28. Koning Willem I




Na de Franse overheersing keerde de zoon van de stadhouder Willem V in 1813 terug naar Nederland. Hij werd niet, zoals zijn vader, stadhouder in alle gewesten maar koning van een eenheidsstaat. Dat was een duidelijke breuk met het verleden. Twee jaar later, na het congres van Wenen, werden de voormalige Oostenrijkse Nederlanden (het huidige België) en het grondgebied van de Oude Republiek verenigd als buffer tegen het verslagen Frankrijk. Zo ontstond het Verenigd Koninkrijk, voor Europese begrippen een middelgroot land met een groot koloniaal bezit.

De energieke Willem (de ‘koning-koopman’) probeerde de vroegere economische bloei te herstellen door in de drie delen van zijn land (het noorden, zuiden en Indië) de sterke kanten van de economie te stimuleren. Het zuiden, waar al vroeg een Industriële Revolutie had plaatsgevonden, moest zich richten op de productie van consumptiegoederen, de handelaren uit het noorden moesten die vervolgens de wereld overbrengen en de inwoners van de koloniën konden kostbare tropische goederen leveren. Om het vervoer van de goederen te vergemakkelijken liet de koning tussen Noord en Zuid kanalen en wegen aanleggen. Zelf trad hij ook op als investeerder. Voor de handel met Nederlands-Indië richtte hij in 1824 de Nederlandsche Handelmaatschappij op. In Indië werd het cultuurstelsel ingevoerd. Dat verplichtte de inlandse bevolking een deel van het jaar op het land te werken voor het koloniale bewind. De producten werden door De Nederlandsche Handelmaatschappij verkocht.

Ondanks zijn economische inspanningen viel Willem I bij de Belgen niet in de smaak. De liberalen zagen in hem een vorst die uit was op de absolute macht en niet bereid was meer inspraak van de ontwikkelde elite te dulden. De katholieken maakten bezwaar tegen de inmenging van de protestantse koning in de opleiding van priesterstudenten. In 1830 lieten de Brusselaars zich door de aria ‘Amour sacré de la patrie’ uit de opera De Stomme van Portici die in de Muntschouwburg werd opgevoerd, inspireren tot een opstand. Willem I stuurde er vergeefs een leger op af. België verkreeg zijn onafhankelijkheid. Niettemin hield Willem I het leger nog negen jaar op de been, tegen hoge kosten, wat zijn reputatie in Nederland ernstig beschadigde. In 1839 erkende hij eindelijk de Belgische onafhankelijkheid en een jaar later deed hij gedesillusioneerd afstand van de troon.


Non-fictie



Carla van Baalen, Hans Goslinga, Alexander van Kessel, Jan Ramakers, Hilde Reiding, Jouke Turpijn (redactie), De Republiek van Oranje, 1813-2013
Amsterdam : Boom, 2013.
ISBN: 978-90-8953-129-2.
Artikelen en overzichten met betrekking tot de parlementaire geschiedenis, voorafgegaan door kritische artikelen over de spanningen tussen het koningschap, de regering en volksvertegenwoordiging sedert 1813.

Jan Bank en Marita Mathijsen (redactie), Nederland in de negentiende eeuw
Amsterdam : Bert Bakker, 2006.
ISBN: 90-351-2950-4.
Dit derde deel van Plaatsen van herinnering bevat van Jeroen van Zanten de bijdrage ‘Het strand van Scheveningen : de aankomst van koning Willem I op 30 november 1813'.

Marcel van der Beek, De muntslag ten tijde van Koning Willem I : ontwerp en productie van de Nederlandse munten 1814-1839
Utrecht : Het Nederlands Muntmuseum, 1997. (Een nieuwe vorst, een nieuwe munt ; 1).
ISBN: 90-73465-03-6.
Geschiedenis van de productie van Nederlandse munten onder Willem I en overzicht van de collectie ter zake van het Nederlands Muntmuseum.

Marcel van der Beek, De muntslag ten tijde van Koning Willem II : ontwerp en productie van de Nederlandse munten 1839-1849
Utrecht : Het Nederlands Muntmuseum, 1999. (Een nieuwe vorst, een nieuwe munt ; 2).
ISBN: 90-73465-07-9.
Gechiedenis van de productie van Nederlandse munten onder Willem II en overzicht van de collectie van het Nederlands Muntmuseum.

Bauke Boersma en Auke Zeldenrust, Wij Willem
Amersfoort : Bekking & Blitz, 2013. (Cahier reeks ; 10).
ISBN: 978-90-6109-479-1.
Chronologisch beeldverslag met korte teksten over de drie negentiende-eeuwse Nederlandse koningen Willem I, II en III.

Paul Brood e.a., De wereld van Willem I : koning van Nederland en België
Zwolle : WBooks, 2015.
ISBN: 978-94-625-8108-1.
Beknopt overzicht in woord en beeld van leven en werk van koning Willem I. Uitgave in samenwerking met het Nationaal Archief, ter gelegenheid van de tentoonstellingen in het Nationaal Archief van 28 augustus 2015 tot en met 17 juli 2016 en in het STAM Stadsmuseum Gent van 15 oktober 2015 tot en met 28 maart 2016.

Arnout van Cruyningen, Prinses Marianne : de biografie van een vrijgevochten Oranjeprinses
Kampen : Omniboek, 2010.
ISBN: 978-90-5977-527-5.
Biografie waarin prinses Marianne (1810-1883), de jongste dochter van Willem I, wordt geschetst als een religieus bevlogen en sociaal betrokken vrouw, met een opvallend grote belangstelling voor het leger.

Michel Didier, De ridder en de grootvorstin : kunst en leven van Willem II en Anna Paulowna
Schoorl : Conserve, 2009.
ISBN: 978-90-5429-278-4.
Biografie van koning Willem II (1792-1849) en zijn echtgenote Anna Paulowna (1795-1865), met speciale aandacht voor de kunst in die tijd.

Rolf Falter, 1830 : de scheiding van Nederland, België en Luxemburg
Tielt : Lannoo, 2005.
ISBN: 90-209-5836-4.
Genuanceerd en gedetailleerd verslag van de gebeurtenissen rond de Belgische opstand van 1830 die leidde tot het ontstaan van de onafhankelijke staat België.

Ido de Haan, Paul den Hoed en Henk te Velde (redactie), Een nieuwe staat : het begin van het Koninkrijk der Nederlanden
Amsterdam : Prometheus / Bert Bakker, 2013.
ISBN: 978-90-351-4067-7.
Rijk geïllustreerd boek, met veel onbekend beeldmateriaal, waarin vooraanstaande historici beschrijven hoe na de ineenstorting van het Franse bewind in 1813 de nieuwe Nederlandse staat met vallen en opstaan gestalte kreeg. Het boek is tot stand gekomen in opdracht van het Nationaal Comité 200 jaar Koninkrijk der Nederlanden.

Dorine Hermans en Daniela Hooghiemstra (samenstelling), ‘Voor de troon wordt men niet ongestraft geboren’ : ooggetuigen van de koningen van Nederland, 1813-1890
Amsterdam : Bert Bakker, 2013. 11e, herziene dr. 1ste dr.: 2008.
ISBN: 978-90-351-3872-8.
Beeld van de levens van de koningen Willem I, II en III, vooral op basis van getuigenissen van tijdgenoten.

Maartje Janse, De geest van Jan Salie : Nederland in verval?
Hilversum : Verloren, 2002. (Verloren verleden ; 17).
ISBN: 90-6550-458-3.
Schets van de ontwikkeling van de term Jan Salie als verpersoonlijking van het verval van Nederland sedert de Gouden Eeuw.

Guy Janssens en Kris Steyaert, Het onderwijs van het Nederlands in de Waalse provincies en Luxemburg onder koning Willem I (1814-1830) : niets meer dan een boon in een brouwketel?
Brussel : VUBPRESS, 2008.
ISBN: 978-90-5487-456-0.
Verhandeling over de taal- en onderwijspolitiek die Willem I voerde in Wallonië en Luxemburg ten einde op basis van het Nederlands als gemeenschappelijke taal een eenheidsgevoel tot stand te brengen.

Jeroen Janssens, De helden van 1830 : alle feiten en mythes
Amsterdam [etc.] : Meulenhoff [etc.], 2005.
ISBN: 90-8542-017-2.
Na een samenvatting van de gebeurtenissen in 1830 en 1831, toen België zich afscheidde van het Nederland van Willem I, volgt een beschrijving van de uiteenlopende herdenkingen ervan die sindsdien zijn gehouden.

Hein Jongbloed, Majoor van Oranje : Jacobus Hojel, ooggetuige van de eerste jaren van ons koninkrijk
Amsterdam [etc.] : Balans [etc.], 2015.
ISBN: 978-94-6003-087-1.
In modern Nederlands omgezet dagboek over de jaren 1813-1857 van een Nederlandse militair (1772-1859), die ooggetuige was van historische momenten als de inhuldiging van Willem I, de Belgische opstand in Brussel in 1830 en de Tiendaagse Veldtocht een jaar later, waarbij hij zijn paard aanbood aan de kroonprins, de latere koning Willem II.

Frank Judo en Stijn Van de Perre (redactie), De prijs van de Scheiding : het uiteenvallen van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (1830-1839)
Kapellen : Pelckmans, 2007.
ISBN: 978-90-289-4431-2.
In bijdragen van Nederlandse en Belgische historici wordt nagegaan wat de gevolgen waren van de scheiding van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, die zich voltrok van 1830 tot 1839.

J.G. Kikkert, De drie Oranje Koningen : Willem I, Willem II, Willem III
Soesterberg : Aspekt, 2010.
ISBN: 978-90-5911-910-9.
In grote lijnen worden de belangrijkste feiten tijdens het bewind van Willem I, II en III op een rij gezet, waarbij Willem I geldt als autoritair en geldbelust.

J.G. Kikkert, Geld, macht & eer : Willem I, koning der Nederlanders en Belgen, 1772-1843
Utrecht : Scheffers, 1995.
ISBN: 90-5546-004-4.
Levensschets van Willem Frederik van Oranje-Nassau, oudste zoon van de laatste stadhouder (Willem V) en eerste koning van Nederland.

Jeroen Koch, Koning Willem I : 1772-1843
Amsterdam : Boom, 2013.
ISBN: 978-94-6105-184-4.
In deze eerste in een set van drie koningsbiografieën wordt het leven van Willem I beschreven in al zijn complexiteit. Jeugd en hofleven, verering en verguizing, liefdes en ruzies, talent en onvermogen: een leven waarin succes en tragiek elkaar afwisselden.

Kees van der Leer en Tiny de Liefde-van Brakel, Prinses Marianne : een leven van liefde en kunst
Zwolle [etc.] : Waanders [etc.], 2010.
ISBN: 978-90-400-7678-7.
Biografie van prinses Marianne, met speciale aandacht voor haar belangstelling voor beeldende kunst en de door haar aangelegde verzameling kunstwerken.

Edwin van Meerkerk, De gebroeders Van Hogendorp : botsende idealen in de kraamkamer van het Koninkrijk
Amsterdam [etc.] : Atlas Contact, 2013.
ISBN: 978-90-450-1933-8.
Dubbelbiografie over de gebroeders Gijsbert Karel van Hogendorp (1762-1834) en Dirk van Hogendorp (1761-1822), die door hun uiteenlopende visie op het verwezenlijken van het democratische ideaal elkaars tegenpolen waren. Gijsbert Karel, die meeschreef aan de Grondwet en Willem I naar Nederland haalde, koos voor de lijnen der geleidelijkheid, Dirk voor de revolutionaire aanpak.

Edwin van Meerkerk, Willem V en Wilhelmina van Pruisen : de laatste stadhouders
Amsterdam : Atlas, 2009.
ISBN: 978-90-450-0153-1.
Dubbelbiografie van Willem V (1748-1806), de laatste stadhouder van de Republiek, en zijn echtgenote Wilhelmina van Pruisen (1751-1820), wier oudste zoon tot koning Willem I werd gekroond.

Eilert Meeter, Willem I, Willem II : kranten, kerkers en koningen
Soesterberg : Aspekt, 2002. Vertaling van Holland : Its Institutions, Its Press, Kings and Prisons (1857). Vertaling door C. Beerepoot e.a.
ISBN: 90-5911-051-X.
Memoires van de Groningse journalist en krantenuitgever (1818-1862) die als republikein meer dan eens in aanraking kwam met het gerecht wegens het belasteren van Koning Willem I.

Dik van der Meulen, Koning Willem III : 1817-1890
Amsterdam : Boom, 2013.
ISBN: 978-94-6105-186-8.
In deze laatste in een set met drie koningsbiografieën komt Willem III tot leven als een tragische vorst wiens woedeaanvallen vaak werden gevolgd door spijtbetuigingen. Een opvliegende, weinig succesvolle koning aan wie niets menselijks vreemd was en die ook postuum zijn bijnaam ‘Koning Gorilla’ bleef behouden.

W. Nys, A.-M. Claessens-Peré en A.-M. ten Bokum (redactie), Joseph Germain Dutalis, 1780-1852 : edelsmid van Koning Willem I
Antwerpen : Zilvermuseum Sterckshof Provincie Antwerpen, 2004.
ISBN: 90-6625-053-4.
Leven en werk van de Brusselse zilversmid, die tussen 1815 en 1830 een belangrijk leverancier was van zilveren serviesgoed aan koning Willem I.

Johan Op de Beeck, Het verlies van België : de strijd tussen de Nederlandse koning en de Belgische revolutionaren in 1830
Amsterdam : De Horizon, 2015.
ISBN: 978-94-921590-7-6.
Beschrijving van de Belgische opstand van 1830, met de aanloop ernaartoe, de onderlinge verhoudingen tussen de revolutionairen, het optreden van koning Willem I en de wijze waarop het conflict escaleerde.

Peter Rietbergen en Tom Verschaffel, Broedertwist : België en Nederland en de erfenis van 1830
Zwolle [etc.] ; Waanders [etc.], 2005.
ISBN: 90-400-9113-7.
Catalogus van de gelijknamige tentoonstelling in onder meer het Noord-Brabants Museum in Den Bosch (24 september 2005 t/m 8 januari 2006) over de Belgische opstand in 1830 en de nawerking ervan.

Peter Rietbergen en Tom Verschaffel (redactie), De erfenis van 1830
Leuven : Acco, 2006.
ISBN: 90-334-6122-6.
Visies van Nederlandse en Belgische historici op de Belgische Opstand van 1830, op de Belgische en Nederlandse geschiedschrijving daarover en op de Nederlandse en Belgische collectieve identiteiten.

Frits Rovers, Dan liever de lucht in!’ : Jan van Speijk en de Belgische Opstand
Hilversum : Verloren, 2000.
ISBN: 90-6550-453-2.
Beschrijving van leven en tijd van Jan van Speijk die op 5 februari 1831 zichzelf in één klap onsterfelijk maakte door als commandant van een Nederlandse kanonneerboot op de Schelde zelf de lont in het kruitvat te steken.

Frank Schlingmann, Koning Willem I : vadertje, koopman en verlicht despoot
Soesterberg : Aspekt, 2012.
ISBN: 978-94-6153-189-6.
Historische studie over de rol van koning Willem I bij de gebeurtenissen die leidden tot de afscheiding van België in 1830 en de Afscheiding in de hervormde kerk in 1834.

Diederick Slijkerman, Wonderjaren : Gijsbert Karel van Hogendorp wegbereider van Nederland
Amsterdam : Bert Bakker, 2013.
ISBN: 978-90-351-3799-8.
Biografie van de Nederlandse liberale staatsman (1762-1834), die zowel een ambitieuze patriot was die na de aftocht van de Fransen het landsbestuur overnam en voorzag van een moderne grondwet als een prinsgezinde regentenzoon die van Nederland een monarchie maakte met een koning aan het hoofd.

L.A. Struik, Oranje in ballingschap, 1795-1813 : een odyssee
Amsterdam : De Bataafsche Leeuw, 2006.
ISBN: 90-6707-606-6.
Geschiedenis van de ruim achttienjarige ballingschap van stadhouder Willem V en zijn gezin, nadat ze voor het oprukkende Franse leger in 1795 naar Engeland waren gevlucht. Daar kwam het vaak tot een conflict over de te volgen strategie met zijn oudste zoon, de latere koning Willem I.

Karim Van Overmeire, Het verloren vaderland
Brussel : Egmont, 2005.
ISBN: 90-809910-3-1.
Geschiedenis van de opkomst en ondergang van het Verenigd Koninkrijk van Nederland en België onder koning Willem I (1815-1830).

Coen Verbraak, De ziel van Oranje : gesprekken met Jutta Chorus, Cees Fasseur, Maarten van Rossem, Paul Schnabel, Jolande Withuis en Annejet van der Zijl over tweehonderd jaar Koninkrijk
Amsterdam : Stichting CPNB, 2013.
ISBN: 978-90-5965-218-7.
Interviews met kenners en biografen over de betekenis van tweehonderd jaar Koninkrijk der Nederlanden.

Janneke Weijermars, Stiefbroeders : Zuid-Nederlandse letteren en natievorming onder Willem I, 1814-1834
Hilversum : Verloren, 2012.
ISBN: 978-90-8704-310-0.
De literatuur was een van de middelen waarmee Willem I probeerde noordelijk en zuidelijk Nederland nader tot elkaar te brengen. Onder zuidelijke literatoren leidde dat tot ruzies en polemieken.

Els Witte, Het verloren koninkrijk : het harde verzet van de Belgische orangisten tegen de revolutie 1828-1850
Antwerpen : De Bezige Bij Antwerpen, 2014.
ISBN: 978-90-8542-550-2.
In de jaren dertig van de negentiende eeuw stelde de beweging van Oranjegezinden uit de elite in Vlaanderen, Brussel en Wallonië alles in het werk om weer aansluiting te bewerkstelligen bij het Nederlandse koninkrijk.

Jeroen van Zanten, Koning Willem II : 1792-1849
Amsterdam : Boom, 2013.
ISBN: 978-94-6105-185-1.
In deze tweede in een set van drie koningbiografieën wordt Willem II tegen de achtergrond van een woelig Europa beschreven als een vorst vol tegenstrijdigheden, een charismatisch militair en een wankelmoedige koning, die bovenal een romanticus was. Door in 1848 toestemming te geven de grondwet ingrijpend te veranderen stond hij aan de basis van de democratie die Nederland nu is.

Romans


Atte Jongstra, De heldeninspecteur : roman
Amsterdam : De Arbeiderspers, 2010.
ISBN: 978-90-295-7221-7.
Tijdens de Tiendaagse Veldtocht in 1831 krijgt een gewone Hollander, door toeval betrokken bij de tocht, de opdracht te beoordelen wie een held is. Als heldeninspecteur ontmoet hij regelmatig Willem I en diens zoon, de latere koning Willem II, en is hij aan boord bij Van Speijk als die zijn boot opblaast.

Nanning G. Keizer, De heldendood tegen de Belgen : historische roman
Soesterberg : Aspekt, 2006.
ISBN: 90-5911-144-3.
Bewerking van het journaal van een Nederlandse luitenant, een negentiende-eeuws familielid van de auteur, die vrijwillig meevocht in de Tiendaagse Veldtocht en een uitgesproken negatieve visie had op Willem I en II.

Dieuwke Winsemius, Prinses Marianne : verguisd, bemind
Kampen : Kok, 1991.
ISBN: 90-242-1840-3.
Het leven van de eigenzinnige prinses Marianne (1810-1883), dochter van koning Willem I der Nederlanden.

DVD


Erik de Bruyn (regie), De troon : vaders en zonen van Oranje
Amsterdam : A-Film, 2010. 2 dvd's (300 min.).
Op het boek Voor de troon wordt men niet ongestraft geboren van Dorine Hermans en Daniela Hooghiemstra gebaseerde zesdelige televisieserie over de drie negentiende-eeuwse Nederlandse koningen Willem I, II en III, beginnend in 1795, eindigend in 1890.

CD’s


Het Nederlandse koningshuis : van Willem I tot Willem IV
Utrecht : Veen Magazines, 2012.
ISBN: 978-90-8571-090-5.
Jeroen Koch, Jeroen van Zanten, Dik van der Meulen, Coen Tamse, Jan Bank, Jutta Chorus, Jan Hoedeman en Remco Meijer belichten de opeenvolgende leden van het Nederlandse koningshuis.

Bernard Woelderink, Het Koninklijk Huis : een hoorcollege over de geschiedenis van het Huis Oranje-Nassau
Den Haag : Home Academy Publishers, 2005. 2 cd’s (120 min.).
ISBN: 90-8530-009-6.
De geschiedenis van het Huis Oranje-Nassau in vogelvlucht, met in het bijzonder aandacht voor de eerste stadhouders en koning Willem I.

Naar de overzichtspagina

Agenda

Radio en televisie

Film

  • Er zijn voor vandaag geen films aangemeld

Video's & Podcasts

  • Maria Barnas

    Podcast van Erik Jan Harmens met Maria Barnas over haar in januari verschenen roman Altijd Augustus

    Opname: 12-04-2017
    Erik Jan Harmens
  • Kluun

    Podcast van Erik Jan Harmens met Kluun over zijn roman DJ

    Opname: 31-03-2017
    Erik Jan Harmens
  • Ronald Snijders

    Podcast van Erik Jan Harmens met Ronald Snijders over diens gedichtenverzameling Kopdichtbundel.

    Opname: 13-03-2017
    Erik Jan Harmens

Meer video's & podcasts

Canon van de Nederlandse geschiedenis

  • 1. Hunebedden
  • 2. De Romeinse Limes
  • 3. Willibrord
  • 4. Karel de Grote
  • 5. Hebban olla vogala
  • 6. Floris V
  • 7. De Hanze
  • 8. Erasmus
  • 9. Karel V
  • 10. De Beeldenstorm
  • 11. Willem van Oranje
  • 12. De Republiek
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie
  • 14. De Beemster
  • 15. De grachtengordel
  • 16. Hugo de Groot
  • 17. De Statenbijbel
  • 18. Rembrandt
  • 19. De Atlas Major van Blaeu
  • 20. Michiel de Ruyter
  • 21. Christiaan Huygens
  • 22. Spinoza
  • 23. Slavernij
  • 24. Buitenhuizen
  • 25. Eise Eisinga
  • 26. De patriotten
  • 27. Napoleon Bonaparte
  • 28.  Koning Willem I
  • 29. De eerste spoorlijn
  • 30. De Grondwet
  • 31. Max Havelaar
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid
  • 33. Vincent van Gogh
  • 34. Aletta Jacobs
  • 35. De Eerste Wereldoorlog
  • 36. De Stijl
  • 37. De crisisjaren
  • 38. De Tweede Wereldoorlog
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging
  • 40. Indonesië 1945-1949
  • 41. Willem Drees
  • 42. De watersnood
  • 43. De televisie
  • 44. Haven van Rotterdam
  • 45. Annie M.G. Schmidt
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945
  • 47. Srebrenica
  • 48. Veelkleurig Nederland
  • 49. De gasbel
  • 50. Europa
  • 1. Hunebedden

    1. Hunebedden

    Circa 4.000 tot 3.000 v.Chr.
    Hunebedden zijn door mensenhanden geordende steenformaties die dienden als begraafplaats. In Drenthe zijn er ruim vijftig bewaard gebleven.

    Bekijk details
  • 2. De Romeinse Limes

    2. De Romeinse Limes

    47-ca. 400.
    Bij het begin van onze jaartelling vormde de Rijn, die van Xanten via Utrecht en Alphen aan den Rijn naar Katwijk stroomde, de Limes, de grens van het Romeinse rijk.

    Bekijk details
  • 3. Willibrord

    3. Willibrord

    658-739.
    De Engels monnik Willibrord kwam in 690 aan land bij de monding van de Rijn om zich in te zetten voor de verspreiding van het christendom in het land van de Friezen.

    Bekijk details
  • 4. Karel de Grote

    4. Karel de Grote

    724-814.
    Karel de Grote, op kerstdag van het jaar 800 door de paus tot keizer over het Westen gekroond, had het Frankische rijk zo weten uit te breiden dat het grote delen van het huidige Europa omvatte, waaronder de latere Nederlanden.

    Bekijk details
  • 5. Hebban olla vogala

    5. Hebban olla vogala

    Omstreeks 1100.
    Om zijn ganzenveer te scherpen krabbelde een Vlaamse monnik omstreeks het jaar 1100 een paar zinnen neer uit een liefdesliedje. Het is de oudst bewaarde tekst in het Nederlands.

    Bekijk details
  • 6. Floris V

    6. Floris V

    1254-1296.
    Floris V was de graaf die in de dertiende eeuw het machtsgebied van Holland aanzienlijk wist uit te breiden, tot drie van zijn vazallen zich tegen hem keerden.

    Bekijk details
  • 7. De Hanze

    7. De Hanze

    1356-ca. 1450
    Door het Hanzeverbond tussen steden in Nederland, België, de Baltische Staten, Noorwegen en Polen waren Zutphen, Deventer, Tiel, Kampen, Zwolle en meer steden in het oosten van het land van de twaalfde tot de zestiende eeuw welvarende handelscentra.

    Bekijk details
  • 8. Erasmus

    8. Erasmus

    1469?-1536
    Naast etiquetteboeken, vorstenspiegels, samenspraken en traktaten die heersers en burgers moesten opvoeden tot wijze christenen, publiceerde Erasmus onder meer Adagia, een verzameling klassieke spreekwoorden, en de satire Lof der zotheid.

    Bekijk details
  • 9. Karel V

    9. Karel V

    1500-1558.
    Zo groot was het rijk waarover Karel V heerste dat de zon er letterlijk nooit onderging. Tot dat rijk behoorden de Nederlanden, die hij tot een bestuurlijke eenheid probeerde te smeden.

    Bekijk details
  • 10. De Beeldenstorm

    10. De Beeldenstorm

    1566.
    Dit was het wonderjaar waarin edellieden die zich geuzen noemden, zich steeds openlijker tegen het landsbestuur keerden en waarin in de hele Nederlanden kerken en kloosters werden geplunderd en ontdaan van hun katholieke symbolen.

    Bekijk details
  • 11. Willem van Oranje

    11. Willem van Oranje

    1533-1584.
    Willem van Oranje was een ambitieuze edelman die min of meer zijns ondanks uitgroeide tot een rebel en later werd vereerd als de ‘vader des vaderlands’, als de grondlegger van een nieuwe Nederlandse staat.

    Bekijk details
  • 12. De Republiek

    12. De Republiek

    1588-1795
    Na de oorlog waren de Nederlanden uiteengevallen in de zuidelijke Spaanse Nederlanden en de noordelijke Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. In het vroegmoderne Europa was een republiek een uitzondering.

    Bekijk details
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    1602-1799
    De Verenigde Oostindische Compagnie had het Nederlandse monopolie op de handel in de Aziatische wateren en mocht oorlogen voeren, verdragen sluiten en gebieden besturen. Zo ontwikkelde de VOC zich tot een geduchte macht.

    Bekijk details
  • 14. De Beemster

    14. De Beemster

    1612
    Nadat met 43 windmolens de Beemster was drooggelegd, werd in 1612 met de inrichting van de polder begonnen. Aan het strak geometrische patroon waarvan werd uitgegaan, heeft de Beemster zijn roem te danken.

    Bekijk details
  • 15. De grachtengordel

    15. De grachtengordel

    1613-1662
    Bij de uitbreiding van Amsterdam vanaf 1613 werd nut gecombineerd met schoonheid. Een van de projecten was de grachtengordel, met zijn karakteristieke halfronde vorm en zijn residentiële functie, met tal van ‘stadspaleisjes’ voor kapitaalkrachtige inwoners.

    Bekijk details
  • 16. Hugo de Groot

    16. Hugo de Groot

    1583-1645
    Hugo de Groot is vooral bekend gebleven door zijn ontsnapping in een boekenkist uit slot Loevestein in 1621. Hij staat echter ook te boek als een groot rechtsgeleerde die de beginselen van het volkerenrecht formuleerde.

    Bekijk details
  • 17. De Statenbijbel

    17. De Statenbijbel

    1637
    In 1618 gaf de gereformeerde synode opdracht een Nederlandse vertaling van de bijbel te maken. Die verscheen in 1637 en zou in de loop der eeuwen een groot stempel drukken op de Nederlandse taal en cultuur.

    Bekijk details
  • 18. Rembrandt

    18. Rembrandt

    1606-1669
    Van de circa 175 kunstschilders die Amsterdam omstreeks 1650 rijk was en die de culturele bloei in de Gouden Eeuw symboliseren, was Rembrandt een van de succesrijkste. Met zijn dure portretten en schilderijen bediende hij een elite van welgestelde burgers en kunstkenners.

    Bekijk details
  • 19. De Atlas Major van Blaeu

    19. De Atlas Major van Blaeu

    1662-1665
    Met kennis van zaken zette Willem Jansz Blaeu in 1605 in Amsterdam een drukkerij en uitgeverij van hoogwaardige kaarten en atlassen op, die door zijn zoon Joan werd voortgezet, onder meer met de uigave van de Atlas Major.

    Bekijk details
  • 20. Michiel de Ruyter

    20. Michiel de Ruyter

    1607-1676
    Conflicterende handelsbelangen leidden ertoe dat de Republiek in de zeventiende eeuw voortdurend oorlog op zee moest voeren. De beroemdste van alle zeehelden was Michiel Adriaenszoon de Ruyter, die het bracht tot luitenant-admiraal van de marine.

    Bekijk details
  • 21. Christiaan Huygens

    21. Christiaan Huygens

    1629-1695
    Christiaan Huygens was een van de grootste geleerden van zijn tijd, wiens verdiensten op vele terreinen liggen. Zo vond hij onder meer het slingeruurwerk uit en ontdekte hij de maan Titan bij de planeet Saturnus.

    Bekijk details
  • 22. Spinoza

    22. Spinoza

    1632-1677
    Al behoort hij tot de filosofen die het westerse denken hebben gevormd, tijdens zijn leven moest Spinoza zo voorzichtig zijn dat zelfs zijn hoofdwerk, de Ethica, pas na zijn dood werd uitgebracht.

    Bekijk details
  • 23. Slavernij

    23. Slavernij

    1621-1863
    De Nederlandse slavenhandel begon in 1621 met de oprichting van de West-Indische Compagnie en eindigde bijna 250 jaar later met de afschaffing van de slavernij in Suriname.

    Bekijk details
  • 24. Buitenhuizen

    24. Buitenhuizen

    17e en 18e eeuw
    In de Gouden Eeuw lieten vooral rijke Amsterdamse kooplieden langs de Vecht en andere rivieren riante buitenhuizen bouwen, met vaak prachtige tuinen.

    Bekijk details
  • 25. Eise Eisinga

    25. Eise Eisinga

    1744-1828.
    Geïnspireerd door de Verlichting bouwde Eise Eisinga in zijn werkkamer een bewegend model van het zonnestelsel, nu nog altijd het oudste werkende planetarium ter wereld.

    Bekijk details
  • 26. De patriotten

    26. De patriotten

    1780-1795
    Na de bloeitijd van de Republiek werden burgers een politieke macht die zich tegen stadhouder Willem V keerde en ernaar streefde het land tot een politieke eenheid te smeden.

    Bekijk details
  • 27. Napoleon Bonaparte

    27. Napoleon Bonaparte

    1769-1821
    Als keizer bracht Napoleon zowat heel Europa onder zijn gezag. In Nederland introduceerde hij aanvankelijk de monarchie en moderniseerde hij het bestuur en de rechtspraak.

    Bekijk details
  • 28.  Koning Willem I

    28. Koning Willem I

    1772-1843
    Na het congres van Wenen in 1815 werden noord en zuid samen het Verenigd Koninkrijk, onder koning Willem I. Ondanks diens inspanningen de economie te verbeteren, kwam het zuiden in 1830 in opstand.

    Bekijk details
  • 29. De eerste spoorlijn

    29. De eerste spoorlijn

    1839
    Ondanks de aanvankelijke scepsis heeft de komst in 1839 van de trein in Nederland veel bijgedragen tot de ontsluiting van het land en een versnelde industrialisatie ervan.

    Bekijk details
  • 30. De Grondwet

    30. De Grondwet

    1848
    Omdat de Grondwet bepaalt wie de macht uitoefent en hoe dat gebeurt, is het voornaamste wet van een staat. De Nederlandse Grondwet werd ingevoerd in 1798 en herzien in 1815 en 1848.

    Bekijk details
  • 31. Max Havelaar

    31. Max Havelaar

    1860
    De ervaringen van Eduard Douwes Dekker als assistent-resident in Nederlands-Indië vormden de basis voor de felle aanklacht tegen het koloniale regime die hij als Multatuli in de vorm van de roman Max Havelaar zou schrijven.

    Bekijk details
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid

    32. Verzet tegen kinderarbeid

    19e eeuw
    Toen kinderen door de Industriële Revolutie ook massaal in fabrieken aan het werk werden gezet, nam het verzet daartegen toe. Het zou tot 1874 duren voordat een wet de inzet van kinderen in fabrieken verbood.

    Bekijk details
  • 33. Vincent van Gogh

    33. Vincent van Gogh

    1853-1890
    Met zijn kleurrijke, eigenzinnige schilderijen en zijn door amoureuze, persoonlijke en zakelijke tegenspoed getekende leven is Vincent van Gogh een van de meest tot de verbeelding sprekende kunstenaars.

    Bekijk details
  • 34. Aletta Jacobs

    34. Aletta Jacobs

    1854-1929
    Haar hele leven heeft Aletta Jacobs gestreden voor de rechten van vrouwen, onder meer voor het in 1919 ingevoerde algemeen vrouwenkiesrecht. Ook als arts kwam ze op voor de belangen van vrouwen.

    Bekijk details
  • 35. De Eerste Wereldoorlog

    35. De Eerste Wereldoorlog

    1914-1918
    Al wist Nederland in 1914 neutraal te blijven, toch zou de Grote Oorlog niet helemaal aan het land voorbijgaan. Ook de Nederlanders voelden steeds meer de consequenties ervan.

    Bekijk details
  • 36. De Stijl

    36. De Stijl

    1917-1981
    Opgericht in de chaos van de Eerste Wereldoorlog, streefden de beweging en het tijdschrift De Stijl naar harmonie door het gebruik van geometrische vormen en van de primaire kleuren en de niet-kleuren.

    Bekijk details
  • 37. De crisisjaren

    37. De crisisjaren

    1929-1940
    Elke dag urenlang aanschuiven in stempellokalen. Dat was het vernederende lot van de steuntrekkende werklozen in de jaren van 1929 tot 1940, die de geschiedenis zijn ingegaan als de crisisjaren.

    Bekijk details
  • 38. De Tweede Wereldoorlog

    38. De Tweede Wereldoorlog

    1940-1945
    Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei 1940 capituleerde de Nederlandse legerleiding. Het was het begin van de Duitse bezetting van Nederland, die zo’n vijf jaar zou duren.

    Bekijk details
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging

    39. Anne Frank / Jodenvervolging

    1942-1945
    Door de publicatie van het dagboek zij tijdens de onderduik bijhield, groeide Anne Frank uit van een naamloze dode, omgekomen in Bergen-Belsen, tot het internationale symbool van de Holocaust.

    Bekijk details
  • 40. Indonesië 1945-1949

    40. Indonesië 1945-1949

    1945-1949
    Op 17 augustus 1945 riep Soekarno de onafhankelijkheid van Indonesië uit, maar pas na twee ‘politionele acties’ en onder grote internationale druk legde Nederland zich daar eind 1949 bij neer.

    Bekijk details
  • 41. Willem Drees

    41. Willem Drees

    1886-1988
    Van 1948 tot 1958 was Willem Drees als minister-president leider van de rood-roomse coalitie. Het waren de jaren waarin de verzorgingsstaat werd opgebouwd, met regelingen als de AOW.

    Bekijk details
  • 42. De watersnood

    42. De watersnood

    1 februari 1953
    De watersnood van 1953 kostte ongeveer 1800 mensen het leven, nog eens 72.000 werden dakloos. De Deltawerken moesten verhinderen dat zich nog eens een ramp van die omvang zou voltrekken.

    Bekijk details
  • 43. De televisie

    43. De televisie

    Vanaf 1948
    In 1948 gestart met experimentele uitzendingen, heeft de televisie vanaf eind jaren ’50 een enorme vlucht genomen. Zowel in tijdsbesteding als in meningsvorming bracht het nieuwe medium ingrijpende veranderingen.

    Bekijk details
  • 44. Haven van Rotterdam

    44. Haven van Rotterdam

    Vanaf circa 1889
    Net als Schiphol is de haven van Rotterdam een mainport, een knooppunt voor de Nederlandse handel met het buitenland. Er wordt dan ook voortdurend gewerkt aan de verdere uitbouw ervan.

    Bekijk details
  • 45. Annie M.G. Schmidt

    45. Annie M.G. Schmidt

    1911-1995.
    De versjes en liedjes, toneelstukken en musicals, verhalen en hoorspelen van Annie M.G. Schmidt waren zo geliefd en tegelijk zo invloedrijk dat zij wel de echte koningin van Nederland werd genoemd.

    Bekijk details
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    Nadat Suriname in 1975 onafhankelijk was geworden, is gaandeweg ook de verhouding tussen Nederland en de eilanden van de Nederlandse Antillen in meer of mindere mate aangepast.

    Bekijk details
  • 47. Srebrenica

    47. Srebrenica

    1995
    Dat Dutchbat de genocide op zevenduizend moslimmannen in de door haar beveiligde enclave Srebrenica niet heeft kunnen voorkomen, heeft ook in Nederland diepe sporen nagelaten.

    Bekijk details
  • 48. Veelkleurig Nederland

    48. Veelkleurig Nederland

    Vanaf 1945.
    In de vorige eeuw is het aantal inwoners in Nederland verdrievoudigd, van vijf naar meer dan vijftien miljoen. Vanaf de jaren ’60 is ook de diversiteit van die inwoners sterk toegenomen.

    Bekijk details
  • 49. De gasbel

    49. De gasbel

    1959-2030.
    De gaswinning uit het veld bij Slochteren is de kurk genoemd waarop onze welvaart drijft. Maar de eindigheid ervan en een toenemend aantal bevingen vergen wellicht ingrijpende politieke keuzes.

    Bekijk details
  • 50. Europa

    50. Europa

    Vanaf 1945.
    Na de Tweede Wereldoorlog heeft de Europese samenwerking gestalte gekregen. Lag het initiatief in 1951 bij 6 landen, inmiddels telt de Europese Unie 27 landen en willen er nog meer toetreden.

    Bekijk details

Poëzie

  • Paul Bogaert
  • Charlotte Van den Broeck
  • Hugo Claus
  • Herman de Coninck
  • Ellen Deckwitz
  • Jules Deelder
  • Charles Ducal
  • Christine D’Haen
  • Andy Fierens
  • Maarten van der Graaff
  • Judith Herzberg
  • Hester Knibbe
  • Geert De Kockere
  • Gerrit Kouwenaar
  • Ted van Lieshout
  • Lieke Marsman
  • Els Moors
  • Ilja Leonard Pfeijffer
  • Alfred Schaffer
  • Peter Verhelst
  • Miriam Van hee
  • Paul Bogaert

    Paul Bogaert

    Paul Bogaert is een dichter met een bijzonder scherp oor voor de kleinste nuances waarmee de hedendaagse taal uit verschillende domeinen bewust of onbewust geladen is. Hij weet die nuances op bijzonder ingenieuze wijze uit te buiten.

    Bekijk details
  • Charlotte Van den Broeck

    Charlotte Van den Broeck

    Nadat ze als performing poet naam had gemaakt, debuteerde Charlotte Van den Broeck met Kameleon, in januari 2016 bekroond met de Herman de Coninckprijs voor het beste debuut.

    Bekijk details
  • Hugo Claus

    Hugo Claus

    Na in 1947 zijn debuut te hebben gemaakt met de lyrische Kleine reek, evolueert Hugo Claus in zijn poëzie naar het modernisme van de jaren vijftig met als hoogtepunt De Oostakkerse gedichten uit 1955. Zijn later dichtwerk mag dan weer klassiek genoemd worden.

    Bekijk details
  • Herman de Coninck

    Herman de Coninck

    Herman de Coninck maakte de poëzie voor veel lezers toegankelijk. Vanaf zijn debuut in 1969 met De lenige liefde excelleren zijn gedichten in relativering, lichte ironie en hun grote toegankelijkheid.

    Bekijk details
  • Ellen Deckwitz

    Ellen Deckwitz

    De poëzie van Ellen Deckwitz is broeierig en griezelig en vliegt hier en daar uit de bocht, maar wel op zo’n manier dat je wenst dat dit bij meer dichters zou gebeuren.

    Bekijk details
  • Jules Deelder

    Jules Deelder

    Tijdens optredens lardeert Deelder zijn gedichten met anekdotes en moppen – of misschien is het andersom. Vaste thema’s in die gedichten zijn de Tweede Wereldoorlog, voetbalclub Sparta en Rotterdam.

    Bekijk details
  • Charles Ducal

    Charles Ducal

    Naast poëzie publiceerde Charles Ducal (pseudoniem van Frans Dumortier) ook een veelgeprezen verhalenbundel en onder meer een Gedichtendagessay. In 2014 werd hij gekozen tot de eerste Dichter des Vanderlands van België.

    Bekijk details
  • Christine D’Haen

    Christine D’Haen

    Het oeuvre van Christine D’Haenzal steeds nieuwe lezers weten aan te trekken. Deze poëzie vraagt veel van de lezer, maar geeft in ruil brede vergezichten die uitnodigen tot reflectie over leven en cultuur.

    Bekijk details
  • Andy Fierens

    Andy Fierens

    Wie nog dacht dat de poëzie steeds verheven onderwerpen bezingt op een haast sacrale, eerbiedige toon, moet die opvatting na lectuur van de gedichten van Andy Fierens grondig bijstellen.

    Bekijk details
  • Maarten van der Graaff

    Maarten van der Graaff

    ‘Een uiterst beweeglijke en vindingrijke dichter,’ zo typeerde de jury van de C. Buddingh’-prijs voor nieuwe Nederlandstalige poëzie 2014 Maarten van der Graaff op basis van zijn door haar bekroonde bundel Vluchtautogedichten.

    Bekijk details
  • Judith Herzberg

    Judith Herzberg

    Het is vreemd dat Judith Herzberg nog niet verkozen is als Dichter des Vaderlands, want ze is een van de meest toegankelijke en invoelbare dichters die er zijn. Maar hoe toegankelijk en invoelbaar ook, er is altijd een diepere betekenis.

    Bekijk details
  • Hester Knibbe

    Hester Knibbe

    Vanaf haar debuut in 1982 is Hester Knibbe een klassieke dichteres in een moderne wereld. Ze schrijft poëzie die het niet zoekt in onbegrijpelijke formuleringen, maar in de wereld aan betekenis die schuilgaat achter een heldere zin. Haar gedichten zijn helder en precies en getuigen immer van een groot vakmanschap.

    Bekijk details
  • Geert De Kockere

    Geert De Kockere

    Geert De Kockerede debuteerde in 1989 met Vingers in de jam, een poëziebundel voor kleuters. Daarna volgden snel ook prentenboeken, filosofische verhalenbundels, fotoboeken en, meer recent, boeken voor volwassen lezers.

    Bekijk details
  • Gerrit Kouwenaar

    Gerrit Kouwenaar

    Het barst van de emotie, maar je moet het er wel uithalen.’ Dat zei Gerrit Kouwenaar in een interview met Kenneth van Zijl op Cultura over het vooroordeel dat hij een kille, emotieloze dichter van kille en emotieloze verzen zou zijn.

    Bekijk details
  • Ted van Lieshout

    Ted van Lieshout

    Iedere keer weer bewijst Ted van Lieshout dat hij in geen enkel hokje past en niet vastzit aan één vorm en één doelgroep. Deze geanimeerde verteller en tegendraadse vernieuwer publiceerde al meer dan zestig kinderboeken.

    Bekijk details
  • Lieke Marsman

    Lieke Marsman

    Lieke Marsman debuteerde als dichter in het tijdschrift Tirade. Voor de bundel Wat ik mijzelf graag voorhoud werd ze driemaal bekroond. De eerste letter is haar tweede bundel.

    Bekijk details
  • Els Moors

    Els Moors

    Els Moors werd door de kritiek met lof overladen voor haar debuut Er hangt een hoge lucht boven ons (2006). In 2008 debuteerde zij als prozaschrijver met Het verlangen naar een eiland, een roman over liefde, seks en de hunkering naar de ander. Daarna verscheen nog de verhalenbundel Vliegtijd.

    Bekijk details
  • Ilja Leonard Pfeijffer

    Ilja Leonard Pfeijffer

    ‘Ik heb het nog nooit zo koud gehad/ als toen ik alles snapte,’ dichtte Ilja Leonard Pfeijffer in de niet separaat verschenen bundel Doka, die is opgenomen in De man van vele manieren, zijn verzameld dichtwerk.

    Bekijk details
  • Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer (1973) publiceerde vijf dichtbundels en won de Jo Peters Poëzieprijs, de Hugues C. Pernathprijs, de Ida Gerhardt Poëzieprijs en de Jan Campertprijs. Hij doceert aan de universiteit van Stellenbosch in Zuid-Afrika.

    Bekijk details
  • Peter Verhelst

    Peter Verhelst

    Naast dichter is Peter Verhelst ook romancier en regisseur. Voor zijn werk ontving hij prestigieuze prijzen als De Gouden Uil, de Vlaamse Cultuurprijs, de F. Bordewijkprijs, de Herman de Coninckprijs en de Jan Campertprijs.

    Bekijk details
  • Miriam Van hee

    Miriam Van hee

    Veel bundels van de in 1952 geboren dichter en slaviste Miriam Van hee werden bekroond, onder meer met de Herman de Coninck-prijs 2008, en genomineerd, onder meer voor de VSB Poëzieprijs 2014.

    Bekijk details

Log in

Inloggen

Inloggen hoeft alleen als u een reactie wilt plaatsen of aan een discussie wilt deelnemen.

 

Personaliseer

Personaliseer het Literatuurplein

Bepaal zelf welke rubrieken op de homepage worden getoond.

Kies een paginakleur

  • Verras mij
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •