90-414-1917-0.
Vanwege zijn radicale ideeën lijkt Spinoza gedoemd altijd op de vlucht te zijn, maar dat weerhoudt hem er niet van zijn baanbrekende filosofie verder te ontwikkelen.

Leon de Winter, Hoffman's honger
Amsterdam : De Bezige Bij, 2005. 19e dr. 1ste dr.: 1990.
ISBN: 90-234-1903-0.
Een diplomaat die zich op het werk van Spinoza heeft gestort, vervalt door schuldgevoelens tot vraatzucht en raakt betrokken bij een spionageaffaire.


Irvin D. Yalom, Het raadsel Spinoza
Amsterdam : Balans, 2015. Vertaling van The Spinoza Problem (2012). Vertaling: Miebeth van Horn.
ISBN: 978-94-6003-894-5.
Via een aantal vragen wordt Spinoza als mens benaderd en wordt tevens de ware toedracht rond het 'Spinozaprobleem van de nazi's' onthuld.


Poëzie


J.H. Leopold, Cheops
Houten : Agathon, 1987. Illustraties: Peter van Hugten.
ISBN: 90-269-5645-2.
Episch gedicht van circa 200 versregels, geschreven onder invloed van Spinoza en oosterse filosofieën. In de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren is Cheops te lezen onder deze link.


Strip


Jaron Beekes, De lens van Spinoza
Amsterdam : Oog & Blik, 2011.
ISBN: 978-90-5492-332-9.
Ballonstrip over de veelbewogen geschiedenis van Spinoza die tegelijk een toegankelijke en originele inleiding is op zijn werk.


CD’s


Wiep van Bunge, Spinoza : hoorcollege over zijn leven, werk en tijdgenoten
Rotterdam : NRC Handelsblad, 2011. 4 cd’s (4 × ca. 60 min.) - 1 tekst (11 p.)
ISBN: 978-90-853010-6-6.
Hoorcollege over leven en werk van Spinoza in een cultuurhistorische context, met aandacht voor de invloed van zijn ideeën op denkers uit alle eeuwen.

Miriam van Reijen, Stoïcijnse levenskunst : evenveel geluk als wijsheid
[Diemen] : LuisterWijs, 2012. (Praktische filosofie ; 2). 6 cd’s
ISBN: 978-94-912241-6-4.
Hoorcollege over stoïcijnse filosofie en hoe deze filosofische denkwijze gebruikt kan worden om meer greep op het eigen leven te krijgen. De vijfde cd bevat het college 'Spinoza ontkent de vrije wil' (77 min.)

Han van Ruler, Spinoza
[Diemen] : LuisterWijs, 2011. (Sprekende denkers). 3 cd’s (167 min.)
ISBN: 978-94-912240-5-8.
Leven en werk van Spinoza, met speciale aandacht voor zijn pleidooi voor vrijheid van meningsuiting.

Naar de overzichtspagina

Auteursjubilea

Agenda

Film

  • Er zijn voor vandaag geen films aangemeld

Video's & Podcasts

  • Maria Barnas

    Podcast van Erik Jan Harmens met Maria Barnas over haar in januari verschenen roman Altijd Augustus

    Opname: 12-04-2017
    Erik Jan Harmens
  • Kluun

    Podcast van Erik Jan Harmens met Kluun over zijn roman DJ

    Opname: 31-03-2017
    Erik Jan Harmens
  • Ronald Snijders

    Podcast van Erik Jan Harmens met Ronald Snijders over diens gedichtenverzameling Kopdichtbundel.

    Opname: 13-03-2017
    Erik Jan Harmens

Meer video's & podcasts

Canon van de Nederlandse geschiedenis

  • 1. Hunebedden
  • 2. De Romeinse Limes
  • 3. Willibrord
  • 4. Karel de Grote
  • 5. Hebban olla vogala
  • 6. Floris V
  • 7. De Hanze
  • 8. Erasmus
  • 9. Karel V
  • 10. De Beeldenstorm
  • 11. Willem van Oranje
  • 12. De Republiek
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie
  • 14. De Beemster
  • 15. De grachtengordel
  • 16. Hugo de Groot
  • 17. De Statenbijbel
  • 18. Rembrandt
  • 19. De Atlas Major van Blaeu
  • 20. Michiel de Ruyter
  • 21. Christiaan Huygens
  • 22. Spinoza
  • 23. Slavernij
  • 24. Buitenhuizen
  • 25. Eise Eisinga
  • 26. De patriotten
  • 27. Napoleon Bonaparte
  • 28.  Koning Willem I
  • 29. De eerste spoorlijn
  • 30. De Grondwet
  • 31. Max Havelaar
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid
  • 33. Vincent van Gogh
  • 34. Aletta Jacobs
  • 35. De Eerste Wereldoorlog
  • 36. De Stijl
  • 37. De crisisjaren
  • 38. De Tweede Wereldoorlog
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging
  • 40. Indonesië 1945-1949
  • 41. Willem Drees
  • 42. De watersnood
  • 43. De televisie
  • 44. Haven van Rotterdam
  • 45. Annie M.G. Schmidt
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945
  • 47. Srebrenica
  • 48. Veelkleurig Nederland
  • 49. De gasbel
  • 50. Europa
  • 1. Hunebedden

    1. Hunebedden

    Circa 4.000 tot 3.000 v.Chr.
    Hunebedden zijn door mensenhanden geordende steenformaties die dienden als begraafplaats. In Drenthe zijn er ruim vijftig bewaard gebleven.

    Bekijk details
  • 2. De Romeinse Limes

    2. De Romeinse Limes

    47-ca. 400.
    Bij het begin van onze jaartelling vormde de Rijn, die van Xanten via Utrecht en Alphen aan den Rijn naar Katwijk stroomde, de Limes, de grens van het Romeinse rijk.

    Bekijk details
  • 3. Willibrord

    3. Willibrord

    658-739.
    De Engels monnik Willibrord kwam in 690 aan land bij de monding van de Rijn om zich in te zetten voor de verspreiding van het christendom in het land van de Friezen.

    Bekijk details
  • 4. Karel de Grote

    4. Karel de Grote

    724-814.
    Karel de Grote, op kerstdag van het jaar 800 door de paus tot keizer over het Westen gekroond, had het Frankische rijk zo weten uit te breiden dat het grote delen van het huidige Europa omvatte, waaronder de latere Nederlanden.

    Bekijk details
  • 5. Hebban olla vogala

    5. Hebban olla vogala

    Omstreeks 1100.
    Om zijn ganzenveer te scherpen krabbelde een Vlaamse monnik omstreeks het jaar 1100 een paar zinnen neer uit een liefdesliedje. Het is de oudst bewaarde tekst in het Nederlands.

    Bekijk details
  • 6. Floris V

    6. Floris V

    1254-1296.
    Floris V was de graaf die in de dertiende eeuw het machtsgebied van Holland aanzienlijk wist uit te breiden, tot drie van zijn vazallen zich tegen hem keerden.

    Bekijk details
  • 7. De Hanze

    7. De Hanze

    1356-ca. 1450
    Door het Hanzeverbond tussen steden in Nederland, België, de Baltische Staten, Noorwegen en Polen waren Zutphen, Deventer, Tiel, Kampen, Zwolle en meer steden in het oosten van het land van de twaalfde tot de zestiende eeuw welvarende handelscentra.

    Bekijk details
  • 8. Erasmus

    8. Erasmus

    1469?-1536
    Naast etiquetteboeken, vorstenspiegels, samenspraken en traktaten die heersers en burgers moesten opvoeden tot wijze christenen, publiceerde Erasmus onder meer Adagia, een verzameling klassieke spreekwoorden, en de satire Lof der zotheid.

    Bekijk details
  • 9. Karel V

    9. Karel V

    1500-1558.
    Zo groot was het rijk waarover Karel V heerste dat de zon er letterlijk nooit onderging. Tot dat rijk behoorden de Nederlanden, die hij tot een bestuurlijke eenheid probeerde te smeden.

    Bekijk details
  • 10. De Beeldenstorm

    10. De Beeldenstorm

    1566.
    Dit was het wonderjaar waarin edellieden die zich geuzen noemden, zich steeds openlijker tegen het landsbestuur keerden en waarin in de hele Nederlanden kerken en kloosters werden geplunderd en ontdaan van hun katholieke symbolen.

    Bekijk details
  • 11. Willem van Oranje

    11. Willem van Oranje

    1533-1584.
    Willem van Oranje was een ambitieuze edelman die min of meer zijns ondanks uitgroeide tot een rebel en later werd vereerd als de ‘vader des vaderlands’, als de grondlegger van een nieuwe Nederlandse staat.

    Bekijk details
  • 12. De Republiek

    12. De Republiek

    1588-1795
    Na de oorlog waren de Nederlanden uiteengevallen in de zuidelijke Spaanse Nederlanden en de noordelijke Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. In het vroegmoderne Europa was een republiek een uitzondering.

    Bekijk details
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    1602-1799
    De Verenigde Oostindische Compagnie had het Nederlandse monopolie op de handel in de Aziatische wateren en mocht oorlogen voeren, verdragen sluiten en gebieden besturen. Zo ontwikkelde de VOC zich tot een geduchte macht.

    Bekijk details
  • 14. De Beemster

    14. De Beemster

    1612
    Nadat met 43 windmolens de Beemster was drooggelegd, werd in 1612 met de inrichting van de polder begonnen. Aan het strak geometrische patroon waarvan werd uitgegaan, heeft de Beemster zijn roem te danken.

    Bekijk details
  • 15. De grachtengordel

    15. De grachtengordel

    1613-1662
    Bij de uitbreiding van Amsterdam vanaf 1613 werd nut gecombineerd met schoonheid. Een van de projecten was de grachtengordel, met zijn karakteristieke halfronde vorm en zijn residentiële functie, met tal van ‘stadspaleisjes’ voor kapitaalkrachtige inwoners.

    Bekijk details
  • 16. Hugo de Groot

    16. Hugo de Groot

    1583-1645
    Hugo de Groot is vooral bekend gebleven door zijn ontsnapping in een boekenkist uit slot Loevestein in 1621. Hij staat echter ook te boek als een groot rechtsgeleerde die de beginselen van het volkerenrecht formuleerde.

    Bekijk details
  • 17. De Statenbijbel

    17. De Statenbijbel

    1637
    In 1618 gaf de gereformeerde synode opdracht een Nederlandse vertaling van de bijbel te maken. Die verscheen in 1637 en zou in de loop der eeuwen een groot stempel drukken op de Nederlandse taal en cultuur.

    Bekijk details
  • 18. Rembrandt

    18. Rembrandt

    1606-1669
    Van de circa 175 kunstschilders die Amsterdam omstreeks 1650 rijk was en die de culturele bloei in de Gouden Eeuw symboliseren, was Rembrandt een van de succesrijkste. Met zijn dure portretten en schilderijen bediende hij een elite van welgestelde burgers en kunstkenners.

    Bekijk details
  • 19. De Atlas Major van Blaeu

    19. De Atlas Major van Blaeu

    1662-1665
    Met kennis van zaken zette Willem Jansz Blaeu in 1605 in Amsterdam een drukkerij en uitgeverij van hoogwaardige kaarten en atlassen op, die door zijn zoon Joan werd voortgezet, onder meer met de uigave van de Atlas Major.

    Bekijk details
  • 20. Michiel de Ruyter

    20. Michiel de Ruyter

    1607-1676
    Conflicterende handelsbelangen leidden ertoe dat de Republiek in de zeventiende eeuw voortdurend oorlog op zee moest voeren. De beroemdste van alle zeehelden was Michiel Adriaenszoon de Ruyter, die het bracht tot luitenant-admiraal van de marine.

    Bekijk details
  • 21. Christiaan Huygens

    21. Christiaan Huygens

    1629-1695
    Christiaan Huygens was een van de grootste geleerden van zijn tijd, wiens verdiensten op vele terreinen liggen. Zo vond hij onder meer het slingeruurwerk uit en ontdekte hij de maan Titan bij de planeet Saturnus.

    Bekijk details
  • 22. Spinoza

    22. Spinoza

    1632-1677
    Al behoort hij tot de filosofen die het westerse denken hebben gevormd, tijdens zijn leven moest Spinoza zo voorzichtig zijn dat zelfs zijn hoofdwerk, de Ethica, pas na zijn dood werd uitgebracht.

    Bekijk details
  • 23. Slavernij

    23. Slavernij

    1621-1863
    De Nederlandse slavenhandel begon in 1621 met de oprichting van de West-Indische Compagnie en eindigde bijna 250 jaar later met de afschaffing van de slavernij in Suriname.

    Bekijk details
  • 24. Buitenhuizen

    24. Buitenhuizen

    17e en 18e eeuw
    In de Gouden Eeuw lieten vooral rijke Amsterdamse kooplieden langs de Vecht en andere rivieren riante buitenhuizen bouwen, met vaak prachtige tuinen.

    Bekijk details
  • 25. Eise Eisinga

    25. Eise Eisinga

    1744-1828.
    Geïnspireerd door de Verlichting bouwde Eise Eisinga in zijn werkkamer een bewegend model van het zonnestelsel, nu nog altijd het oudste werkende planetarium ter wereld.

    Bekijk details
  • 26. De patriotten

    26. De patriotten

    1780-1795
    Na de bloeitijd van de Republiek werden burgers een politieke macht die zich tegen stadhouder Willem V keerde en ernaar streefde het land tot een politieke eenheid te smeden.

    Bekijk details
  • 27. Napoleon Bonaparte

    27. Napoleon Bonaparte

    1769-1821
    Als keizer bracht Napoleon zowat heel Europa onder zijn gezag. In Nederland introduceerde hij aanvankelijk de monarchie en moderniseerde hij het bestuur en de rechtspraak.

    Bekijk details
  • 28.  Koning Willem I

    28. Koning Willem I

    1772-1843
    Na het congres van Wenen in 1815 werden noord en zuid samen het Verenigd Koninkrijk, onder koning Willem I. Ondanks diens inspanningen de economie te verbeteren, kwam het zuiden in 1830 in opstand.

    Bekijk details
  • 29. De eerste spoorlijn

    29. De eerste spoorlijn

    1839
    Ondanks de aanvankelijke scepsis heeft de komst in 1839 van de trein in Nederland veel bijgedragen tot de ontsluiting van het land en een versnelde industrialisatie ervan.

    Bekijk details
  • 30. De Grondwet

    30. De Grondwet

    1848
    Omdat de Grondwet bepaalt wie de macht uitoefent en hoe dat gebeurt, is het voornaamste wet van een staat. De Nederlandse Grondwet werd ingevoerd in 1798 en herzien in 1815 en 1848.

    Bekijk details
  • 31. Max Havelaar

    31. Max Havelaar

    1860
    De ervaringen van Eduard Douwes Dekker als assistent-resident in Nederlands-Indië vormden de basis voor de felle aanklacht tegen het koloniale regime die hij als Multatuli in de vorm van de roman Max Havelaar zou schrijven.

    Bekijk details
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid

    32. Verzet tegen kinderarbeid

    19e eeuw
    Toen kinderen door de Industriële Revolutie ook massaal in fabrieken aan het werk werden gezet, nam het verzet daartegen toe. Het zou tot 1874 duren voordat een wet de inzet van kinderen in fabrieken verbood.

    Bekijk details
  • 33. Vincent van Gogh

    33. Vincent van Gogh

    1853-1890
    Met zijn kleurrijke, eigenzinnige schilderijen en zijn door amoureuze, persoonlijke en zakelijke tegenspoed getekende leven is Vincent van Gogh een van de meest tot de verbeelding sprekende kunstenaars.

    Bekijk details
  • 34. Aletta Jacobs

    34. Aletta Jacobs

    1854-1929
    Haar hele leven heeft Aletta Jacobs gestreden voor de rechten van vrouwen, onder meer voor het in 1919 ingevoerde algemeen vrouwenkiesrecht. Ook als arts kwam ze op voor de belangen van vrouwen.

    Bekijk details
  • 35. De Eerste Wereldoorlog

    35. De Eerste Wereldoorlog

    1914-1918
    Al wist Nederland in 1914 neutraal te blijven, toch zou de Grote Oorlog niet helemaal aan het land voorbijgaan. Ook de Nederlanders voelden steeds meer de consequenties ervan.

    Bekijk details
  • 36. De Stijl

    36. De Stijl

    1917-1981
    Opgericht in de chaos van de Eerste Wereldoorlog, streefden de beweging en het tijdschrift De Stijl naar harmonie door het gebruik van geometrische vormen en van de primaire kleuren en de niet-kleuren.

    Bekijk details
  • 37. De crisisjaren

    37. De crisisjaren

    1929-1940
    Elke dag urenlang aanschuiven in stempellokalen. Dat was het vernederende lot van de steuntrekkende werklozen in de jaren van 1929 tot 1940, die de geschiedenis zijn ingegaan als de crisisjaren.

    Bekijk details
  • 38. De Tweede Wereldoorlog

    38. De Tweede Wereldoorlog

    1940-1945
    Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei 1940 capituleerde de Nederlandse legerleiding. Het was het begin van de Duitse bezetting van Nederland, die zo’n vijf jaar zou duren.

    Bekijk details
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging

    39. Anne Frank / Jodenvervolging

    1942-1945
    Door de publicatie van het dagboek zij tijdens de onderduik bijhield, groeide Anne Frank uit van een naamloze dode, omgekomen in Bergen-Belsen, tot het internationale symbool van de Holocaust.

    Bekijk details
  • 40. Indonesië 1945-1949

    40. Indonesië 1945-1949

    1945-1949
    Op 17 augustus 1945 riep Soekarno de onafhankelijkheid van Indonesië uit, maar pas na twee ‘politionele acties’ en onder grote internationale druk legde Nederland zich daar eind 1949 bij neer.

    Bekijk details
  • 41. Willem Drees

    41. Willem Drees

    1886-1988
    Van 1948 tot 1958 was Willem Drees als minister-president leider van de rood-roomse coalitie. Het waren de jaren waarin de verzorgingsstaat werd opgebouwd, met regelingen als de AOW.

    Bekijk details
  • 42. De watersnood

    42. De watersnood

    1 februari 1953
    De watersnood van 1953 kostte ongeveer 1800 mensen het leven, nog eens 72.000 werden dakloos. De Deltawerken moesten verhinderen dat zich nog eens een ramp van die omvang zou voltrekken.

    Bekijk details
  • 43. De televisie

    43. De televisie

    Vanaf 1948
    In 1948 gestart met experimentele uitzendingen, heeft de televisie vanaf eind jaren ’50 een enorme vlucht genomen. Zowel in tijdsbesteding als in meningsvorming bracht het nieuwe medium ingrijpende veranderingen.

    Bekijk details
  • 44. Haven van Rotterdam

    44. Haven van Rotterdam

    Vanaf circa 1889
    Net als Schiphol is de haven van Rotterdam een mainport, een knooppunt voor de Nederlandse handel met het buitenland. Er wordt dan ook voortdurend gewerkt aan de verdere uitbouw ervan.

    Bekijk details
  • 45. Annie M.G. Schmidt

    45. Annie M.G. Schmidt

    1911-1995.
    De versjes en liedjes, toneelstukken en musicals, verhalen en hoorspelen van Annie M.G. Schmidt waren zo geliefd en tegelijk zo invloedrijk dat zij wel de echte koningin van Nederland werd genoemd.

    Bekijk details
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    Nadat Suriname in 1975 onafhankelijk was geworden, is gaandeweg ook de verhouding tussen Nederland en de eilanden van de Nederlandse Antillen in meer of mindere mate aangepast.

    Bekijk details
  • 47. Srebrenica

    47. Srebrenica

    1995
    Dat Dutchbat de genocide op zevenduizend moslimmannen in de door haar beveiligde enclave Srebrenica niet heeft kunnen voorkomen, heeft ook in Nederland diepe sporen nagelaten.

    Bekijk details
  • 48. Veelkleurig Nederland

    48. Veelkleurig Nederland

    Vanaf 1945.
    In de vorige eeuw is het aantal inwoners in Nederland verdrievoudigd, van vijf naar meer dan vijftien miljoen. Vanaf de jaren ’60 is ook de diversiteit van die inwoners sterk toegenomen.

    Bekijk details
  • 49. De gasbel

    49. De gasbel

    1959-2030.
    De gaswinning uit het veld bij Slochteren is de kurk genoemd waarop onze welvaart drijft. Maar de eindigheid ervan en een toenemend aantal bevingen vergen wellicht ingrijpende politieke keuzes.

    Bekijk details
  • 50. Europa

    50. Europa

    Vanaf 1945.
    Na de Tweede Wereldoorlog heeft de Europese samenwerking gestalte gekregen. Lag het initiatief in 1951 bij 6 landen, inmiddels telt de Europese Unie 27 landen en willen er nog meer toetreden.

    Bekijk details

Poëzie

  • Paul Bogaert
  • Charlotte Van den Broeck
  • Hugo Claus
  • Herman de Coninck
  • Ellen Deckwitz
  • Jules Deelder
  • Charles Ducal
  • Christine D’Haen
  • Andy Fierens
  • Maarten van der Graaff
  • Judith Herzberg
  • Hester Knibbe
  • Geert De Kockere
  • Gerrit Kouwenaar
  • Ted van Lieshout
  • Lieke Marsman
  • Els Moors
  • Ilja Leonard Pfeijffer
  • Alfred Schaffer
  • Peter Verhelst
  • Miriam Van hee
  • Paul Bogaert

    Paul Bogaert

    Paul Bogaert is een dichter met een bijzonder scherp oor voor de kleinste nuances waarmee de hedendaagse taal uit verschillende domeinen bewust of onbewust geladen is. Hij weet die nuances op bijzonder ingenieuze wijze uit te buiten.

    Bekijk details
  • Charlotte Van den Broeck

    Charlotte Van den Broeck

    Nadat ze als performing poet naam had gemaakt, debuteerde Charlotte Van den Broeck met Kameleon, in januari 2016 bekroond met de Herman de Coninckprijs voor het beste debuut.

    Bekijk details
  • Hugo Claus

    Hugo Claus

    Na in 1947 zijn debuut te hebben gemaakt met de lyrische Kleine reek, evolueert Hugo Claus in zijn poëzie naar het modernisme van de jaren vijftig met als hoogtepunt De Oostakkerse gedichten uit 1955. Zijn later dichtwerk mag dan weer klassiek genoemd worden.

    Bekijk details
  • Herman de Coninck

    Herman de Coninck

    Herman de Coninck maakte de poëzie voor veel lezers toegankelijk. Vanaf zijn debuut in 1969 met De lenige liefde excelleren zijn gedichten in relativering, lichte ironie en hun grote toegankelijkheid.

    Bekijk details
  • Ellen Deckwitz

    Ellen Deckwitz

    De poëzie van Ellen Deckwitz is broeierig en griezelig en vliegt hier en daar uit de bocht, maar wel op zo’n manier dat je wenst dat dit bij meer dichters zou gebeuren.

    Bekijk details
  • Jules Deelder

    Jules Deelder

    Tijdens optredens lardeert Deelder zijn gedichten met anekdotes en moppen – of misschien is het andersom. Vaste thema’s in die gedichten zijn de Tweede Wereldoorlog, voetbalclub Sparta en Rotterdam.

    Bekijk details
  • Charles Ducal

    Charles Ducal

    Naast poëzie publiceerde Charles Ducal (pseudoniem van Frans Dumortier) ook een veelgeprezen verhalenbundel en onder meer een Gedichtendagessay. In 2014 werd hij gekozen tot de eerste Dichter des Vanderlands van België.

    Bekijk details
  • Christine D’Haen

    Christine D’Haen

    Het oeuvre van Christine D’Haenzal steeds nieuwe lezers weten aan te trekken. Deze poëzie vraagt veel van de lezer, maar geeft in ruil brede vergezichten die uitnodigen tot reflectie over leven en cultuur.

    Bekijk details
  • Andy Fierens

    Andy Fierens

    Wie nog dacht dat de poëzie steeds verheven onderwerpen bezingt op een haast sacrale, eerbiedige toon, moet die opvatting na lectuur van de gedichten van Andy Fierens grondig bijstellen.

    Bekijk details
  • Maarten van der Graaff

    Maarten van der Graaff

    ‘Een uiterst beweeglijke en vindingrijke dichter,’ zo typeerde de jury van de C. Buddingh’-prijs voor nieuwe Nederlandstalige poëzie 2014 Maarten van der Graaff op basis van zijn door haar bekroonde bundel Vluchtautogedichten.

    Bekijk details
  • Judith Herzberg

    Judith Herzberg

    Het is vreemd dat Judith Herzberg nog niet verkozen is als Dichter des Vaderlands, want ze is een van de meest toegankelijke en invoelbare dichters die er zijn. Maar hoe toegankelijk en invoelbaar ook, er is altijd een diepere betekenis.

    Bekijk details
  • Hester Knibbe

    Hester Knibbe

    Vanaf haar debuut in 1982 is Hester Knibbe een klassieke dichteres in een moderne wereld. Ze schrijft poëzie die het niet zoekt in onbegrijpelijke formuleringen, maar in de wereld aan betekenis die schuilgaat achter een heldere zin. Haar gedichten zijn helder en precies en getuigen immer van een groot vakmanschap.

    Bekijk details
  • Geert De Kockere

    Geert De Kockere

    Geert De Kockerede debuteerde in 1989 met Vingers in de jam, een poëziebundel voor kleuters. Daarna volgden snel ook prentenboeken, filosofische verhalenbundels, fotoboeken en, meer recent, boeken voor volwassen lezers.

    Bekijk details
  • Gerrit Kouwenaar

    Gerrit Kouwenaar

    Het barst van de emotie, maar je moet het er wel uithalen.’ Dat zei Gerrit Kouwenaar in een interview met Kenneth van Zijl op Cultura over het vooroordeel dat hij een kille, emotieloze dichter van kille en emotieloze verzen zou zijn.

    Bekijk details
  • Ted van Lieshout

    Ted van Lieshout

    Iedere keer weer bewijst Ted van Lieshout dat hij in geen enkel hokje past en niet vastzit aan één vorm en één doelgroep. Deze geanimeerde verteller en tegendraadse vernieuwer publiceerde al meer dan zestig kinderboeken.

    Bekijk details
  • Lieke Marsman

    Lieke Marsman

    Lieke Marsman debuteerde als dichter in het tijdschrift Tirade. Voor de bundel Wat ik mijzelf graag voorhoud werd ze driemaal bekroond. De eerste letter is haar tweede bundel.

    Bekijk details
  • Els Moors

    Els Moors

    Els Moors werd door de kritiek met lof overladen voor haar debuut Er hangt een hoge lucht boven ons (2006). In 2008 debuteerde zij als prozaschrijver met Het verlangen naar een eiland, een roman over liefde, seks en de hunkering naar de ander. Daarna verscheen nog de verhalenbundel Vliegtijd.

    Bekijk details
  • Ilja Leonard Pfeijffer

    Ilja Leonard Pfeijffer

    ‘Ik heb het nog nooit zo koud gehad/ als toen ik alles snapte,’ dichtte Ilja Leonard Pfeijffer in de niet separaat verschenen bundel Doka, die is opgenomen in De man van vele manieren, zijn verzameld dichtwerk.

    Bekijk details
  • Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer (1973) publiceerde vijf dichtbundels en won de Jo Peters Poëzieprijs, de Hugues C. Pernathprijs, de Ida Gerhardt Poëzieprijs en de Jan Campertprijs. Hij doceert aan de universiteit van Stellenbosch in Zuid-Afrika.

    Bekijk details
  • Peter Verhelst

    Peter Verhelst

    Naast dichter is Peter Verhelst ook romancier en regisseur. Voor zijn werk ontving hij prestigieuze prijzen als De Gouden Uil, de Vlaamse Cultuurprijs, de F. Bordewijkprijs, de Herman de Coninckprijs en de Jan Campertprijs.

    Bekijk details
  • Miriam Van hee

    Miriam Van hee

    Veel bundels van de in 1952 geboren dichter en slaviste Miriam Van hee werden bekroond, onder meer met de Herman de Coninck-prijs 2008, en genomineerd, onder meer voor de VSB Poëzieprijs 2014.

    Bekijk details

Log in

Inloggen

Inloggen hoeft alleen als u een reactie wilt plaatsen of aan een discussie wilt deelnemen.

 

Personaliseer

Personaliseer het Literatuurplein

Bepaal zelf welke rubrieken op de homepage worden getoond.

Kies een paginakleur

  • Verras mij
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •