45. Annie M.G. Schmidt




‘Doe nooit wat je moeder zegt, dan komt het allemaal terecht.’ Deze woorden zijn typerend voor dichter en schrijfster Annie M.G. Schmidt. Ze geven treffend aan hoe het komt dat zoveel van haar verzen, liedjes, boeken, toneelstukken, musicals en hoorspelen zo tintelfris en tegelijk komisch-tegendraads zijn.

Annie werd in 1911 geboren als domineesdochter in Kapelle op Zuid-Beveland. Zij was een vroegwijs kind dat met enige verbazing keek naar de wereld om haar heen. Op haar veertiende schreef zij haar eerste versjes. Nadat zij enige tijd had gewerkt als bibliothecaresse, onder meer als directrice van de Openbare bibliotheek Vlissingen, kwam zij na de Tweede Wereldoorlog als documentaliste in dienst bij de Amsterdamse krant Het Parool. Zij leerde er de illustratrice Fiep Westendorp kennen. Met haar maakte zij van 1952 tot 1957 de reeks kinderverhaaltjes over Jip en Janneke, waarvan er elke dag een in de krant verscheen. Dit was het begin van een levenslange samenwerking, waaruit onder meer Pluk van de Petteflet, Otje en Floddertje zijn voortgekomen.

In de jaren vijftig boekte zij ook veel succes met de veertiendaagse radioserie De familie Doorsnee. Daar luisterde iedereen in Nederland naar, tot welke zuil men ook behoorde. In de lotgevallen van deze familie werd het eigentijdse leven van Nederlanders van na de oorlog als het ware geportretteerd. Ook in cabaretteksten en later musicals wist zij de tijdgeest te treffen. Op televisie werd haar serie Pension Hommeles uitgezonden, later gevolgd door de legendarische reeks Ja zuster, nee zuster, die in 2002 verfilmd werd. Met haar tegendraadse teksten was zij een van de meest invloedrijke en tegelijk zachtaardigste critici van het brave, burgerlijke en verzuilde Nederland.

Zij heeft met haar werk vele kinderen en volwassenen geïnspireerd. Alleen al van Jip en Janneke werden miljoenen exemplaren verkocht en haar werk werd over heel de wereld vertaald. Haar uitgever noemde haar vaak ‘de echte koningin van Nederland’. Toen hij haar eens liet signeren in een kraampje op de Amsterdamse Uitmarkt, kreeg hij van de organisatoren het verzoek dat nooit meer te doen: de smalle Amsterdamse straten konden de drukte en de opstopping niet aan. Het geheim van haar succes? ‘De leeftijd die ik zelf altijd gehouden heb, is acht. En ik schrijf toch eigenlijk voor mezelf. Ik denk dat dat het hele punt is. Ik ben acht.’

In het Schrijversprentenboek Altijd acht gebleven : over de kinderliteratuur van Annie M.G. Schmidt (zie hieronder bij ‘Over Annie M.G. Schmidt - Boeken’) is onder meer een essay opgenomen van A.L. Sötemann over haar kinderversjes, in het bijzonder over ‘Dikkertje Dap’. Frits van Oostrom noemt dit essay
van zijn vroegere leermeester heel subtiel en inspirerend: ‘Wat hij hier laat zien aan de versjes van Annie, is precies wat mij destijds bewoog om haar tot venster te verheffen: het plezier in taal, de muzikaliteit van taal, het lichtvoetig kaliber...’

Foto Annie M.G. Schmidt: Chris van Houts.

Werk van Annie M.G. Schmidt voor volwassenen - Boeken


Alleen voor dames
Amsterdam [etc.] ; Querido, 2011.
ISBN: 978-90-214-3894-8.
Selectie uit het werk van Annie M.G. Schmidt van verhalen en gedichten over vrouwen.

Het grote poezenboek van Annie M.G. Schmidt
Amsterdam : Rainbow, 2015. Herdr. 1e dr.: 2011.
ISBN: 978-90-417-1163-2.
Niet alleen in kinderboeken en liedjes schreef Annie M.G. Schmidt over katten, maar ook in columns, brieven en herinneringen. In dit boek zijn al haar teksten over poezen verzameld.

Die van die van u
Amsterdam : Van Oorschot, 2014.
ISBN: 978-90-282-6042-9.
Dundrukuitgave met een keuze uit de gedichten, waarbij voor het eerst geen onderscheid is gemaakt tussen de gedichten voor kinderen en voor volwassenen.

Ik heb truffel, wat heb jij? : het laatste interview met Annie M.G. Schmidt
Amsterdam : Querido, 2011. Interview: Alex Verburg.
ISBN: 978-90-295-7532-4.
Neerslag van het lange gesprek dat Alex Verburg in de lente van 1995 had met Annie M.G. Schmidt over haar leven en werk en dat achteraf haar laatste interview zou blijken.

Impressies van een simpele ziel
Amsterdam : Querido, 2014. Samenstelling: Wim Daniëls.
ISBN: 978-90-214-5609-6.
Keuze uit de drie bundels Impressies van een simpele ziel uit respectievelijk 1951, 1952 en 1953, waarin Annie M.G. Schmidt haar colums voor Het Parool samenbracht.

Liefs van Annie : de mooiste brieven van Annie M.G. Schmidt
Amsterdam [etc.] : Querido, 2011. Samenstelling: Annejet van der Zijl.
ISBN: 978-90-214-3958-7.
Keuze uit de brieven die Annie M.G. Schmidt in de jaren 1919-1994 schreef aan onder meer haar moeder, haar geliefde, haar zoon en haar vriendinnen.

Poes, poes, poes
Amsterdam : Querido, 2008.
ISBN: 978-90-214-3501-5.
Fragment uit Minoes en vijf andere prozastukken over poezen, alle geschreven in de jaren vijftig, aangevuld met 23 versjes en liedjes, waarvan de meeste ook dateren uit de beginjaren van haar schrijverschap.

Tot hier toe : gedichten en liedjes voor toneel, radio en televisie 1938-1985
Amsterdam : Querido, 2002. 11e dr. 1ste dr.: 1986.
ISBN: 90-214-8008-5.
De verzamelde poëzie voor volwassenen tot 1985, waarbij geen onderscheid is gemaakt tussen gedichten en liedteksten.

Voeden, verschonen en in de wieg mikken
Amsterdam : Querido, 2009.
ISBN: 978-90-214-3546-6.
Bloemlezing van zestien korte verhaaltjes over het krijgen en opvoeden van kinderen, aangevuld met acht toepasselijke liedteksten.

Wat ik nog weet
Amsterdam : Querido, 2002. 12e dr. 1ste dr.: 1992. Samenstelling: Annie M.G. Schmidt en Tine van Buul.
ISBN: 90-214-8009-3.
Autobiografische notities, geschreven voor Het Parool en NRC Handelsblad en gedeeltelijk in eerdere bundels opgenomen, over haar jeugd in de Zeeuwse pastorie, haar werk in de bibliotheek en haar loopbaan bij Het Parool.

Wat we begraven onder appelflappen
Amsterdam : Querido, 2009.
ISBN: 978-90-214-3759-0.
Seizoensgerichte keuze uit het werk, met verhalen over Sinterklaas en gedichten over Kerstmis, Oud en Nieuw en nog wat andere feestelijkheden.

Zeur niet!
Amsterdam : Nijgh & Van Ditmar, 2007. (Pluche: Purperen reeks). Samenstelling: Henk van Gelder.
ISBN: 978-90-388-6963-6.
Alle liedteksten voor volwassenen, met aparte hoofdstukken voor de radio- en televisieseries, de musicals, de losse nummers vóór 1962 en die van na 1964. Meer dan honderd van deze liedteksten zijn niet eerder in druk verschenen.

Werk van Annie M.G. Schmidt voor volwassenen - DVD’s


Beppie. Tekst Annie M.G. Schmidt, Haye van der Heyden en Flip van Duijn, muziek Harry Bannink, regie Rob Herzet.
Hilversum : Just Entertainment, 2009. 2 dvd’s (300 min.)
Alle twaalf afleveringen van een televisieserie van de AVRO uit 1989 over het echtpaar Beppie en Jacques dat na een auto-ongeluk voor de hemelpoort staat. Zij mag naar binnen maar hij wordt voor een jaar teruggestuurd om eerst nog een goede daad te verrichten.

Pension Hommeles. Tekst Annie M.G. Schmidt en Cor Lemaire, regie Erik de Vries.
Hilversum : Just Entertainment, 2009. 3 dvd’s (480 min.)
De negen bewaard gebleven (van de totaal zestien) afleveringen van de televisieserie van de VARA uit 1957-1959 over de belevenissen van een pensionhoudster, haar man en een paar vaste bewoners.

Pleisterkade 17. Tekst Annie M.G. Schmidt, muziek Harry Bannink, regie Paul Pouwels.
Hilversum : Just Entertainment, 2009. 3 dvd-video's (540 min.)
Comedyserie van de KRO uit 1975-1977 over de lotgevallen van een gezin met drie dochters, van wie de oudste twee het huis uit zijn en een relatie hebben en de jongste nog op de middelbare school zit.

Werk van Annie M.G. Schmidt voor volwassenen - CD’s


December of, Feest voor haar : een hoorspel
Amsterdam : Rubinstein, 2005. 1 cd (ca. 15 min.).
ISBN: 90-5444-111-9.
Hoorspel over de ergernissen tussen man en vrouw, met de feestmaand december als dieptepunt, gebaseerd op een op de zolder van het Theater Instituut in Amsterdam gevonden tekst van Annie M.G. Schmidt uit 1965. Met de stemmen van Ariane Schluter en Bert Luppes.

Heerlijk duurt het langst : radiomusical
Amsterdam : Rubinstein, 2011. Muziek: Harry Bannink. 3 cd’s (ca. 3 uur).
ISBN: 978-90-476-1192-9.
Musical over de beslommeringen van een echtpaar en hun zestienjarige dochter. Hij is niet trouw aan zijn vrouw, zij op haar beurt zoekt haar heil bij een buurman. Als hun dochter thuiskomt met een Turkse jongen en met hem naar Turkije wil emigreren, doen zij er alles aan haar in Nederland te houden.

Lang leve Annie M.G. Schmidt : de 100 beste liedjes
[Hilversum] : Universal Music, 2011. Samenstelling: Piet Tullenaar. 5 cd’s (54, 68, 70, 73, 59 min.), 1 tekst (12 p.)
ISBN: 978-90-476-1105-9.
Selectie op vijf cd's van honderd liedjes uit het oeuvre van Annie M.G. Schmidt voor kinderen, voor theater en cabaret, voor radio en televisie, deels opgediept uit de radioarchieven van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid.

Ongehoord : Annie M.G. Schmidt : oorspronkelijke opnamen uit de jaren 50
Amsterdam : Theater Instituut Nederland, 2003. Samenstelling Maarten Eilander, Henk van Gelder en Piet Tullenaar. 2 cd’s.
Opnamen uit de archieven van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid en het Theater Instituut Nederland: 43 liedjes en sketches, geschreven in de periode 1948-1960: opnamen van Journalistencabaret De Inktvis, Cabaret Wim Sonneveld, Cabaret 1955-1960, De familie Doorsnee en diverse televisieopnamen.

Poes, poes, poes
Amsterdam : Rubinstein, 2009. 2 cd’s (1 uur, 15 min.)
ISBN: 978-90-476-0589-8.
De teksten uit Poes, poes, poes, voorgelezen door Jenny Arean.

Voeden, verschonen en in de wieg mikken
Amsterdam : Rubinstein, 2009. 2 cd’s (ca. 1 uur en 15 min.)
ISBN: 978-90-476-0703-8.
Columns en liedjes over het krijgen en opvoeden van kinderen uit het boek Voeden, verschonen en in de wieg mikken, voorgelezen door Harmke Pijpers.

Over Annie M.G. Schmidt - Boeken


Harry Bekkering en Nettie Heimeriks (redactie), De hele Bibelebontse berg : de geschiedenis van het kinderboek in Nederland & Vlaanderen van de middeleeuwen tot heden
Amsterdam : Querido, 1989.
ISBN: 90-214-6554-X.
Geschiedenis van het Nederlandstalige kinderboek vanuit literair (-historisch) oogpunt, behandeld naar chronologie (Middeleeuwen, 15e en 16e eeuw, 17e t/m 20e eeuw) en naar thema (kinderboeken in Vlaanderen, in de reclame, het uiterlijk, drukkers en uitgevers).

Tine van Buul (redactie), Altijd acht gebleven : over de kinderliteratuur van Annie M.G. Schmidt
’s-Gravenhage : Letterkundig Museum, 1995. 2e dr. (1e dr.: 1991). Schrijversprentenboek ; 31. Tekst: Erna Staal en Murk Salverda.
ISBN: 90-214-8099-9.
Bio- en bibliografische informatie over Annie M.G. Schmidt als kinderboekenschrijfster. Rijk geïllustreerd met werk van haar vaste illustratoren en voorzien van zwart-wit foto's.

Ik staar maar te staren : reacties op Annie M.G. Schmidt
Amsterdam : Eenvoudig Communiceren, 2009. Leeslicht ; 12.
ISBN: 978-90-869606-4-4.
Op het werk van Annie M.G. Schmidt geïnspireerde verhalen en gedichten, geschreven door mensen die minder goed kunnen lezen en schrijven.

Reinold Kuipers (tekst), Kijk, Annie M.G. Schmidt : de schrijfster in beeld
Amsterdam : Querido, 1984. Jaarboek Querido ; 37. Foto’s: Maria Austria e.a.
ISBN: 90-214-8129-4.
Fotoboek over leven en werk van Annie M.G. Schmidt, in aansluiting bij een tentoonstelling in het Nederlands Theater Instituut (25 mei t/m 28 oktober 1984).

Joke Linders, Doe nooit wat je moeder zegt : Annie M.G. Schmidt, de geschiedenis van haar schrijverschap
Amsterdam : Querido, 1999.
ISBN: 90-214-7344-5.
Handelseditie van een proefschrift over de literaire ontwikkeling van Annie M.G. Schmidt, mede aan de hand van wat door anderen over haar is beweerd.

Marcel Raadgeep, Ik krijg zo’n drang van binnen : bibliografie van het werk van Annie M.G. Schmidt
Amsterdam : Wombat, 2009.
ISBN: 978-90-451-0753-0.
Complete bibliografie van het werk van en over Annie M.G. Schmidt.

Gioia Smid, Fiep in vogelvlucht : hoogtepunten uit het werk van Fiep Westendorp
Amsterdam : Fiep, 2010.
ISBN: 978-90-451-1163-6.
Overzicht van het werk in de bijna zestig jaar dat Fiep Westendorp (1916-2004) als illustratrice werkzaam is geweest, met veel hoofdstukken over haar samenwerking met Annie M.G. Schmidt, onder meer bij Jip en Janneke, Floddertje, Fluitje van ’n cent, Pluk van de Petteflet, Het hele schaap Veronica, De nieuwe Jip en Janneke, Jorrie en Snorrie.

Gioia Smid en Aukje Holtrop (samenstelling), Getekend: Fiep Westendorp
Amsterdam : Querido, 2003.
ISBN: 90-451-0047-9.
In een tiental bijdragen wordt het werk van Fiep Westendorp beschreven, vanaf haar veelal onbekende werk tot aan de unieke samenwerking met Annie Schmidt.

Gioia Smid (samenstelling), Voor de vrouw maar voor haar niet alléén... : Fiep Westendorp in de krant
Amsterdam : Meulenhoff, 2006.
ISBN: 90-290-7841-3.
De illustraties van Fiep Westendorp voor de vrouwenpagina van Het Parool in de periode 1948-1967, met onder meer een hoofdstuk over het ontstaan van het duo Schmidt en Westendorp.

Hans Vogel, Wacht maar tot ik dood ben : Annie M.G. Schmidt: haar leven en werk voor theater, radio en tv
Amsterdam [etc.] : Theater Instituut Nederland [etc.], 2000. Bewerking: Hans van den Bergh.
ISBN: 90-5860-014-9.
Levensverhaal van Annie M.G. Schmidt, beginnend in 1946 en toegespitst op haar werk voor volwassenen voor het theater (cabaret, musical en toneel) en voor radio en televisie.

Ton Vorstenbosch, Annie M. G. : de dochter van de dominee : een toneelstuk
Amsterdam : Lubberhuizen, 2003.
ISBN: 90-5937-045-7.
Toneeltekst over de laatste jaren van de schrijfster waarin de adoratie voor haar werk sterk wordt gerelativeerd.

Eric-Jan Weterings, Deurwaarder van de vriendschap : Wim Hora Adema (1914-1998)
Amsterdam: Aksant, 2006.
ISBN: 90-5260-225-5.
Biografie van Wim Hora Adema, journaliste bij Het Parool, medeoprichtster van het feministische maandblad Opzij, invloedrijk recensente van kinderboeken en ontdekster van het schrijftalent van Annie M.G. Schmidt.

Annejet van der Zijl, Anna : het leven van Annie M.G. Schmidt
Amsterdam : Querido, 2011. 13e dr. 1e dr.: 2002.
ISBN: 978-90-214-3901-3.
De persoonlijke geschiedenis van de schrijfster wordt in deze biografie verbonden met haar werk en de tijd waarin zij leefde, waarbij gebruik wordt gemaakt van citaten uit teruggevonden correspondentie van Schmidt, uit interviews en het werk zelf.

Over Annie M.G. Schmidt - DVD


Dana Nechushtan (regie), Annie M.G.
Amsterdam : Warner Home Video, 2010. 5 dvd's.
Zevendelige televisieserie uit 2009 over het leven van Annie M.G. Schmidt, gebaseerd op de biografie Anna van Annejet van der Zijl.

Over Annie M.G. Schmidt - CD


Annejet van der Zijl, Anna. Regie: Stefan van Duyn.
Amsterdam : Rubinstein, 2011. 16 cd’s (ca. 17 uur en 30 min.)
ISBN: 978-90-476-1036-6.
De biografie van Annie M.G. Schmidt door Annejet van der Zijl, voorgelezen door Dieuwertje Blok, Malou Gorter en Annemarie Prins.

Naar de overzichtspagina

Auteursjubilea

Agenda

Film

  • Er zijn voor vandaag geen films aangemeld

Video's & Podcasts

  • Maria Barnas

    Podcast van Erik Jan Harmens met Maria Barnas over haar in januari verschenen roman Altijd Augustus

    Opname: 12-04-2017
    Erik Jan Harmens
  • Kluun

    Podcast van Erik Jan Harmens met Kluun over zijn roman DJ

    Opname: 31-03-2017
    Erik Jan Harmens
  • Ronald Snijders

    Podcast van Erik Jan Harmens met Ronald Snijders over diens gedichtenverzameling Kopdichtbundel.

    Opname: 13-03-2017
    Erik Jan Harmens

Meer video's & podcasts

Canon van de Nederlandse geschiedenis

  • 1. Hunebedden
  • 2. De Romeinse Limes
  • 3. Willibrord
  • 4. Karel de Grote
  • 5. Hebban olla vogala
  • 6. Floris V
  • 7. De Hanze
  • 8. Erasmus
  • 9. Karel V
  • 10. De Beeldenstorm
  • 11. Willem van Oranje
  • 12. De Republiek
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie
  • 14. De Beemster
  • 15. De grachtengordel
  • 16. Hugo de Groot
  • 17. De Statenbijbel
  • 18. Rembrandt
  • 19. De Atlas Major van Blaeu
  • 20. Michiel de Ruyter
  • 21. Christiaan Huygens
  • 22. Spinoza
  • 23. Slavernij
  • 24. Buitenhuizen
  • 25. Eise Eisinga
  • 26. De patriotten
  • 27. Napoleon Bonaparte
  • 28.  Koning Willem I
  • 29. De eerste spoorlijn
  • 30. De Grondwet
  • 31. Max Havelaar
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid
  • 33. Vincent van Gogh
  • 34. Aletta Jacobs
  • 35. De Eerste Wereldoorlog
  • 36. De Stijl
  • 37. De crisisjaren
  • 38. De Tweede Wereldoorlog
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging
  • 40. Indonesië 1945-1949
  • 41. Willem Drees
  • 42. De watersnood
  • 43. De televisie
  • 44. Haven van Rotterdam
  • 45. Annie M.G. Schmidt
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945
  • 47. Srebrenica
  • 48. Veelkleurig Nederland
  • 49. De gasbel
  • 50. Europa
  • 1. Hunebedden

    1. Hunebedden

    Circa 4.000 tot 3.000 v.Chr.
    Hunebedden zijn door mensenhanden geordende steenformaties die dienden als begraafplaats. In Drenthe zijn er ruim vijftig bewaard gebleven.

    Bekijk details
  • 2. De Romeinse Limes

    2. De Romeinse Limes

    47-ca. 400.
    Bij het begin van onze jaartelling vormde de Rijn, die van Xanten via Utrecht en Alphen aan den Rijn naar Katwijk stroomde, de Limes, de grens van het Romeinse rijk.

    Bekijk details
  • 3. Willibrord

    3. Willibrord

    658-739.
    De Engels monnik Willibrord kwam in 690 aan land bij de monding van de Rijn om zich in te zetten voor de verspreiding van het christendom in het land van de Friezen.

    Bekijk details
  • 4. Karel de Grote

    4. Karel de Grote

    724-814.
    Karel de Grote, op kerstdag van het jaar 800 door de paus tot keizer over het Westen gekroond, had het Frankische rijk zo weten uit te breiden dat het grote delen van het huidige Europa omvatte, waaronder de latere Nederlanden.

    Bekijk details
  • 5. Hebban olla vogala

    5. Hebban olla vogala

    Omstreeks 1100.
    Om zijn ganzenveer te scherpen krabbelde een Vlaamse monnik omstreeks het jaar 1100 een paar zinnen neer uit een liefdesliedje. Het is de oudst bewaarde tekst in het Nederlands.

    Bekijk details
  • 6. Floris V

    6. Floris V

    1254-1296.
    Floris V was de graaf die in de dertiende eeuw het machtsgebied van Holland aanzienlijk wist uit te breiden, tot drie van zijn vazallen zich tegen hem keerden.

    Bekijk details
  • 7. De Hanze

    7. De Hanze

    1356-ca. 1450
    Door het Hanzeverbond tussen steden in Nederland, België, de Baltische Staten, Noorwegen en Polen waren Zutphen, Deventer, Tiel, Kampen, Zwolle en meer steden in het oosten van het land van de twaalfde tot de zestiende eeuw welvarende handelscentra.

    Bekijk details
  • 8. Erasmus

    8. Erasmus

    1469?-1536
    Naast etiquetteboeken, vorstenspiegels, samenspraken en traktaten die heersers en burgers moesten opvoeden tot wijze christenen, publiceerde Erasmus onder meer Adagia, een verzameling klassieke spreekwoorden, en de satire Lof der zotheid.

    Bekijk details
  • 9. Karel V

    9. Karel V

    1500-1558.
    Zo groot was het rijk waarover Karel V heerste dat de zon er letterlijk nooit onderging. Tot dat rijk behoorden de Nederlanden, die hij tot een bestuurlijke eenheid probeerde te smeden.

    Bekijk details
  • 10. De Beeldenstorm

    10. De Beeldenstorm

    1566.
    Dit was het wonderjaar waarin edellieden die zich geuzen noemden, zich steeds openlijker tegen het landsbestuur keerden en waarin in de hele Nederlanden kerken en kloosters werden geplunderd en ontdaan van hun katholieke symbolen.

    Bekijk details
  • 11. Willem van Oranje

    11. Willem van Oranje

    1533-1584.
    Willem van Oranje was een ambitieuze edelman die min of meer zijns ondanks uitgroeide tot een rebel en later werd vereerd als de ‘vader des vaderlands’, als de grondlegger van een nieuwe Nederlandse staat.

    Bekijk details
  • 12. De Republiek

    12. De Republiek

    1588-1795
    Na de oorlog waren de Nederlanden uiteengevallen in de zuidelijke Spaanse Nederlanden en de noordelijke Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. In het vroegmoderne Europa was een republiek een uitzondering.

    Bekijk details
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    1602-1799
    De Verenigde Oostindische Compagnie had het Nederlandse monopolie op de handel in de Aziatische wateren en mocht oorlogen voeren, verdragen sluiten en gebieden besturen. Zo ontwikkelde de VOC zich tot een geduchte macht.

    Bekijk details
  • 14. De Beemster

    14. De Beemster

    1612
    Nadat met 43 windmolens de Beemster was drooggelegd, werd in 1612 met de inrichting van de polder begonnen. Aan het strak geometrische patroon waarvan werd uitgegaan, heeft de Beemster zijn roem te danken.

    Bekijk details
  • 15. De grachtengordel

    15. De grachtengordel

    1613-1662
    Bij de uitbreiding van Amsterdam vanaf 1613 werd nut gecombineerd met schoonheid. Een van de projecten was de grachtengordel, met zijn karakteristieke halfronde vorm en zijn residentiële functie, met tal van ‘stadspaleisjes’ voor kapitaalkrachtige inwoners.

    Bekijk details
  • 16. Hugo de Groot

    16. Hugo de Groot

    1583-1645
    Hugo de Groot is vooral bekend gebleven door zijn ontsnapping in een boekenkist uit slot Loevestein in 1621. Hij staat echter ook te boek als een groot rechtsgeleerde die de beginselen van het volkerenrecht formuleerde.

    Bekijk details
  • 17. De Statenbijbel

    17. De Statenbijbel

    1637
    In 1618 gaf de gereformeerde synode opdracht een Nederlandse vertaling van de bijbel te maken. Die verscheen in 1637 en zou in de loop der eeuwen een groot stempel drukken op de Nederlandse taal en cultuur.

    Bekijk details
  • 18. Rembrandt

    18. Rembrandt

    1606-1669
    Van de circa 175 kunstschilders die Amsterdam omstreeks 1650 rijk was en die de culturele bloei in de Gouden Eeuw symboliseren, was Rembrandt een van de succesrijkste. Met zijn dure portretten en schilderijen bediende hij een elite van welgestelde burgers en kunstkenners.

    Bekijk details
  • 19. De Atlas Major van Blaeu

    19. De Atlas Major van Blaeu

    1662-1665
    Met kennis van zaken zette Willem Jansz Blaeu in 1605 in Amsterdam een drukkerij en uitgeverij van hoogwaardige kaarten en atlassen op, die door zijn zoon Joan werd voortgezet, onder meer met de uigave van de Atlas Major.

    Bekijk details
  • 20. Michiel de Ruyter

    20. Michiel de Ruyter

    1607-1676
    Conflicterende handelsbelangen leidden ertoe dat de Republiek in de zeventiende eeuw voortdurend oorlog op zee moest voeren. De beroemdste van alle zeehelden was Michiel Adriaenszoon de Ruyter, die het bracht tot luitenant-admiraal van de marine.

    Bekijk details
  • 21. Christiaan Huygens

    21. Christiaan Huygens

    1629-1695
    Christiaan Huygens was een van de grootste geleerden van zijn tijd, wiens verdiensten op vele terreinen liggen. Zo vond hij onder meer het slingeruurwerk uit en ontdekte hij de maan Titan bij de planeet Saturnus.

    Bekijk details
  • 22. Spinoza

    22. Spinoza

    1632-1677
    Al behoort hij tot de filosofen die het westerse denken hebben gevormd, tijdens zijn leven moest Spinoza zo voorzichtig zijn dat zelfs zijn hoofdwerk, de Ethica, pas na zijn dood werd uitgebracht.

    Bekijk details
  • 23. Slavernij

    23. Slavernij

    1621-1863
    De Nederlandse slavenhandel begon in 1621 met de oprichting van de West-Indische Compagnie en eindigde bijna 250 jaar later met de afschaffing van de slavernij in Suriname.

    Bekijk details
  • 24. Buitenhuizen

    24. Buitenhuizen

    17e en 18e eeuw
    In de Gouden Eeuw lieten vooral rijke Amsterdamse kooplieden langs de Vecht en andere rivieren riante buitenhuizen bouwen, met vaak prachtige tuinen.

    Bekijk details
  • 25. Eise Eisinga

    25. Eise Eisinga

    1744-1828.
    Geïnspireerd door de Verlichting bouwde Eise Eisinga in zijn werkkamer een bewegend model van het zonnestelsel, nu nog altijd het oudste werkende planetarium ter wereld.

    Bekijk details
  • 26. De patriotten

    26. De patriotten

    1780-1795
    Na de bloeitijd van de Republiek werden burgers een politieke macht die zich tegen stadhouder Willem V keerde en ernaar streefde het land tot een politieke eenheid te smeden.

    Bekijk details
  • 27. Napoleon Bonaparte

    27. Napoleon Bonaparte

    1769-1821
    Als keizer bracht Napoleon zowat heel Europa onder zijn gezag. In Nederland introduceerde hij aanvankelijk de monarchie en moderniseerde hij het bestuur en de rechtspraak.

    Bekijk details
  • 28.  Koning Willem I

    28. Koning Willem I

    1772-1843
    Na het congres van Wenen in 1815 werden noord en zuid samen het Verenigd Koninkrijk, onder koning Willem I. Ondanks diens inspanningen de economie te verbeteren, kwam het zuiden in 1830 in opstand.

    Bekijk details
  • 29. De eerste spoorlijn

    29. De eerste spoorlijn

    1839
    Ondanks de aanvankelijke scepsis heeft de komst in 1839 van de trein in Nederland veel bijgedragen tot de ontsluiting van het land en een versnelde industrialisatie ervan.

    Bekijk details
  • 30. De Grondwet

    30. De Grondwet

    1848
    Omdat de Grondwet bepaalt wie de macht uitoefent en hoe dat gebeurt, is het voornaamste wet van een staat. De Nederlandse Grondwet werd ingevoerd in 1798 en herzien in 1815 en 1848.

    Bekijk details
  • 31. Max Havelaar

    31. Max Havelaar

    1860
    De ervaringen van Eduard Douwes Dekker als assistent-resident in Nederlands-Indië vormden de basis voor de felle aanklacht tegen het koloniale regime die hij als Multatuli in de vorm van de roman Max Havelaar zou schrijven.

    Bekijk details
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid

    32. Verzet tegen kinderarbeid

    19e eeuw
    Toen kinderen door de Industriële Revolutie ook massaal in fabrieken aan het werk werden gezet, nam het verzet daartegen toe. Het zou tot 1874 duren voordat een wet de inzet van kinderen in fabrieken verbood.

    Bekijk details
  • 33. Vincent van Gogh

    33. Vincent van Gogh

    1853-1890
    Met zijn kleurrijke, eigenzinnige schilderijen en zijn door amoureuze, persoonlijke en zakelijke tegenspoed getekende leven is Vincent van Gogh een van de meest tot de verbeelding sprekende kunstenaars.

    Bekijk details
  • 34. Aletta Jacobs

    34. Aletta Jacobs

    1854-1929
    Haar hele leven heeft Aletta Jacobs gestreden voor de rechten van vrouwen, onder meer voor het in 1919 ingevoerde algemeen vrouwenkiesrecht. Ook als arts kwam ze op voor de belangen van vrouwen.

    Bekijk details
  • 35. De Eerste Wereldoorlog

    35. De Eerste Wereldoorlog

    1914-1918
    Al wist Nederland in 1914 neutraal te blijven, toch zou de Grote Oorlog niet helemaal aan het land voorbijgaan. Ook de Nederlanders voelden steeds meer de consequenties ervan.

    Bekijk details
  • 36. De Stijl

    36. De Stijl

    1917-1981
    Opgericht in de chaos van de Eerste Wereldoorlog, streefden de beweging en het tijdschrift De Stijl naar harmonie door het gebruik van geometrische vormen en van de primaire kleuren en de niet-kleuren.

    Bekijk details
  • 37. De crisisjaren

    37. De crisisjaren

    1929-1940
    Elke dag urenlang aanschuiven in stempellokalen. Dat was het vernederende lot van de steuntrekkende werklozen in de jaren van 1929 tot 1940, die de geschiedenis zijn ingegaan als de crisisjaren.

    Bekijk details
  • 38. De Tweede Wereldoorlog

    38. De Tweede Wereldoorlog

    1940-1945
    Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei 1940 capituleerde de Nederlandse legerleiding. Het was het begin van de Duitse bezetting van Nederland, die zo’n vijf jaar zou duren.

    Bekijk details
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging

    39. Anne Frank / Jodenvervolging

    1942-1945
    Door de publicatie van het dagboek zij tijdens de onderduik bijhield, groeide Anne Frank uit van een naamloze dode, omgekomen in Bergen-Belsen, tot het internationale symbool van de Holocaust.

    Bekijk details
  • 40. Indonesië 1945-1949

    40. Indonesië 1945-1949

    1945-1949
    Op 17 augustus 1945 riep Soekarno de onafhankelijkheid van Indonesië uit, maar pas na twee ‘politionele acties’ en onder grote internationale druk legde Nederland zich daar eind 1949 bij neer.

    Bekijk details
  • 41. Willem Drees

    41. Willem Drees

    1886-1988
    Van 1948 tot 1958 was Willem Drees als minister-president leider van de rood-roomse coalitie. Het waren de jaren waarin de verzorgingsstaat werd opgebouwd, met regelingen als de AOW.

    Bekijk details
  • 42. De watersnood

    42. De watersnood

    1 februari 1953
    De watersnood van 1953 kostte ongeveer 1800 mensen het leven, nog eens 72.000 werden dakloos. De Deltawerken moesten verhinderen dat zich nog eens een ramp van die omvang zou voltrekken.

    Bekijk details
  • 43. De televisie

    43. De televisie

    Vanaf 1948
    In 1948 gestart met experimentele uitzendingen, heeft de televisie vanaf eind jaren ’50 een enorme vlucht genomen. Zowel in tijdsbesteding als in meningsvorming bracht het nieuwe medium ingrijpende veranderingen.

    Bekijk details
  • 44. Haven van Rotterdam

    44. Haven van Rotterdam

    Vanaf circa 1889
    Net als Schiphol is de haven van Rotterdam een mainport, een knooppunt voor de Nederlandse handel met het buitenland. Er wordt dan ook voortdurend gewerkt aan de verdere uitbouw ervan.

    Bekijk details
  • 45. Annie M.G. Schmidt

    45. Annie M.G. Schmidt

    1911-1995.
    De versjes en liedjes, toneelstukken en musicals, verhalen en hoorspelen van Annie M.G. Schmidt waren zo geliefd en tegelijk zo invloedrijk dat zij wel de echte koningin van Nederland werd genoemd.

    Bekijk details
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    Nadat Suriname in 1975 onafhankelijk was geworden, is gaandeweg ook de verhouding tussen Nederland en de eilanden van de Nederlandse Antillen in meer of mindere mate aangepast.

    Bekijk details
  • 47. Srebrenica

    47. Srebrenica

    1995
    Dat Dutchbat de genocide op zevenduizend moslimmannen in de door haar beveiligde enclave Srebrenica niet heeft kunnen voorkomen, heeft ook in Nederland diepe sporen nagelaten.

    Bekijk details
  • 48. Veelkleurig Nederland

    48. Veelkleurig Nederland

    Vanaf 1945.
    In de vorige eeuw is het aantal inwoners in Nederland verdrievoudigd, van vijf naar meer dan vijftien miljoen. Vanaf de jaren ’60 is ook de diversiteit van die inwoners sterk toegenomen.

    Bekijk details
  • 49. De gasbel

    49. De gasbel

    1959-2030.
    De gaswinning uit het veld bij Slochteren is de kurk genoemd waarop onze welvaart drijft. Maar de eindigheid ervan en een toenemend aantal bevingen vergen wellicht ingrijpende politieke keuzes.

    Bekijk details
  • 50. Europa

    50. Europa

    Vanaf 1945.
    Na de Tweede Wereldoorlog heeft de Europese samenwerking gestalte gekregen. Lag het initiatief in 1951 bij 6 landen, inmiddels telt de Europese Unie 27 landen en willen er nog meer toetreden.

    Bekijk details

Poëzie

  • Paul Bogaert
  • Charlotte Van den Broeck
  • Hugo Claus
  • Herman de Coninck
  • Ellen Deckwitz
  • Jules Deelder
  • Charles Ducal
  • Christine D’Haen
  • Andy Fierens
  • Maarten van der Graaff
  • Judith Herzberg
  • Hester Knibbe
  • Geert De Kockere
  • Gerrit Kouwenaar
  • Ted van Lieshout
  • Lieke Marsman
  • Els Moors
  • Ilja Leonard Pfeijffer
  • Alfred Schaffer
  • Peter Verhelst
  • Miriam Van hee
  • Paul Bogaert

    Paul Bogaert

    Paul Bogaert is een dichter met een bijzonder scherp oor voor de kleinste nuances waarmee de hedendaagse taal uit verschillende domeinen bewust of onbewust geladen is. Hij weet die nuances op bijzonder ingenieuze wijze uit te buiten.

    Bekijk details
  • Charlotte Van den Broeck

    Charlotte Van den Broeck

    Nadat ze als performing poet naam had gemaakt, debuteerde Charlotte Van den Broeck met Kameleon, in januari 2016 bekroond met de Herman de Coninckprijs voor het beste debuut.

    Bekijk details
  • Hugo Claus

    Hugo Claus

    Na in 1947 zijn debuut te hebben gemaakt met de lyrische Kleine reek, evolueert Hugo Claus in zijn poëzie naar het modernisme van de jaren vijftig met als hoogtepunt De Oostakkerse gedichten uit 1955. Zijn later dichtwerk mag dan weer klassiek genoemd worden.

    Bekijk details
  • Herman de Coninck

    Herman de Coninck

    Herman de Coninck maakte de poëzie voor veel lezers toegankelijk. Vanaf zijn debuut in 1969 met De lenige liefde excelleren zijn gedichten in relativering, lichte ironie en hun grote toegankelijkheid.

    Bekijk details
  • Ellen Deckwitz

    Ellen Deckwitz

    De poëzie van Ellen Deckwitz is broeierig en griezelig en vliegt hier en daar uit de bocht, maar wel op zo’n manier dat je wenst dat dit bij meer dichters zou gebeuren.

    Bekijk details
  • Jules Deelder

    Jules Deelder

    Tijdens optredens lardeert Deelder zijn gedichten met anekdotes en moppen – of misschien is het andersom. Vaste thema’s in die gedichten zijn de Tweede Wereldoorlog, voetbalclub Sparta en Rotterdam.

    Bekijk details
  • Charles Ducal

    Charles Ducal

    Naast poëzie publiceerde Charles Ducal (pseudoniem van Frans Dumortier) ook een veelgeprezen verhalenbundel en onder meer een Gedichtendagessay. In 2014 werd hij gekozen tot de eerste Dichter des Vanderlands van België.

    Bekijk details
  • Christine D’Haen

    Christine D’Haen

    Het oeuvre van Christine D’Haenzal steeds nieuwe lezers weten aan te trekken. Deze poëzie vraagt veel van de lezer, maar geeft in ruil brede vergezichten die uitnodigen tot reflectie over leven en cultuur.

    Bekijk details
  • Andy Fierens

    Andy Fierens

    Wie nog dacht dat de poëzie steeds verheven onderwerpen bezingt op een haast sacrale, eerbiedige toon, moet die opvatting na lectuur van de gedichten van Andy Fierens grondig bijstellen.

    Bekijk details
  • Maarten van der Graaff

    Maarten van der Graaff

    ‘Een uiterst beweeglijke en vindingrijke dichter,’ zo typeerde de jury van de C. Buddingh’-prijs voor nieuwe Nederlandstalige poëzie 2014 Maarten van der Graaff op basis van zijn door haar bekroonde bundel Vluchtautogedichten.

    Bekijk details
  • Judith Herzberg

    Judith Herzberg

    Het is vreemd dat Judith Herzberg nog niet verkozen is als Dichter des Vaderlands, want ze is een van de meest toegankelijke en invoelbare dichters die er zijn. Maar hoe toegankelijk en invoelbaar ook, er is altijd een diepere betekenis.

    Bekijk details
  • Hester Knibbe

    Hester Knibbe

    Vanaf haar debuut in 1982 is Hester Knibbe een klassieke dichteres in een moderne wereld. Ze schrijft poëzie die het niet zoekt in onbegrijpelijke formuleringen, maar in de wereld aan betekenis die schuilgaat achter een heldere zin. Haar gedichten zijn helder en precies en getuigen immer van een groot vakmanschap.

    Bekijk details
  • Geert De Kockere

    Geert De Kockere

    Geert De Kockerede debuteerde in 1989 met Vingers in de jam, een poëziebundel voor kleuters. Daarna volgden snel ook prentenboeken, filosofische verhalenbundels, fotoboeken en, meer recent, boeken voor volwassen lezers.

    Bekijk details
  • Gerrit Kouwenaar

    Gerrit Kouwenaar

    Het barst van de emotie, maar je moet het er wel uithalen.’ Dat zei Gerrit Kouwenaar in een interview met Kenneth van Zijl op Cultura over het vooroordeel dat hij een kille, emotieloze dichter van kille en emotieloze verzen zou zijn.

    Bekijk details
  • Ted van Lieshout

    Ted van Lieshout

    Iedere keer weer bewijst Ted van Lieshout dat hij in geen enkel hokje past en niet vastzit aan één vorm en één doelgroep. Deze geanimeerde verteller en tegendraadse vernieuwer publiceerde al meer dan zestig kinderboeken.

    Bekijk details
  • Lieke Marsman

    Lieke Marsman

    Lieke Marsman debuteerde als dichter in het tijdschrift Tirade. Voor de bundel Wat ik mijzelf graag voorhoud werd ze driemaal bekroond. De eerste letter is haar tweede bundel.

    Bekijk details
  • Els Moors

    Els Moors

    Els Moors werd door de kritiek met lof overladen voor haar debuut Er hangt een hoge lucht boven ons (2006). In 2008 debuteerde zij als prozaschrijver met Het verlangen naar een eiland, een roman over liefde, seks en de hunkering naar de ander. Daarna verscheen nog de verhalenbundel Vliegtijd.

    Bekijk details
  • Ilja Leonard Pfeijffer

    Ilja Leonard Pfeijffer

    ‘Ik heb het nog nooit zo koud gehad/ als toen ik alles snapte,’ dichtte Ilja Leonard Pfeijffer in de niet separaat verschenen bundel Doka, die is opgenomen in De man van vele manieren, zijn verzameld dichtwerk.

    Bekijk details
  • Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer (1973) publiceerde vijf dichtbundels en won de Jo Peters Poëzieprijs, de Hugues C. Pernathprijs, de Ida Gerhardt Poëzieprijs en de Jan Campertprijs. Hij doceert aan de universiteit van Stellenbosch in Zuid-Afrika.

    Bekijk details
  • Peter Verhelst

    Peter Verhelst

    Naast dichter is Peter Verhelst ook romancier en regisseur. Voor zijn werk ontving hij prestigieuze prijzen als De Gouden Uil, de Vlaamse Cultuurprijs, de F. Bordewijkprijs, de Herman de Coninckprijs en de Jan Campertprijs.

    Bekijk details
  • Miriam Van hee

    Miriam Van hee

    Veel bundels van de in 1952 geboren dichter en slaviste Miriam Van hee werden bekroond, onder meer met de Herman de Coninck-prijs 2008, en genomineerd, onder meer voor de VSB Poëzieprijs 2014.

    Bekijk details

Log in

Inloggen

Inloggen hoeft alleen als u een reactie wilt plaatsen of aan een discussie wilt deelnemen.

 

Personaliseer

Personaliseer het Literatuurplein

Bepaal zelf welke rubrieken op de homepage worden getoond.

Kies een paginakleur

  • Verras mij
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •