44. Haven van Rotterdam




De haven van Rotterdam werd in de Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigd, bijna de helft was verwoest. Het herstel daarvan had bij de wederopbouw van Nederland topprioriteit. De haven was onmisbaar voor de Nederlandse handel, die zich mede door de Duitse wederopstanding en de groeiende Europese samenwerking snel kon herstellen. In de jaren vijftig waren al uitbreidingen nodig en werden de Eemhaven en Botlek aangelegd.

De Rotterdamse haven ligt in de delta van grote Europese rivieren, is thans voor zeeschepen bereikbaar en heeft een achterland met wel honderd miljoen mensen op een afstand van één dag rijden. Het is de natuurlijke plek voor de belangrijkste Europese haven. Toch is Rotterdam pas in de negentiende eeuw uitgegroeid tot de belangrijkste havenstad van Nederland. Rond het jaar 1250 was in de monding van het riviertje de Rotte een dam gelegd, om te voorkomen dat het instromende zeewater het riviertje te zout maakte. Bij die dam werden goederen met de hand overgeladen van rivierboten op kustscheepjes: het begin van de Rotterdamse haven. In de zestiende eeuw ontwikkelde Rotterdam zich tot een belangrijke vissershaven en later pikte de stad een graantje mee van de koloniale scheepvaart. Toch werd zij nooit het centrum van de koloniale handel: de haven was toen vanuit zee te moeilijk bereikbaar, de belangrijkste financiers en ondernemers zaten bovendien in Amsterdam.

In de tweede helft van de negentiende eeuw veranderde de haven ingrijpend. In het Duitse Ruhrgebied kwamen mijnbouw en industrie tot bloei. Bovendien werd Rotterdam veel beter bereikbaar vanuit de zee. Onder leiding van waterbouwkundig ingenieur Pieter Caland waren de duinen bij Hoek van Holland doorgestoken en was een nieuwe verbinding naar de haven gegraven: de Nieuwe Waterweg. In de haven zelf werden nieuwe havenbekkens aangelegd. Stoomkranen en andere machines maakten het lossen en laden efficiënter, en goederentreinen voerden de producten sneller af en aan.

Ook in de laatste veertig jaar heeft de haven een voortdurende groei gekend, met bijvoorbeeld de aanleg van Europoort, de Maasvlakte en onlangs de Tweede Maasvlakte. Er is de Nederlandse overheid veel aan gelegen de haven van Rotterdam concurrerend te houden. Net als luchthaven Schiphol is die een mainport, een knooppunt in onze handelsrelaties met het buitenland. Nu de globalisering heeft gezorgd voor intensief goederenverkeer over de hele wereld en voor toename van de concurrentie, ook tussen havens, besteedt de overheid extra zorg aan de inrichting en de bereikbaarheid van de haven. De Betuweroute, een nieuwe goederenspoorlijn tussen Rotterdam en Duitsland, was één van de projecten om de haven toe te rusten voor de toekomst.


Non-fictie


Jac.J. Baart, Rotterdam oorlogshaven
Zutphen : Walburg Pers, 2010.
ISBN: 978-90-5730-673-0.
De geschiedenis van de haven van Rotterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen er volop werd gewerkt voor de Duitse Kriegsmarine en daarmee winst werd gemaakt.

Peter van Beveren en Wim van Sinderen, Panorama Rotterdam
Schiedam [etc.] : Scriptum Art [etc.], 2001. Essays: Paul van de Laar e.a.
ISBN: 90-5594-214-6.
Catalogus bij de tentoonstelling Panorama Rotterdam. Meesters aan de Maas 1820-1940 in de Kunsthal Rotterdam (8 september 2001 t/m 6 januari 2002), met schilderijen van de stad en vooral de havens vanaf 1820, toen Rotterdam zich begon te ontwikkelen tot een havenstad van wereldformaat, tot het bombardement in 1940.

Jan Willem van Borselen, De marinierskazerne van Rotterdam : van arsenaal der admiraliteit tot bakermat van zeesoldaten
Rotterdam : Donker, 2003.
ISBN: 90-6100-554-X.
Geschiedenis van de marinierskazerne aan het Oostplein in Rotterdam die bij het bombardement in mei 1940 geheel verloren ging. Centraal staan de maritieme ontwikkelingen sinds de vestiging van een Admiraliteit en de daarmee gepaard gaande groeiende behoefte aan gebouwen, werven en havens.

Ed Buijsman, ‘Een eersteklas landschap' : de teloorgang van natuurmonument De Beer
Utrecht : Matrijs, 2007.
ISBN: 978-90-5345-328-5.
Het eens zo geliefde vogeleiland De Beer, gelegen op de kop van het eiland Rozenburg, pal langs de Nieuwe Waterweg, was een uniek dynamisch duingebied met een rijke biodiversiteit, dat verdween door de uitbreiding van de Rotterdamse haven in de jaren '60 van de vorige eeuw.

Remmelt Daalder e.a. (redactie), Havens van Amsterdam en Rotterdam sinds 1870
Zutphen [etc.] : Walburg Pers [etc.], 2008.
ISBN: 90-5730-570-4.
Geschiedenis van de havens van Amsterdam en Rotterdam vanaf ongeveer de aanleg van de Nieuwe waterweg in 1872 en het Noordzeekanaal in 1876. Een hoofdstuk is gewijd aan de havens in romans en liedteksten.

Matthijs Dicke, Paul van de Laar en Annelies van der Zouwen, In het belang van de haven : een eeuw Scheepvaartvereniging Zuid
Rotterdam [etc.] : Stad en Bedrijf [etc.], 2007.
ISBN: 978-90-5730-506-1.
De geschiedenis van een eeuw Scheepvaartvereniging Zuid, de belangvereniging van ondernemers in het Rotterdamse havengebied, biedt een beeld van de spectaculaire ontwikkeling van de Rotterdamse haven in de twintigste eeuw.

Wim van den Doel (redactie), Nederland in de twintigste eeuw
Amsterdam : Bert Bakker, 2005.
ISBN: 90-351-2856-7.
Dit vierde en laatste deel van Plaatsen van herinnering bevat van Erik Nijhoff de bijdrage ‘Rotterdam: het SVZ-gebouw : havenbaronnen en havenarbeiders’.

Godfried Engbersen en Jack Burgers (redactie), De verborgen stad : de zeven gezichten van Rotterdam
Amsterdam : Amsterdam University Press, 2001.
ISBN: 90-5356-474-8.
In aansluiting op een belangrijke stroming in de sociologie, de Chicago School, onderzoeken zestien auteurs de sociale geheimen van Rotterdam, waarbij de zeven gezichten van deze stad centraal staan: de havenstad, de verdeelde stad, de veelkleurige stad, de schaduwstad, de uitstad, de (on)veilige stad en de arme stad. Bijgevoegd is een stadswandeling langs de sociologische kenmerken van Rotterdam.

Marcel van Gils, Menno Huys en Bart de Jong (redactie), De Nederlandse mainports onder druk : speuren naar ontwikkelkracht
Houten : Spectrum, 2009.
ISBN: 978-90-491-0023-0.
Artikelen van drie wetenschappers over de verdere ruimtelijke, economische en bestuurlijke ontwikkeling van de Nederlandse doorvoerhavens, zoals de Rotterdamse haven en Schiphol.

Joop de Jong (samenstelling), Andor von Barsy : fotograaf = photographer = Fotograf : in Rotterdam 1927-1942 Heijningen : JAP SAM Books, 2011.
ISBN: 978-94-903222-6-7.
Overzicht van het werk van de Hongaarse fotograaf (1899-1965) dat hij vanaf de late jaren twintig vande vorige eeuw maakte in de haven van Rotterdam.

Joop de Jong (samenstelling en redactie), Ziet Zuid : 140 jaar Rotterdam-Zuid in foto en film
Rotterdam : Diafragma, 2010. Interviews: Steven Adolf.
ISBN: 978-94-9063101-7.
Fotoboek waarin de ontwikkeling van Rotterdam-Zuid van 1870 tot nu in beeld wordt gebracht door middel van foto's en film (via een bijgesloten dvd met acht filmpjes), waarbij duidelijk wordt hoezeer de havens, de schepen en de scheepsbouw het leven van de mensen ‘op Zuid’ hebben bepaald. Catalogus bij de gelijknamige tentoonstelling in het Historisch Museum Rotterdam.

Peter Paul Klapwijk en Gerard Keijsers, Van alle wereldzeeën : gerechten van scheepskoks
Schoonhoven : Klapwijk & Keijsers, 2003. 3e dr. 1e dr.: 2000.
ISBN: 90-806773-1-0.
Resultaat van de speurtocht van fotograaf Peter Paul Klapwijk en schrijver Gerard Keijsers in de haven van Rotterdam naar recepten uit verschillende landen. Veertig scheepskoks geven een recept uit hun geboorteland of -streek en vertellen een sterke belevenis. Het boek was de basis van de tv-serie Koken op zee, door de VPRO op zeven zondagavonden in september en oktober 2004 uitgezonden.

Len de Klerk, Paul van de Laar en Herman Moscoviter, G.J. de Jongh : havenbouwer en stadsontwikkelaar in Rotterdam
Bussum : THOTH, 2008.
ISBN: 978-90-6868-480-3.
Studie over G.J. de Jongh, directeur gemeentewerken van Rotterdam in de periode dat de stad en de haven een explosieve ontwikkeling doormaakte tijdens de industriële revolutie (1879-1910). Hij gaf onder meer de aanzet tot de havenuitbreidingen (Maashaven, Waalhaven) waardoor Rotterdam kon uitgroeien tot een wereldhaven.

Paul van de Laar, Stad van formaat : geschiedenis van Rotterdam in de negentiende en twintigste eeuw
Zwolle : Waanders, 2000.
ISBN: 90-400-9420-9.
Tweede deel van een stadsgeschiedenis van Rotterdam, over de periode van 1813 tot ongeveer 1975 waarin de traditionele koopstad zich ontwikkelde tot de werkstad waarin werk, haven en industrie centraal staan. In het eerste deel, Stad in aanwas door Arie van der Schoor, gaat het om de geschiedenis van Rotterdam tot 1813.

Paul van de Laar en Mies van Jaarsveld, Historische atlas van Rotterdam : de groei van de stad in beeld
Nijmegen : Vantilt, 2012. 3e herz. dr. 1e dr.: 2004.
ISBN: 978-94-600-4105-1.
Aan de hand van allerlei soorten kaart- en beeldmateriaal geven twee medewerkers van het Historisch Museum Rotterdam een overzicht van de ruimtelijke ontwikkeling van de havenstad vanaf de middeleeuwen tot en met de 21e eeuw.

Peter de Lange, De infrastructuur van de Rotterdamse haven
Schiedam : Scriptum, 2011.
ISBN: 978-90-5594-792-8.
Beschrijving in woord en beeld van de naoorlogse ontwikkeling van de Rotterdamse haven, gestimuleerd door het innovatieve denken van ondernemers en ingenieurs.

Henk Leenaers en Henk Donkers (samenstelling), De Bosatlas van Nederland waterland
Groningen : Noordhoff, 2010.
ISBN: 978-90-01-90203-2.
Naslagwerk van de waterhuishouding van Nederland, met aandacht voor ondermeer de geschiedenis, klimaatverandering en veiligheid. Met kaarten, grafieken, doorsnedes, schema's en kleurenfoto's.

Izak van Maldegem (foto's) en Jaap Luikenaar (tekst), De haven van Rotterdam vanuit de lucht : Port of Rotterdam from above
[Arnemuiden] : Sky Pictures Fotografie, 2015.
ISBN: 978-90-817779-2-6.
Dit boek geeft via 160 luchtfoto's een indruk van de Mainport van Europa en motor van de Nederlandse economie.

Geert K. Mast, Rotterdam - Europoort : een wereldhaven in beeld
Emmen : Lanasta, 2007.
ISBN: 978-90-8616-026-6.
Werk in twee delen waarin in woord en beeld een actueel beeld wordt geboden van de zeescheepvaart in het Rotterdamse havengebied. In het eerste deel komen onder meer loodsboten, sleepboten en supertankers aan bod, in het tweede deel grotere schepen als shuttletankers en bulkcarriers.

Bram Oosterwijk, Rotterdam en de zee : vier eeuwen passagiersvaart = Rotterdam and the sea : four centuries of passenger travel
Rotterdam : Stichting Historische Publicaties Roterodamum, 2005. Foto’s: Eppo W. Notenboom.
ISBN: 90-9019882-2.
Met Rotterdam als uitgangspunt wordt het verhaal verteld van de passagiersvaart, van de Pilgrim Fathers in 1620 tot en met de cruisevaart naar Rotterdam in 2006, waarbij tegelijk een beeld wordt geschetst van de ontwikkeling van de haven.

Jan Oudenaarden, Pakt aan! : de Rotterdamse havenarbeider
Zwolle : Waanders, 1996.
ISBN: 90-400-9911-1.
Catalogus bij de tentoonstelling Pakt aan! : de Rotterdamse havenarbeider 1890-1960 in het Maritiem Museum 'Prins Hendrik' te Rotterdam (5 oktober 1996 t/m 9 maart 1997) die een beeld geeft van het werken in de Rotterdamse haven en het sociale leven van de havenarbeider in de periode 1890-1960.

Redactie Noordhoff Atlasproducties, De Bosatlas van de geschiedenis van Nederland
Groningen : Noordhoff Atlasproducties, 2011.
ISBN: 978-90-01-12094-8.
In 14 hoofdstukken met meer dan 1.500 kaarten geeft de atlas de vaderlandse geschiedenis een ruimtelijke dimensie. Niet alleen politieke, sociaal-economische en religieuze thema's komen aan bod, maar ook historische cartografie, landschapsgeschiedenis en cultureel erfgoed. De Rotterdamse haven komt aan bod in de pagina 542.

Hans Roodenburg en Cees de Keijzer, Mooie schepen en banen in de haven van Rotterdam
Rotterdam : Coolegem Media, 2009.
ISBN: 978-90-75352-82-5.
Beschrijvingen, met foto’s, van de verschillende scheepstypen in de haven van Rotterdam. Ook van de meeste maritieme banen in de haven worden korte omschrijvingen gegeven, aangevuld met interviews. Inmiddels is een vervolg verschenen met de schepen die in 2010 de haven van Rotterdam aandeden. Eerste van een jaarlijkse reeks boeken met dezelfde titel.

Marinke Steenhuis De haven van Rotterdam : wereld tussen stad en zee
Rotterdam : nai010 uitgevers, 2015.
ISBN: 978-94-620-8234-2.
Vanuit het oogpunt van economie, landschap en logistiek wordt de haven in al zijn diversiteit beschreven en getoond.

Kobus de Tallyman Kobus de Tallyman vertelt verhalen uit de Rotterdamse haven : laat je zakken
Rotterdam : Double U Book, 2011.
ISBN: 978-90-75999-00-6.
Verhalen uit de Rotterdamse haven door een tallyman (ladingschrijver). Van hem verscheen ook Haventerminologie Rotterdamse haven : en verdere wetenswaardigheden uit de Rotterdamse haven, opgetekend in het begin van de tweede helft van de 20e eeuw (2001).

Roel Tanja, De Rotterdamse canon : de 50 geschiedenisverhalen waar de Rotterdammer niet omheen kan
Amersfoort : BBNC Uitgevers, 2011.
ISBN: 978-90-453-1257-6.
Vijftig verhalen over de geschiedenis van Rotterdam, waaronder de opening van Diergaarde Blijdorp in 1857 en de start van de verbinding Rotterdam-New York van de Holland-Amerika Lijn in 1873.

Jochem Wijnands (foto’s), Rotterdam : world class port
Edam [etc.] : Orange House [etc.], 2009.
ISBN: 978-90-78856-11-5.
Fotoboek met 110 kleurenfoto’s met korte bijschriften over het havengebied van Rotterdam. De tekst van de inleiding door Aart Aarsbergen is gebaseerd op het artikel ‘Alles is groot, De haven van Rotterdam’ in National Geographic Nederland-België (augustus 2007).

Hans Wildschut (foto’s), Hidden harbour : de haven van Rotterdam belicht = the port of Rotterdam exposed
Rotterdam : NAi Uitgevers, 2010. Teksten: Bas Heijne e.a.
ISBN: 978-90-5662-759-1.
Veertig foto's van de Rotterdamse haven kort na zonsondergang door een Rotterdamse beeldend kunstenaar/fotograaf.

Romans


A.M. de Jong, Merijntje Gijzens jeugd en jonge jaren
Amsterdam : Querido, 1983.
ISBN: 90-214-6892-1.
Bundeling van de acht romans over een boerenkind in een Brabants dorp dat opgroeit in een bekrompen katholiek milieu en later als arbeider in Rotterdam de armoede en sociale onrust meemaakt van de crisisjaren. De eerste vier delen zijn opgenomen in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren en zijn daar door het aanklikken van de volgende titels integraal te lezen: Het verraad, Flierefluiters oponthoud, Onnozele kinderen en In de draaikolk.

Gerda van Wageningen, Behouden vaart
Utrecht : Wesrfriesland, 2011.
ISBN: 978-90-205-3080-3.
Bundeling van Met de wind in de zeilen (1991), Als het tij keert (1991), Na eb komt de vloed (1992) en Anker der hoop (1993), over het wel en wee van een redersfamilie in Rotterdam in de tweede helft van de negentiende en de eerste helft van de twintigste eeuw. De cyclus Rederskronieken is ook uitgebracht in twee boeken, met respectievelijk de delen 1 en 2 en de delen 3 en 4.

Gerda van Wageningen, Hart voor anker
Amsterdam : Zomer & Keuning familieromans, 2002.
ISBN: 90-210-9372-3.
Bundeling van Met de wind in de zeilen (1991) en Als het tij keert (1991), de eerste twee delen van de romancyclus Rederskronieken, over een Rotterdams redersgeslacht in de jaren 1850-1900.

Gerda van Wageningen, Onstuimige wateren
Amsterdam : Zomer & Keuning familieromans, 2002.
ISBN: 90-210-9382-0.
Bundeling van Na eb komt de vloed (1992) en Anker der hoop (1993), de delen 3 en 4 van de romancyclus Rederskronieken, gesitueerd in de eerste decennia van de twintigste eeuw.

Poëzie


Harold de Croon e.a., Rotterdam, de stad in gedichten
Amsterdam : Uitgeverij 521, 2002.
ISBN: 90-76927-08-1.
In thema’s onderverdeelde bloemlezing die een ode is aan Rotterdam in meer dan honderd gedichten, door dichters uit heden en verleden uit het hele land.

Rotterdam : literaire haven : bloemlezing
Zeist : Stichting Achterland, 1999.
ISBN: 90-74927-16-5.
Bloemlezing van gedichten en prozafragmenten over Rotterdam als ‘literaire haven’, afgewisseld met foto’s van Herman H. van Doorn.

DVD


De Rotterdamse haven in de 20e eeuw
[Apeldoorn] : Source 1 Media, 2010. 2 dvd's (140 min.)
Dubbel-DVD over de bedrijvigheid in en de uitbreiding van de Rotterdamse haven vanaf het begin van de twintigste eeuw tot de jaren '70.

Naar de overzichtspagina

Agenda

Radio en televisie

Film

  • Er zijn voor vandaag geen films aangemeld

Video's & Podcasts

  • Maria Barnas

    Podcast van Erik Jan Harmens met Maria Barnas over haar in januari verschenen roman Altijd Augustus

    Opname: 12-04-2017
    Erik Jan Harmens
  • Kluun

    Podcast van Erik Jan Harmens met Kluun over zijn roman DJ

    Opname: 31-03-2017
    Erik Jan Harmens
  • Ronald Snijders

    Podcast van Erik Jan Harmens met Ronald Snijders over diens gedichtenverzameling Kopdichtbundel.

    Opname: 13-03-2017
    Erik Jan Harmens

Meer video's & podcasts

Canon van de Nederlandse geschiedenis

  • 1. Hunebedden
  • 2. De Romeinse Limes
  • 3. Willibrord
  • 4. Karel de Grote
  • 5. Hebban olla vogala
  • 6. Floris V
  • 7. De Hanze
  • 8. Erasmus
  • 9. Karel V
  • 10. De Beeldenstorm
  • 11. Willem van Oranje
  • 12. De Republiek
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie
  • 14. De Beemster
  • 15. De grachtengordel
  • 16. Hugo de Groot
  • 17. De Statenbijbel
  • 18. Rembrandt
  • 19. De Atlas Major van Blaeu
  • 20. Michiel de Ruyter
  • 21. Christiaan Huygens
  • 22. Spinoza
  • 23. Slavernij
  • 24. Buitenhuizen
  • 25. Eise Eisinga
  • 26. De patriotten
  • 27. Napoleon Bonaparte
  • 28.  Koning Willem I
  • 29. De eerste spoorlijn
  • 30. De Grondwet
  • 31. Max Havelaar
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid
  • 33. Vincent van Gogh
  • 34. Aletta Jacobs
  • 35. De Eerste Wereldoorlog
  • 36. De Stijl
  • 37. De crisisjaren
  • 38. De Tweede Wereldoorlog
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging
  • 40. Indonesië 1945-1949
  • 41. Willem Drees
  • 42. De watersnood
  • 43. De televisie
  • 44. Haven van Rotterdam
  • 45. Annie M.G. Schmidt
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945
  • 47. Srebrenica
  • 48. Veelkleurig Nederland
  • 49. De gasbel
  • 50. Europa
  • 1. Hunebedden

    1. Hunebedden

    Circa 4.000 tot 3.000 v.Chr.
    Hunebedden zijn door mensenhanden geordende steenformaties die dienden als begraafplaats. In Drenthe zijn er ruim vijftig bewaard gebleven.

    Bekijk details
  • 2. De Romeinse Limes

    2. De Romeinse Limes

    47-ca. 400.
    Bij het begin van onze jaartelling vormde de Rijn, die van Xanten via Utrecht en Alphen aan den Rijn naar Katwijk stroomde, de Limes, de grens van het Romeinse rijk.

    Bekijk details
  • 3. Willibrord

    3. Willibrord

    658-739.
    De Engels monnik Willibrord kwam in 690 aan land bij de monding van de Rijn om zich in te zetten voor de verspreiding van het christendom in het land van de Friezen.

    Bekijk details
  • 4. Karel de Grote

    4. Karel de Grote

    724-814.
    Karel de Grote, op kerstdag van het jaar 800 door de paus tot keizer over het Westen gekroond, had het Frankische rijk zo weten uit te breiden dat het grote delen van het huidige Europa omvatte, waaronder de latere Nederlanden.

    Bekijk details
  • 5. Hebban olla vogala

    5. Hebban olla vogala

    Omstreeks 1100.
    Om zijn ganzenveer te scherpen krabbelde een Vlaamse monnik omstreeks het jaar 1100 een paar zinnen neer uit een liefdesliedje. Het is de oudst bewaarde tekst in het Nederlands.

    Bekijk details
  • 6. Floris V

    6. Floris V

    1254-1296.
    Floris V was de graaf die in de dertiende eeuw het machtsgebied van Holland aanzienlijk wist uit te breiden, tot drie van zijn vazallen zich tegen hem keerden.

    Bekijk details
  • 7. De Hanze

    7. De Hanze

    1356-ca. 1450
    Door het Hanzeverbond tussen steden in Nederland, België, de Baltische Staten, Noorwegen en Polen waren Zutphen, Deventer, Tiel, Kampen, Zwolle en meer steden in het oosten van het land van de twaalfde tot de zestiende eeuw welvarende handelscentra.

    Bekijk details
  • 8. Erasmus

    8. Erasmus

    1469?-1536
    Naast etiquetteboeken, vorstenspiegels, samenspraken en traktaten die heersers en burgers moesten opvoeden tot wijze christenen, publiceerde Erasmus onder meer Adagia, een verzameling klassieke spreekwoorden, en de satire Lof der zotheid.

    Bekijk details
  • 9. Karel V

    9. Karel V

    1500-1558.
    Zo groot was het rijk waarover Karel V heerste dat de zon er letterlijk nooit onderging. Tot dat rijk behoorden de Nederlanden, die hij tot een bestuurlijke eenheid probeerde te smeden.

    Bekijk details
  • 10. De Beeldenstorm

    10. De Beeldenstorm

    1566.
    Dit was het wonderjaar waarin edellieden die zich geuzen noemden, zich steeds openlijker tegen het landsbestuur keerden en waarin in de hele Nederlanden kerken en kloosters werden geplunderd en ontdaan van hun katholieke symbolen.

    Bekijk details
  • 11. Willem van Oranje

    11. Willem van Oranje

    1533-1584.
    Willem van Oranje was een ambitieuze edelman die min of meer zijns ondanks uitgroeide tot een rebel en later werd vereerd als de ‘vader des vaderlands’, als de grondlegger van een nieuwe Nederlandse staat.

    Bekijk details
  • 12. De Republiek

    12. De Republiek

    1588-1795
    Na de oorlog waren de Nederlanden uiteengevallen in de zuidelijke Spaanse Nederlanden en de noordelijke Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. In het vroegmoderne Europa was een republiek een uitzondering.

    Bekijk details
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    1602-1799
    De Verenigde Oostindische Compagnie had het Nederlandse monopolie op de handel in de Aziatische wateren en mocht oorlogen voeren, verdragen sluiten en gebieden besturen. Zo ontwikkelde de VOC zich tot een geduchte macht.

    Bekijk details
  • 14. De Beemster

    14. De Beemster

    1612
    Nadat met 43 windmolens de Beemster was drooggelegd, werd in 1612 met de inrichting van de polder begonnen. Aan het strak geometrische patroon waarvan werd uitgegaan, heeft de Beemster zijn roem te danken.

    Bekijk details
  • 15. De grachtengordel

    15. De grachtengordel

    1613-1662
    Bij de uitbreiding van Amsterdam vanaf 1613 werd nut gecombineerd met schoonheid. Een van de projecten was de grachtengordel, met zijn karakteristieke halfronde vorm en zijn residentiële functie, met tal van ‘stadspaleisjes’ voor kapitaalkrachtige inwoners.

    Bekijk details
  • 16. Hugo de Groot

    16. Hugo de Groot

    1583-1645
    Hugo de Groot is vooral bekend gebleven door zijn ontsnapping in een boekenkist uit slot Loevestein in 1621. Hij staat echter ook te boek als een groot rechtsgeleerde die de beginselen van het volkerenrecht formuleerde.

    Bekijk details
  • 17. De Statenbijbel

    17. De Statenbijbel

    1637
    In 1618 gaf de gereformeerde synode opdracht een Nederlandse vertaling van de bijbel te maken. Die verscheen in 1637 en zou in de loop der eeuwen een groot stempel drukken op de Nederlandse taal en cultuur.

    Bekijk details
  • 18. Rembrandt

    18. Rembrandt

    1606-1669
    Van de circa 175 kunstschilders die Amsterdam omstreeks 1650 rijk was en die de culturele bloei in de Gouden Eeuw symboliseren, was Rembrandt een van de succesrijkste. Met zijn dure portretten en schilderijen bediende hij een elite van welgestelde burgers en kunstkenners.

    Bekijk details
  • 19. De Atlas Major van Blaeu

    19. De Atlas Major van Blaeu

    1662-1665
    Met kennis van zaken zette Willem Jansz Blaeu in 1605 in Amsterdam een drukkerij en uitgeverij van hoogwaardige kaarten en atlassen op, die door zijn zoon Joan werd voortgezet, onder meer met de uigave van de Atlas Major.

    Bekijk details
  • 20. Michiel de Ruyter

    20. Michiel de Ruyter

    1607-1676
    Conflicterende handelsbelangen leidden ertoe dat de Republiek in de zeventiende eeuw voortdurend oorlog op zee moest voeren. De beroemdste van alle zeehelden was Michiel Adriaenszoon de Ruyter, die het bracht tot luitenant-admiraal van de marine.

    Bekijk details
  • 21. Christiaan Huygens

    21. Christiaan Huygens

    1629-1695
    Christiaan Huygens was een van de grootste geleerden van zijn tijd, wiens verdiensten op vele terreinen liggen. Zo vond hij onder meer het slingeruurwerk uit en ontdekte hij de maan Titan bij de planeet Saturnus.

    Bekijk details
  • 22. Spinoza

    22. Spinoza

    1632-1677
    Al behoort hij tot de filosofen die het westerse denken hebben gevormd, tijdens zijn leven moest Spinoza zo voorzichtig zijn dat zelfs zijn hoofdwerk, de Ethica, pas na zijn dood werd uitgebracht.

    Bekijk details
  • 23. Slavernij

    23. Slavernij

    1621-1863
    De Nederlandse slavenhandel begon in 1621 met de oprichting van de West-Indische Compagnie en eindigde bijna 250 jaar later met de afschaffing van de slavernij in Suriname.

    Bekijk details
  • 24. Buitenhuizen

    24. Buitenhuizen

    17e en 18e eeuw
    In de Gouden Eeuw lieten vooral rijke Amsterdamse kooplieden langs de Vecht en andere rivieren riante buitenhuizen bouwen, met vaak prachtige tuinen.

    Bekijk details
  • 25. Eise Eisinga

    25. Eise Eisinga

    1744-1828.
    Geïnspireerd door de Verlichting bouwde Eise Eisinga in zijn werkkamer een bewegend model van het zonnestelsel, nu nog altijd het oudste werkende planetarium ter wereld.

    Bekijk details
  • 26. De patriotten

    26. De patriotten

    1780-1795
    Na de bloeitijd van de Republiek werden burgers een politieke macht die zich tegen stadhouder Willem V keerde en ernaar streefde het land tot een politieke eenheid te smeden.

    Bekijk details
  • 27. Napoleon Bonaparte

    27. Napoleon Bonaparte

    1769-1821
    Als keizer bracht Napoleon zowat heel Europa onder zijn gezag. In Nederland introduceerde hij aanvankelijk de monarchie en moderniseerde hij het bestuur en de rechtspraak.

    Bekijk details
  • 28.  Koning Willem I

    28. Koning Willem I

    1772-1843
    Na het congres van Wenen in 1815 werden noord en zuid samen het Verenigd Koninkrijk, onder koning Willem I. Ondanks diens inspanningen de economie te verbeteren, kwam het zuiden in 1830 in opstand.

    Bekijk details
  • 29. De eerste spoorlijn

    29. De eerste spoorlijn

    1839
    Ondanks de aanvankelijke scepsis heeft de komst in 1839 van de trein in Nederland veel bijgedragen tot de ontsluiting van het land en een versnelde industrialisatie ervan.

    Bekijk details
  • 30. De Grondwet

    30. De Grondwet

    1848
    Omdat de Grondwet bepaalt wie de macht uitoefent en hoe dat gebeurt, is het voornaamste wet van een staat. De Nederlandse Grondwet werd ingevoerd in 1798 en herzien in 1815 en 1848.

    Bekijk details
  • 31. Max Havelaar

    31. Max Havelaar

    1860
    De ervaringen van Eduard Douwes Dekker als assistent-resident in Nederlands-Indië vormden de basis voor de felle aanklacht tegen het koloniale regime die hij als Multatuli in de vorm van de roman Max Havelaar zou schrijven.

    Bekijk details
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid

    32. Verzet tegen kinderarbeid

    19e eeuw
    Toen kinderen door de Industriële Revolutie ook massaal in fabrieken aan het werk werden gezet, nam het verzet daartegen toe. Het zou tot 1874 duren voordat een wet de inzet van kinderen in fabrieken verbood.

    Bekijk details
  • 33. Vincent van Gogh

    33. Vincent van Gogh

    1853-1890
    Met zijn kleurrijke, eigenzinnige schilderijen en zijn door amoureuze, persoonlijke en zakelijke tegenspoed getekende leven is Vincent van Gogh een van de meest tot de verbeelding sprekende kunstenaars.

    Bekijk details
  • 34. Aletta Jacobs

    34. Aletta Jacobs

    1854-1929
    Haar hele leven heeft Aletta Jacobs gestreden voor de rechten van vrouwen, onder meer voor het in 1919 ingevoerde algemeen vrouwenkiesrecht. Ook als arts kwam ze op voor de belangen van vrouwen.

    Bekijk details
  • 35. De Eerste Wereldoorlog

    35. De Eerste Wereldoorlog

    1914-1918
    Al wist Nederland in 1914 neutraal te blijven, toch zou de Grote Oorlog niet helemaal aan het land voorbijgaan. Ook de Nederlanders voelden steeds meer de consequenties ervan.

    Bekijk details
  • 36. De Stijl

    36. De Stijl

    1917-1981
    Opgericht in de chaos van de Eerste Wereldoorlog, streefden de beweging en het tijdschrift De Stijl naar harmonie door het gebruik van geometrische vormen en van de primaire kleuren en de niet-kleuren.

    Bekijk details
  • 37. De crisisjaren

    37. De crisisjaren

    1929-1940
    Elke dag urenlang aanschuiven in stempellokalen. Dat was het vernederende lot van de steuntrekkende werklozen in de jaren van 1929 tot 1940, die de geschiedenis zijn ingegaan als de crisisjaren.

    Bekijk details
  • 38. De Tweede Wereldoorlog

    38. De Tweede Wereldoorlog

    1940-1945
    Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei 1940 capituleerde de Nederlandse legerleiding. Het was het begin van de Duitse bezetting van Nederland, die zo’n vijf jaar zou duren.

    Bekijk details
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging

    39. Anne Frank / Jodenvervolging

    1942-1945
    Door de publicatie van het dagboek zij tijdens de onderduik bijhield, groeide Anne Frank uit van een naamloze dode, omgekomen in Bergen-Belsen, tot het internationale symbool van de Holocaust.

    Bekijk details
  • 40. Indonesië 1945-1949

    40. Indonesië 1945-1949

    1945-1949
    Op 17 augustus 1945 riep Soekarno de onafhankelijkheid van Indonesië uit, maar pas na twee ‘politionele acties’ en onder grote internationale druk legde Nederland zich daar eind 1949 bij neer.

    Bekijk details
  • 41. Willem Drees

    41. Willem Drees

    1886-1988
    Van 1948 tot 1958 was Willem Drees als minister-president leider van de rood-roomse coalitie. Het waren de jaren waarin de verzorgingsstaat werd opgebouwd, met regelingen als de AOW.

    Bekijk details
  • 42. De watersnood

    42. De watersnood

    1 februari 1953
    De watersnood van 1953 kostte ongeveer 1800 mensen het leven, nog eens 72.000 werden dakloos. De Deltawerken moesten verhinderen dat zich nog eens een ramp van die omvang zou voltrekken.

    Bekijk details
  • 43. De televisie

    43. De televisie

    Vanaf 1948
    In 1948 gestart met experimentele uitzendingen, heeft de televisie vanaf eind jaren ’50 een enorme vlucht genomen. Zowel in tijdsbesteding als in meningsvorming bracht het nieuwe medium ingrijpende veranderingen.

    Bekijk details
  • 44. Haven van Rotterdam

    44. Haven van Rotterdam

    Vanaf circa 1889
    Net als Schiphol is de haven van Rotterdam een mainport, een knooppunt voor de Nederlandse handel met het buitenland. Er wordt dan ook voortdurend gewerkt aan de verdere uitbouw ervan.

    Bekijk details
  • 45. Annie M.G. Schmidt

    45. Annie M.G. Schmidt

    1911-1995.
    De versjes en liedjes, toneelstukken en musicals, verhalen en hoorspelen van Annie M.G. Schmidt waren zo geliefd en tegelijk zo invloedrijk dat zij wel de echte koningin van Nederland werd genoemd.

    Bekijk details
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    Nadat Suriname in 1975 onafhankelijk was geworden, is gaandeweg ook de verhouding tussen Nederland en de eilanden van de Nederlandse Antillen in meer of mindere mate aangepast.

    Bekijk details
  • 47. Srebrenica

    47. Srebrenica

    1995
    Dat Dutchbat de genocide op zevenduizend moslimmannen in de door haar beveiligde enclave Srebrenica niet heeft kunnen voorkomen, heeft ook in Nederland diepe sporen nagelaten.

    Bekijk details
  • 48. Veelkleurig Nederland

    48. Veelkleurig Nederland

    Vanaf 1945.
    In de vorige eeuw is het aantal inwoners in Nederland verdrievoudigd, van vijf naar meer dan vijftien miljoen. Vanaf de jaren ’60 is ook de diversiteit van die inwoners sterk toegenomen.

    Bekijk details
  • 49. De gasbel

    49. De gasbel

    1959-2030.
    De gaswinning uit het veld bij Slochteren is de kurk genoemd waarop onze welvaart drijft. Maar de eindigheid ervan en een toenemend aantal bevingen vergen wellicht ingrijpende politieke keuzes.

    Bekijk details
  • 50. Europa

    50. Europa

    Vanaf 1945.
    Na de Tweede Wereldoorlog heeft de Europese samenwerking gestalte gekregen. Lag het initiatief in 1951 bij 6 landen, inmiddels telt de Europese Unie 27 landen en willen er nog meer toetreden.

    Bekijk details

Poëzie

  • Paul Bogaert
  • Charlotte Van den Broeck
  • Hugo Claus
  • Herman de Coninck
  • Ellen Deckwitz
  • Jules Deelder
  • Charles Ducal
  • Christine D’Haen
  • Andy Fierens
  • Maarten van der Graaff
  • Judith Herzberg
  • Hester Knibbe
  • Geert De Kockere
  • Gerrit Kouwenaar
  • Ted van Lieshout
  • Lieke Marsman
  • Els Moors
  • Ilja Leonard Pfeijffer
  • Alfred Schaffer
  • Peter Verhelst
  • Miriam Van hee
  • Paul Bogaert

    Paul Bogaert

    Paul Bogaert is een dichter met een bijzonder scherp oor voor de kleinste nuances waarmee de hedendaagse taal uit verschillende domeinen bewust of onbewust geladen is. Hij weet die nuances op bijzonder ingenieuze wijze uit te buiten.

    Bekijk details
  • Charlotte Van den Broeck

    Charlotte Van den Broeck

    Nadat ze als performing poet naam had gemaakt, debuteerde Charlotte Van den Broeck met Kameleon, in januari 2016 bekroond met de Herman de Coninckprijs voor het beste debuut.

    Bekijk details
  • Hugo Claus

    Hugo Claus

    Na in 1947 zijn debuut te hebben gemaakt met de lyrische Kleine reek, evolueert Hugo Claus in zijn poëzie naar het modernisme van de jaren vijftig met als hoogtepunt De Oostakkerse gedichten uit 1955. Zijn later dichtwerk mag dan weer klassiek genoemd worden.

    Bekijk details
  • Herman de Coninck

    Herman de Coninck

    Herman de Coninck maakte de poëzie voor veel lezers toegankelijk. Vanaf zijn debuut in 1969 met De lenige liefde excelleren zijn gedichten in relativering, lichte ironie en hun grote toegankelijkheid.

    Bekijk details
  • Ellen Deckwitz

    Ellen Deckwitz

    De poëzie van Ellen Deckwitz is broeierig en griezelig en vliegt hier en daar uit de bocht, maar wel op zo’n manier dat je wenst dat dit bij meer dichters zou gebeuren.

    Bekijk details
  • Jules Deelder

    Jules Deelder

    Tijdens optredens lardeert Deelder zijn gedichten met anekdotes en moppen – of misschien is het andersom. Vaste thema’s in die gedichten zijn de Tweede Wereldoorlog, voetbalclub Sparta en Rotterdam.

    Bekijk details
  • Charles Ducal

    Charles Ducal

    Naast poëzie publiceerde Charles Ducal (pseudoniem van Frans Dumortier) ook een veelgeprezen verhalenbundel en onder meer een Gedichtendagessay. In 2014 werd hij gekozen tot de eerste Dichter des Vanderlands van België.

    Bekijk details
  • Christine D’Haen

    Christine D’Haen

    Het oeuvre van Christine D’Haenzal steeds nieuwe lezers weten aan te trekken. Deze poëzie vraagt veel van de lezer, maar geeft in ruil brede vergezichten die uitnodigen tot reflectie over leven en cultuur.

    Bekijk details
  • Andy Fierens

    Andy Fierens

    Wie nog dacht dat de poëzie steeds verheven onderwerpen bezingt op een haast sacrale, eerbiedige toon, moet die opvatting na lectuur van de gedichten van Andy Fierens grondig bijstellen.

    Bekijk details
  • Maarten van der Graaff

    Maarten van der Graaff

    ‘Een uiterst beweeglijke en vindingrijke dichter,’ zo typeerde de jury van de C. Buddingh’-prijs voor nieuwe Nederlandstalige poëzie 2014 Maarten van der Graaff op basis van zijn door haar bekroonde bundel Vluchtautogedichten.

    Bekijk details
  • Judith Herzberg

    Judith Herzberg

    Het is vreemd dat Judith Herzberg nog niet verkozen is als Dichter des Vaderlands, want ze is een van de meest toegankelijke en invoelbare dichters die er zijn. Maar hoe toegankelijk en invoelbaar ook, er is altijd een diepere betekenis.

    Bekijk details
  • Hester Knibbe

    Hester Knibbe

    Vanaf haar debuut in 1982 is Hester Knibbe een klassieke dichteres in een moderne wereld. Ze schrijft poëzie die het niet zoekt in onbegrijpelijke formuleringen, maar in de wereld aan betekenis die schuilgaat achter een heldere zin. Haar gedichten zijn helder en precies en getuigen immer van een groot vakmanschap.

    Bekijk details
  • Geert De Kockere

    Geert De Kockere

    Geert De Kockerede debuteerde in 1989 met Vingers in de jam, een poëziebundel voor kleuters. Daarna volgden snel ook prentenboeken, filosofische verhalenbundels, fotoboeken en, meer recent, boeken voor volwassen lezers.

    Bekijk details
  • Gerrit Kouwenaar

    Gerrit Kouwenaar

    Het barst van de emotie, maar je moet het er wel uithalen.’ Dat zei Gerrit Kouwenaar in een interview met Kenneth van Zijl op Cultura over het vooroordeel dat hij een kille, emotieloze dichter van kille en emotieloze verzen zou zijn.

    Bekijk details
  • Ted van Lieshout

    Ted van Lieshout

    Iedere keer weer bewijst Ted van Lieshout dat hij in geen enkel hokje past en niet vastzit aan één vorm en één doelgroep. Deze geanimeerde verteller en tegendraadse vernieuwer publiceerde al meer dan zestig kinderboeken.

    Bekijk details
  • Lieke Marsman

    Lieke Marsman

    Lieke Marsman debuteerde als dichter in het tijdschrift Tirade. Voor de bundel Wat ik mijzelf graag voorhoud werd ze driemaal bekroond. De eerste letter is haar tweede bundel.

    Bekijk details
  • Els Moors

    Els Moors

    Els Moors werd door de kritiek met lof overladen voor haar debuut Er hangt een hoge lucht boven ons (2006). In 2008 debuteerde zij als prozaschrijver met Het verlangen naar een eiland, een roman over liefde, seks en de hunkering naar de ander. Daarna verscheen nog de verhalenbundel Vliegtijd.

    Bekijk details
  • Ilja Leonard Pfeijffer

    Ilja Leonard Pfeijffer

    ‘Ik heb het nog nooit zo koud gehad/ als toen ik alles snapte,’ dichtte Ilja Leonard Pfeijffer in de niet separaat verschenen bundel Doka, die is opgenomen in De man van vele manieren, zijn verzameld dichtwerk.

    Bekijk details
  • Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer (1973) publiceerde vijf dichtbundels en won de Jo Peters Poëzieprijs, de Hugues C. Pernathprijs, de Ida Gerhardt Poëzieprijs en de Jan Campertprijs. Hij doceert aan de universiteit van Stellenbosch in Zuid-Afrika.

    Bekijk details
  • Peter Verhelst

    Peter Verhelst

    Naast dichter is Peter Verhelst ook romancier en regisseur. Voor zijn werk ontving hij prestigieuze prijzen als De Gouden Uil, de Vlaamse Cultuurprijs, de F. Bordewijkprijs, de Herman de Coninckprijs en de Jan Campertprijs.

    Bekijk details
  • Miriam Van hee

    Miriam Van hee

    Veel bundels van de in 1952 geboren dichter en slaviste Miriam Van hee werden bekroond, onder meer met de Herman de Coninck-prijs 2008, en genomineerd, onder meer voor de VSB Poëzieprijs 2014.

    Bekijk details

Log in

Inloggen

Inloggen hoeft alleen als u een reactie wilt plaatsen of aan een discussie wilt deelnemen.

 

Personaliseer

Personaliseer het Literatuurplein

Bepaal zelf welke rubrieken op de homepage worden getoond.

Kies een paginakleur

  • Verras mij
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •