5. Hebban olla vogala



 
Hebban olla vogala nestas hagunnan hinase hic anda thu, wat unbidan we nu?. Deze zin, zo’n duizend jaar oud, is geschreven in het vroegste Nederlands dat we kennen. Vrij vertaald staat er: Alle vogels zijn al aan het nestelen, behalve jij en ik; waar wachten we nog op? Waarschijnlijk zijn het twee regels uit een liefdesliedje.

Ze werden omstreeks het jaar 1100 als pennenproef neergekrabbeld door een Vlaamse monnik die in een Engels klooster verbleef. Bij het overschrijven van Latijnse en Oudengelse teksten moest hij af en toe zijn ganzenveer aanscherpen. Op de laatste bladzijde van het boek dat hij aan het maken was, schreef hij deze woorden die hij nog uit zijn jeugd in Vlaanderen kende.

Dat eerste gebruik van het Nederlands als medium voor geschreven literatuur was dus niet meer dan een incident. Dat het gebeurde in een klooster en bewaard is gebleven in een kloosterboek, is geen toeval. Lang was het schrijven een aangelegenheid van monniken en werd het schrift vooral gebruikt voor de sacrale, Latijnse teksten van de kerk.


Non-fictie


Rob Faesen, Lichaam in lichaam, ziel in ziel : Christusbeleving bij Hadewijch en haar tijdgenoten
Baarn [etc.] : Ten Have [etc.], 2003.
ISBN: 90-259-5378-6.
Inleiding tot de gedachtewereld en de Christusbeleving van de dertiende-eeuwse dichteres en mystica, van wie geen biografische gegevens bekend zijn.

Marjolein Hogenbirk en An Faems (redactie), Ene andre tale : tendensen in de Middelnederlandse late ridderepiek
Hilversum : Verloren, 2012.
ISBN: 978-90-8704-224-0.
Elf specialisten bieden nieuwe inzichten met betrekking tot de late ridderromans en plaatsen die in een bredere context.

Dini Hogenelst en Frits van Oostrom, Handgeschreven wereld : Nederlandse literatuur en cultuur in de Middeleeuwen
Amsterdam : Prometheus, 2002. 3e dr. 1ste dr.: 1995.
ISBN: 90-446-0063-X.
Inleidend, rijk gedocumenteerd overzicht van de Middelnederlandse letterkunde uit de handschriftenperiode.

Jozef Janssens, In de schaduw van de keizer : Hendrik van Veldeke en zijn tijd
Zutphen : Walburg Pers, 2007.
ISBN: 978-90-5730-528-3.
Studie over Hendrik van Veldeke en over de sociale, culturele, historische en geografische achtergrond van zijn werk.

Jozef Janssens (samenstelling), Ridderverhalen uit de Middeleeuwen
Amsterdam [etc.] : Elsevier, 1979.
ISBN: 90-10-02091-6.
Het literaire panorama van de middelnederlandse ridderromans is veel gevarieerder dan vroeger werd voorgesteld, aldus Jozef Janssens in de inleiding van dit deel van Bibliotheek der Nederlandse Letteren, waarin hij de volgende ridderromans opnam: Het Roelandslied, Karel ende Elegast, Renout van Montalbaen, De Trojeroman van Segher Diengotgaf, Floris ende Blancefloer en Roman van Heinric en Margriete van Limborch.

Rudi Malfliet, Van den vos Reynaerde : de feiten
Antwerpen [etc.] : Garant, 2010.
ISBN: 978-90-441-2569-6.
Studie over het middeleeuwse dierenepos, waarbij vooral wordt ingegaan op de historische context en op de sociale functie van de tekst en die wordt besloten met conclusies over de achtergronden en het profiel van de auteur.

Frits van Oostrom, Maerlants wereld
Amsterdam : Prometheus, 1998. 9e dr. 1ste dr.: 1996.
ISBN: 90-5333-654-0.
Uitvoerige beschrijving van de tijd en het milieu waarin de 13e-eeuwse letterkundige Jacob van Maerlant leefde en schreef, op een voor elke belangstellende lezer toegankelijke manier.

Frits van Oostrom, Stemmen op schrift : geschiedenis van de Nederlandse literatuur vanaf het begin tot 1300
Amsterdam : Bert Bakker, 2006.
ISBN: 90-351-2964-4.
Eerste van de negen delen van Geschiedenis van de Nederlandse literatuur, waarbij de oorsprong ervan, vanaf het begin tot 1300, in een ruime historische en culturele context wordt geplaatst.

Frits van Oostrom, Wereld in woorden : geschiedenis van de Nederlandse literatuur, 1300-1400
Amsterdam : Bert Bakker, 2013.
ISBN: 978-90-351-3940-4.
Anders dan het heersende beeld van de veertiende eeuw doet vermoeden, kenmerkt een hoge mate van creativiteit de literatuur van die periode, in dit deel van de Geschiedenis van de Nederlandse literatuur gloedvol tot leven gebracht door mediëvist Frits van Oostrom.

Nicoline van der Sijs, Jan Stroop, Fred Weerman (redactie), Wat iedereen van het Nederlands moet weten en waarom
Amsterdam : Bert Bakker, 2006.
ISBN: 978-90-351-3083-8,
Zesentwintig taalauteurs gaan in op onder meer spelling, klanken, woorden, woordvorming, grammatica, taalverwerving, dialect, ABN en etymologie en stellen zo als het ware een canon op van de Nederlandse taal.

Nicoline van der Sijs en Roland Willemyns, Het verhaal van het Nederlands : een geschiedenis van twaalf eeuwen
Amsterdam : Bert Bakker, 2009.
ISBN: 978-90-351-3282-5.
Uitvoerige beschrijving van de historische, geografische, sociale en culturele aspecten die zijn verbonden met de geschiedenis van twaalf eeuwen Nederlands.

Hubert Slings, Toekomst voor de Middeleeuwen : Middelnederlandse literatuur in het voortgezet onderwijs
Amsterdam : Prometheus. 2000. (Nederlandse literatuur en cultuur in de Middeleeuwen ; 21).
ISBN: 90-5333-921-3.
Historisch overzicht van het onderwijs in de historische letterkunde, met name de Middelnederlandse letterkunde, op de middelbare school. Het boek is opgenomen in de collectie van de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL) en integraal te lezen onder deze link.

Johan Vanhecke, Het hoofd werd op de tafel gezet : Heer Halewijn in Vlaanderen en Nederland
Tielt : Lannoo, 2000.
ISBN: 90-209-4111-9.
Studie over betekenis en herkomst van de ballade van Heer Halewijn, een van de bekendste liederen uit de Nederlandse literatuur, met twintig Vlaamse varianten en een reconstructie van het origineel.

Jan W. de Vries, Ronald Willemyns, Peter Burger, Het verhaal van een taal : negen eeuwen Nederlands
Amsterdam : Prometheus, 2003. 6e dr. 1e dr.: 1993.
ISBN: 90-5333-423-8.
Overzicht van allerlei aspecten van negen eeuwen geschiedenis en de hedendaagse praktijk van het Nederlands, van het ‘Hebban olla vogala’ waarmee een elfde-eeuwse monnik zijn ganzenveer uitprobeerde, tot de spellingstrijd.

Romans en verhalen


Ingrid Biesheuvel (vertaling), Middeleeuwse verhalen uit de Lage Landen
Amsterdam : Athenaeum-Polak & Van Gennep, 2008.
ISBN: 978-90-253-6383-3.
Een selectie van vijftien bekende en minder bekende Middelnederlandse verhalen in hedendaags proza.

Ingrid Biesheuvel (vertaling), De ridders van de Ronde Tafel : Arturverhalen uit de Lage Landen
Amsterdam : Athenaeum-Polak & Van Gennep, 2012. Inleiding: Frits van Oostrom.
ISBN: 978-90-253-6991-0.
Hedendaagse prozabewerking van negen Arthurromans: Walewein en het zwevende schaakspel, Perchevaal, Moriaan, Wraak voor Ragisel, Roman van de Ridder-met-de-mouw, Walewein en Keye, Lanceloot en het hert met de witte voet, Torec en Ferguut of De Ridder met het Witte schild.

Marjolein Hogenbirk (redactie), Waleweind ende Keye
Hilversum : Verloren, 2010.
ISBN: 978-90-8704-183-0.
Kritische editie van een Vlaamse Arturroman uit de tweede helft van de dertiende eeuw waarin Arturs neef Walewein zijn naam moet zuiveren na valse beschuldigingen door hofmaarschalk Keye.

Jacob van Maerlant, Maerlants werk : juweeltjes van zijn hand
Amsterdam : Ambo [etc.], 1998. Vertaling: Ingrid Biesheuvel.
ISBN: 90-263-1536-8.
Keuze uit het werk van de 13e-eeuwse schrijver met parallelvertaling in hedendaags Nederlands. Elke tekst wordt door een korte introductie voorafgegaan.

Jacob van Maerlant en Lodewijk van Velthem, Merlijn, de tovenaar van koning Arthur
Amsterdam : Athenaeum-Polak & Van Gennep, 2004. Bezorging en vertaling: Frank Brandsma.
ISBN: 90-253-0196-7.
Hertaling in hedendaags Nederlands van twee Middelnederlandse bewerkingen van het verhaal over Merlijn, de tovenaar van koning Arthur.

Poëzie


André Bouwman en Bart Besamesca (bezorging), Van den vos Reynaerde
Amsterdam : Bert Bakker, 2002. (Reynaert in tweevoud ; 1).
ISBN: 90-351-2440-5.
Eerste deel van Reynaert in tweevoud, verschenen in de Delta reeks, met de tekst van Van den vos Reynaerde door Willem, met een uitvoerige woordverklaring.

Hadewijch, Liederen
Groningen : Historische Uitgeverij, 2009.
ISBN: 978-90-6554- 478-0.
Integrale uitgave van de vijfenveertig strofische gedichten van de 13e-eeuwse mystica met vertaling in hedendaags Nederlands en met commentaar. De vier bijgevoegde cd's bevatten gezongen of gereciteerde versies van deze liefdesliederen.

Hadewijch, Liefdesliederen
Amsterdam : Athenaeum-Polak & van Gennep, 2010. Vert. door Jan Kuijper.
ISBN: 978-90-253-6730-5.
Vertaling in hedendaags Nederlands van Hadewijch’s vijfenveertig mystieke liefdesliederen die destijds uit het hoofd werden geleerd en gezongen. Deel uit de reeks Perpetua, met klassiekers uit de wereldliteratuur.

Gerrit Komrij (samenstelling), Hebban olla vogala : de mooiste liefdesgedichten uit de Middeleeuwen
Amsterdam : Bert Bakker, 2002.
ISBN: 90-351-2383-2.De Nederlandse poëzie van de twaalfde tot en met de zestiende eeuw in duizend en enige bladzijden en uit Repertorium van het Nederlandse lied tot 1600 (redactie De Bruin en Oosterman).

Willem Kuiper (bewerking), Ferguut, of De Ridder met het Witte Schild
Amsterdam : Athenaeum-Polak & Van Gennep, 2002.
ISBN: 90-253-2747-8.
Hedendaagse hertaling, met toelichtingen, van de Middelnederlandse roman over een boerenzoon die zijn geluk gaat beproeven aan het hof van koning Arthur.

Anke Passenier (bewerking), Beatrijs : het middeleeuwse verhaal van de verliefde non op rijm bewerkt
Roosendaal : Boekenbent, 2007.
ISBN: 978-90-8570-199-6.
Berijmde hertaling in hedendaags Nederlands van de legende van de non die, na zeven jaar met haar geliefde te hebben geleefd en nog eens zeven jaar als prostituee, bij terugkeer in het klooster ontdekt dat Maria al die jaren haar plaats heeft ingenomen.

Hubert Slings (samenstelling), Reinaert de vos
Amsterdam : Amsterdam University Press, 1999. (Tekst in context ; 3).
ISBN: 90-5356-247-8.
Voor middelbare scholieren bedoelde verkorte uitgave van Van den vos Reynaerde, met zowel de Middelnederlandse tekst, in aangepaste spelling, als een eigentijdse vertaling en met onder meer ook een toelichting op de literaire productie in de middeleeuwen en op de rol van dieren in de middeleeuwse literatuur.

Paul Wackers (bezorging), Reynaerts historie
Amsterdam : Bert Bakker, 2002. (Reynaert in tweevoud ; 2).
ISBN: 90-351-2441-3.
Tweede deel van Reynaert in tweevoud, verschenen in de Delta reeks, met de tekst van Reynaerts historie, een vervolg op Van den vos Reynaerde dat anderhalve eeuw later door een onbekende dichter werd geschreven.

Willem Wilmink (vertaling), De reis van Sint Brandaan : een reisverhaal uit de twaalfde eeuw
Amsterdam : Prometheus, 2009. 8e dr. 1ste dr.: 1994.
ISBN: 978-90-446-1438-1.
Tweetalige editie van een van de oudste Middelnederlandse teksten, met op de verso-zijden een kritische editie naar het Comburgse handschrift, met woordverklaring, en op de recto-zijden een vertaling in verzen in hedendaags Nederlands.

Naar de overzichtspagina

Agenda

Theater

  • Er zijn voor vandaag geen theatervoorstellingen aangemeld

Video's

  • Maartje Wortel

    Voor Maartje Wortel is schrijven als het wandelen in een onbekende stad, waarvan ze pas achteraf het plan in kaart kan brengen.

    Opname: 13-05-2014
    Iris Koppe en Bart Voorsluis
  • Hugo Borst

    Sinds zijn zestiende is Hugo Borst gefascineerd door Louis van Gaal. Die ‘lichte obsessie’ ligt ten grondslag aan het boek dat hij over hem heeft geschreven.

    Opname: 16-05-2014
    Iris Koppe en Bart Voorsluis
  • Willem Jan Otten

    Op donderdag 22 mei wordt de P.C. Hooft-prijs uitgereikt aan Willem Jan Otten. Iris en Klaas Koppe liepen met hem de kruisweg in Heiloo.

    Opname: 13-04-2014
    Iris en Klaas Koppe

Meer video's

Canon van de Nederlandse geschiedenis

  • 1. Hunebedden
  • 2. De Romeinse Limes
  • 3. Willibrord
  • 4. Karel de Grote
  • 5. Hebban olla vogala
  • 6. Floris V
  • 7. De Hanze
  • 8. Erasmus
  • 9. Karel V
  • 10. De Beeldenstorm
  • 11. Willem van Oranje
  • 12. De Republiek
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie
  • 14. De Beemster
  • 15. De grachtengordel
  • 16. Hugo de Groot
  • 17. De Statenbijbel
  • 18. Rembrandt
  • 19. De Atlas Major van Blaeu
  • 20. Michiel de Ruyter
  • 21. Christiaan Huygens
  • 22. Spinoza
  • 23. Slavernij
  • 24. Buitenhuizen
  • 25. Eise Eisinga
  • 26. De patriotten
  • 27. Napoleon Bonaparte
  • 28.  Koning Willem I
  • 29. De eerste spoorlijn
  • 30. De Grondwet
  • 31. Max Havelaar
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid
  • 33. Vincent van Gogh
  • 34. Aletta Jacobs
  • 35. De Eerste Wereldoorlog
  • 36. De Stijl
  • 37. De crisisjaren
  • 38. De Tweede Wereldoorlog
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging
  • 40. Indonesië 1945-1949
  • 41. Willem Drees
  • 42. De watersnood
  • 43. De televisie
  • 44. Haven van Rotterdam
  • 45. Annie M.G. Schmidt
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945
  • 47. Srebrenica
  • 48. Veelkleurig Nederland
  • 49. De gasbel
  • 50. Europa
  • 1. Hunebedden

    1. Hunebedden

    Circa 4.000 tot 3.000 v.Chr.
    Hunebedden zijn door mensenhanden geordende steenformaties die dienden als begraafplaats. In Drenthe zijn er ruim vijftig bewaard gebleven.

    Bekijk details
  • 2. De Romeinse Limes

    2. De Romeinse Limes

    47-ca. 400.
    Bij het begin van onze jaartelling vormde de Rijn, die van Xanten via Utrecht en Alphen aan den Rijn naar Katwijk stroomde, de Limes, de grens van het Romeinse rijk.

    Bekijk details
  • 3. Willibrord

    3. Willibrord

    658-739.
    De Engels monnik Willibrord kwam in 690 aan land bij de monding van de Rijn om zich in te zetten voor de verspreiding van het christendom in het land van de Friezen.

    Bekijk details
  • 4. Karel de Grote

    4. Karel de Grote

    724-814.
    Karel de Grote, op kerstdag van het jaar 800 door de paus tot keizer over het Westen gekroond, had het Frankische rijk zo weten uit te breiden dat het grote delen van het huidige Europa omvatte, waaronder de latere Nederlanden.

    Bekijk details
  • 5. Hebban olla vogala

    5. Hebban olla vogala

    Omstreeks 1100.
    Om zijn ganzenveer te scherpen krabbelde een Vlaamse monnik omstreeks het jaar 1100 een paar zinnen neer uit een liefdesliedje. Het is de oudst bewaarde tekst in het Nederlands.

    Bekijk details
  • 6. Floris V

    6. Floris V

    1254-1296.
    Floris V was de graaf die in de dertiende eeuw het machtsgebied van Holland aanzienlijk wist uit te breiden, tot drie van zijn vazallen zich tegen hem keerden.

    Bekijk details
  • 7. De Hanze

    7. De Hanze

    1356-ca. 1450
    Door het Hanzeverbond tussen steden in Nederland, België, de Baltische Staten, Noorwegen en Polen waren Zutphen, Deventer, Tiel, Kampen, Zwolle en meer steden in het oosten van het land van de twaalfde tot de zestiende eeuw welvarende handelscentra.

    Bekijk details
  • 8. Erasmus

    8. Erasmus

    1469?-1536
    Naast etiquetteboeken, vorstenspiegels, samenspraken en traktaten die heersers en burgers moesten opvoeden tot wijze christenen, publiceerde Erasmus onder meer Adagia, een verzameling klassieke spreekwoorden, en de satire Lof der zotheid.

    Bekijk details
  • 9. Karel V

    9. Karel V

    1500-1558.
    Zo groot was het rijk waarover Karel V heerste dat de zon er letterlijk nooit onderging. Tot dat rijk behoorden de Nederlanden, die hij tot een bestuurlijke eenheid probeerde te smeden.

    Bekijk details
  • 10. De Beeldenstorm

    10. De Beeldenstorm

    1566.
    Dit was het wonderjaar waarin edellieden die zich geuzen noemden, zich steeds openlijker tegen het landsbestuur keerden en waarin in de hele Nederlanden kerken en kloosters werden geplunderd en ontdaan van hun katholieke symbolen.

    Bekijk details
  • 11. Willem van Oranje

    11. Willem van Oranje

    1533-1584.
    Willem van Oranje was een ambitieuze edelman die min of meer zijns ondanks uitgroeide tot een rebel en later werd vereerd als de ‘vader des vaderlands’, als de grondlegger van een nieuwe Nederlandse staat.

    Bekijk details
  • 12. De Republiek

    12. De Republiek

    1588-1795
    Na de oorlog waren de Nederlanden uiteengevallen in de zuidelijke Spaanse Nederlanden en de noordelijke Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. In het vroegmoderne Europa was een republiek een uitzondering.

    Bekijk details
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    1602-1799
    De Verenigde Oostindische Compagnie had het Nederlandse monopolie op de handel in de Aziatische wateren en mocht oorlogen voeren, verdragen sluiten en gebieden besturen. Zo ontwikkelde de VOC zich tot een geduchte macht.

    Bekijk details
  • 14. De Beemster

    14. De Beemster

    1612
    Nadat met 43 windmolens de Beemster was drooggelegd, werd in 1612 met de inrichting van de polder begonnen. Aan het strak geometrische patroon waarvan werd uitgegaan, heeft de Beemster zijn roem te danken.

    Bekijk details
  • 15. De grachtengordel

    15. De grachtengordel

    1613-1662
    Bij de uitbreiding van Amsterdam vanaf 1613 werd nut gecombineerd met schoonheid. Een van de projecten was de grachtengordel, met zijn karakteristieke halfronde vorm en zijn residentiële functie, met tal van ‘stadspaleisjes’ voor kapitaalkrachtige inwoners.

    Bekijk details
  • 16. Hugo de Groot

    16. Hugo de Groot

    1583-1645
    Hugo de Groot is vooral bekend gebleven door zijn ontsnapping in een boekenkist uit slot Loevestein in 1621. Hij staat echter ook te boek als een groot rechtsgeleerde die de beginselen van het volkerenrecht formuleerde.

    Bekijk details
  • 17. De Statenbijbel

    17. De Statenbijbel

    1637
    In 1618 gaf de gereformeerde synode opdracht een Nederlandse vertaling van de bijbel te maken. Die verscheen in 1637 en zou in de loop der eeuwen een groot stempel drukken op de Nederlandse taal en cultuur.

    Bekijk details
  • 18. Rembrandt

    18. Rembrandt

    1606-1669
    Van de circa 175 kunstschilders die Amsterdam omstreeks 1650 rijk was en die de culturele bloei in de Gouden Eeuw symboliseren, was Rembrandt een van de succesrijkste. Met zijn dure portretten en schilderijen bediende hij een elite van welgestelde burgers en kunstkenners.

    Bekijk details
  • 19. De Atlas Major van Blaeu

    19. De Atlas Major van Blaeu

    1662-1665
    Met kennis van zaken zette Willem Jansz Blaeu in 1605 in Amsterdam een drukkerij en uitgeverij van hoogwaardige kaarten en atlassen op, die door zijn zoon Joan werd voortgezet, onder meer met de uigave van de Atlas Major.

    Bekijk details
  • 20. Michiel de Ruyter

    20. Michiel de Ruyter

    1607-1676
    Conflicterende handelsbelangen leidden ertoe dat de Republiek in de zeventiende eeuw voortdurend oorlog op zee moest voeren. De beroemdste van alle zeehelden was Michiel Adriaenszoon de Ruyter, die het bracht tot luitenant-admiraal van de marine.

    Bekijk details
  • 21. Christiaan Huygens

    21. Christiaan Huygens

    1629-1695
    Christiaan Huygens was een van de grootste geleerden van zijn tijd, wiens verdiensten op vele terreinen liggen. Zo vond hij onder meer het slingeruurwerk uit en ontdekte hij de maan Titan bij de planeet Saturnus.

    Bekijk details
  • 22. Spinoza

    22. Spinoza

    1632-1677
    Al behoort hij tot de filosofen die het westerse denken hebben gevormd, tijdens zijn leven moest Spinoza zo voorzichtig zijn dat zelfs zijn hoofdwerk, de Ethica, pas na zijn dood werd uitgebracht.

    Bekijk details
  • 23. Slavernij

    23. Slavernij

    1621-1863
    De Nederlandse slavenhandel begon in 1621 met de oprichting van de West-Indische Compagnie en eindigde bijna 250 jaar later met de afschaffing van de slavernij in Suriname.

    Bekijk details
  • 24. Buitenhuizen

    24. Buitenhuizen

    17e en 18e eeuw
    In de Gouden Eeuw lieten vooral rijke Amsterdamse kooplieden langs de Vecht en andere rivieren riante buitenhuizen bouwen, met vaak prachtige tuinen.

    Bekijk details
  • 25. Eise Eisinga

    25. Eise Eisinga

    1744-1828.
    Geïnspireerd door de Verlichting bouwde Eise Eisinga in zijn werkkamer een bewegend model van het zonnestelsel, nu nog altijd het oudste werkende planetarium ter wereld.

    Bekijk details
  • 26. De patriotten

    26. De patriotten

    1780-1795
    Na de bloeitijd van de Republiek werden burgers een politieke macht die zich tegen stadhouder Willem V keerde en ernaar streefde het land tot een politieke eenheid te smeden.

    Bekijk details
  • 27. Napoleon Bonaparte

    27. Napoleon Bonaparte

    1769-1821
    Als keizer bracht Napoleon zowat heel Europa onder zijn gezag. In Nederland introduceerde hij aanvankelijk de monarchie en moderniseerde hij het bestuur en de rechtspraak.

    Bekijk details
  • 28.  Koning Willem I

    28. Koning Willem I

    1772-1843
    Na het congres van Wenen in 1815 werden noord en zuid samen het Verenigd Koninkrijk, onder koning Willem I. Ondanks diens inspanningen de economie te verbeteren, kwam het zuiden in 1830 in opstand.

    Bekijk details
  • 29. De eerste spoorlijn

    29. De eerste spoorlijn

    1839
    Ondanks de aanvankelijke scepsis heeft de komst in 1839 van de trein in Nederland veel bijgedragen tot de ontsluiting van het land en een versnelde industrialisatie ervan.

    Bekijk details
  • 30. De Grondwet

    30. De Grondwet

    1848
    Omdat de Grondwet bepaalt wie de macht uitoefent en hoe dat gebeurt, is het voornaamste wet van een staat. De Nederlandse Grondwet werd ingevoerd in 1798 en herzien in 1815 en 1848.

    Bekijk details
  • 31. Max Havelaar

    31. Max Havelaar

    1860
    De ervaringen van Eduard Douwes Dekker als assistent-resident in Nederlands-Indië vormden de basis voor de felle aanklacht tegen het koloniale regime die hij als Multatuli in de vorm van de roman Max Havelaar zou schrijven.

    Bekijk details
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid

    32. Verzet tegen kinderarbeid

    19e eeuw
    Toen kinderen door de Industriële Revolutie ook massaal in fabrieken aan het werk werden gezet, nam het verzet daartegen toe. Het zou tot 1874 duren voordat een wet de inzet van kinderen in fabrieken verbood.

    Bekijk details
  • 33. Vincent van Gogh

    33. Vincent van Gogh

    1853-1890
    Met zijn kleurrijke, eigenzinnige schilderijen en zijn door amoureuze, persoonlijke en zakelijke tegenspoed getekende leven is Vincent van Gogh een van de meest tot de verbeelding sprekende kunstenaars.

    Bekijk details
  • 34. Aletta Jacobs

    34. Aletta Jacobs

    1854-1929
    Haar hele leven heeft Aletta Jacobs gestreden voor de rechten van vrouwen, onder meer voor het in 1919 ingevoerde algemeen vrouwenkiesrecht. Ook als arts kwam ze op voor de belangen van vrouwen.

    Bekijk details
  • 35. De Eerste Wereldoorlog

    35. De Eerste Wereldoorlog

    1914-1918
    Al wist Nederland in 1914 neutraal te blijven, toch zou de Grote Oorlog niet helemaal aan het land voorbijgaan. Ook de Nederlanders voelden steeds meer de consequenties ervan.

    Bekijk details
  • 36. De Stijl

    36. De Stijl

    1917-1981
    Opgericht in de chaos van de Eerste Wereldoorlog, streefden de beweging en het tijdschrift De Stijl naar harmonie door het gebruik van geometrische vormen en van de primaire kleuren en de niet-kleuren.

    Bekijk details
  • 37. De crisisjaren

    37. De crisisjaren

    1929-1940
    Elke dag urenlang aanschuiven in stempellokalen. Dat was het vernederende lot van de steuntrekkende werklozen in de jaren van 1929 tot 1940, die de geschiedenis zijn ingegaan als de crisisjaren.

    Bekijk details
  • 38. De Tweede Wereldoorlog

    38. De Tweede Wereldoorlog

    1940-1945
    Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei 1940 capituleerde de Nederlandse legerleiding. Het was het begin van de Duitse bezetting van Nederland, die zo’n vijf jaar zou duren.

    Bekijk details
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging

    39. Anne Frank / Jodenvervolging

    1942-1945
    Door de publicatie van het dagboek zij tijdens de onderduik bijhield, groeide Anne Frank uit van een naamloze dode, omgekomen in Bergen-Belsen, tot het internationale symbool van de Holocaust.

    Bekijk details
  • 40. Indonesië 1945-1949

    40. Indonesië 1945-1949

    1945-1949
    Op 17 augustus 1945 riep Soekarno de onafhankelijkheid van Indonesië uit, maar pas na twee ‘politionele acties’ en onder grote internationale druk legde Nederland zich daar eind 1949 bij neer.

    Bekijk details
  • 41. Willem Drees

    41. Willem Drees

    1886-1988
    Van 1948 tot 1958 was Willem Drees als minister-president leider van de rood-roomse coalitie. Het waren de jaren waarin de verzorgingsstaat werd opgebouwd, met regelingen als de AOW.

    Bekijk details
  • 42. De watersnood

    42. De watersnood

    1 februari 1953
    De watersnood van 1953 kostte ongeveer 1800 mensen het leven, nog eens 72.000 werden dakloos. De Deltawerken moesten verhinderen dat zich nog eens een ramp van die omvang zou voltrekken.

    Bekijk details
  • 43. De televisie

    43. De televisie

    Vanaf 1948
    In 1948 gestart met experimentele uitzendingen, heeft de televisie vanaf eind jaren ’50 een enorme vlucht genomen. Zowel in tijdsbesteding als in meningsvorming bracht het nieuwe medium ingrijpende veranderingen.

    Bekijk details
  • 44. Haven van Rotterdam

    44. Haven van Rotterdam

    Vanaf circa 1889
    Net als Schiphol is de haven van Rotterdam een mainport, een knooppunt voor de Nederlandse handel met het buitenland. Er wordt dan ook voortdurend gewerkt aan de verdere uitbouw ervan.

    Bekijk details
  • 45. Annie M.G. Schmidt

    45. Annie M.G. Schmidt

    1911-1995.
    De versjes en liedjes, toneelstukken en musicals, verhalen en hoorspelen van Annie M.G. Schmidt waren zo geliefd en tegelijk zo invloedrijk dat zij wel de echte koningin van Nederland werd genoemd.

    Bekijk details
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    Nadat Suriname in 1975 onafhankelijk was geworden, is gaandeweg ook de verhouding tussen Nederland en de eilanden van de Nederlandse Antillen in meer of mindere mate aangepast.

    Bekijk details
  • 47. Srebrenica

    47. Srebrenica

    1995
    Dat Dutchbat de genocide op zevenduizend moslimmannen in de door haar beveiligde enclave Srebrenica niet heeft kunnen voorkomen, heeft ook in Nederland diepe sporen nagelaten.

    Bekijk details
  • 48. Veelkleurig Nederland

    48. Veelkleurig Nederland

    Vanaf 1945.
    In de vorige eeuw is het aantal inwoners in Nederland verdrievoudigd, van vijf naar meer dan vijftien miljoen. Vanaf de jaren ’60 is ook de diversiteit van die inwoners sterk toegenomen.

    Bekijk details
  • 49. De gasbel

    49. De gasbel

    1959-2030.
    De gaswinning uit het veld bij Slochteren is de kurk genoemd waarop onze welvaart drijft. Maar de eindigheid ervan en een toenemend aantal bevingen vergen wellicht ingrijpende politieke keuzes.

    Bekijk details
  • 50. Europa

    50. Europa

    Vanaf 1945.
    Na de Tweede Wereldoorlog heeft de Europese samenwerking gestalte gekregen. Lag het initiatief in 1951 bij 6 landen, inmiddels telt de Europese Unie 27 landen en willen er nog meer toetreden.

    Bekijk details

Leesclubboek van de Maand van Boek-delen

Over succes heeft Ineke Riem niet te klagen. Haar debuutroman Zeven pogingen om een geliefde te wekken is al bekroond met de Bronzen Uil en de Dioraphte Jongerenliteratuur Prijs en is nog in de race voor de Academica Literatuurprijs.

Voor de bespreking in leesclubs heeft Boek-delen zeventien discussietips opgesteld.

Vaktaal (7): Nicci Gerrard

Wat is het beroepsgeheim van een schrijver? Welke rituelen moet hij of zij afwerken vooraleer aan een boek te beginnen? Waar wordt geschreven? Volgens een vast werkschema of wanneer het maar uitkomt? Op een laptop, met een pen, een potlood…? Moet het stil zijn, of moet er muziek klinken…?

Deze en andere vragen legt Guus Bauer in de serie Vaktaal voor aan een aantal schrijvers. De zevende is Nicci Gerrard.

Log in

Inloggen

Inloggen hoeft alleen als u een reactie wilt plaatsen of aan een discussie wilt deelnemen.

 

Personaliseer

Personaliseer het Literatuurplein

Bepaal zelf welke rubrieken op de homepage worden getoond.

Kies een paginakleur

  • Verras mij
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Site nieuws

Nieuw: Video van Iris Koppe en Bart Voorsluis met Maartje Wortel, die vertelt over het schrijven, in het bijzonder van haar nieuwste roman, IJstijd.
Nieuw: Van religie naar literatuur. Column van Annemiek Neefjes over de biografie van Kees Fens door Wiel Kusters.
Nieuw: ‘Het meest van alles heb ik genoten van de schrijversontmoetingen,’ aldus afscheidnemend directeur OBA Hans van Velzen in een groot interview door Guus Bauer.
Nieuw: recensies door Guus Bauer van Plan D van Simon Urban, Schampschot van Paul van der Steen, Sasja’s wraak van Alina Bronsky, Shotgun lovesongs van Nickolas Butler, Fuck machine & andere verhalen van alledaagse waanzin, Pulp en Postkantoor van Charles Bukowski, Pogingen iets van het leven te maken van Hendrik Groen, Golden boys van Juan Pablo Meneses en Vraag het aan het stof en De broederschap van de druif van John Fante, door Ezra de Haan van Bernini’s waanzin van Margreet Hofland, De schelmenjaren van Martin Bril van Astrid Theunissen, Afgekapt Dichtwerk van Rogi Wieg en Vraag het aan het stof van John Fante, door H.A. Hofman van Wat nooit is verteld van Elliot Perlman en Nu zijn vrouwen nóg niet vrij van Birgit Kelle en door Elvira van Gool van Haar dag van Gayle Forman.