Amsterdam

‘Die te Amsterdam vaak zei: “Jeruzalem” / En naar Jeruzalem gedreven kwam, / Hij zegt met een mijmerende stem: / “Amsterdam. Amsterdam.”’ Woorden van Jacob Israël de Haan die beknopt de aantrekkingskracht van de stad aangeven. Aan een dag wandelen heeft de literaire reiziger hier niet genoeg, ook een week zou nog te kort zijn. Het aantal schrijvers en dichters dat hier gewoond en gewerkt heeft, is niet te tellen. De suggesties die hier volgen, kunnen dus eindeloos worden aangevuld. We hebben ze voor het gemak als volgt ingedeeld:
* Wandelen met een boek
* Wandelen onder leiding van een gids
* Wandelen met je smartphone
* Musea
* Festivals
Foto: Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA)

WANDELEN MET EEN BOEK
Een stadsplattegrond van de gemeente Amsterdam is een onmisbaar attribuut voor een wandeling. Wie in het Amsterdamse leven in de Gouden Eeuw is geïnteresseerd, kan aan de hand van de spannende romans van Ashe Stil een rondgang door het oude centrum maken.
Wie vooral de oudere achterbuurten wil doorkruisen, kan dat doen met de boeken van A.C. Baantjer, waarbij Het Amsterdam van Appie Baantjer van John Bakkenhoven (1998) een handige gids is. Voor de kroegtijger is het werk van Simon Carmiggelt ook na jaren nog een bron van inspiratie, wie vooral het alledaagse bestaan wil proeven komt aan zijn trekken in de columns van Martin Bril, gebundeld in De straten van Amsterdam (2004).
Voor wie nog meer suggesties wil: open de Wereldkaart van het Literatuurplein en het is overduidelijk hoezeer deze stad het toneel was (en is) van een eindeloze reeks romans en verhalen.

Wandelgidsen
Natuurlijk bestaan er voor Amsterdam ook de nodige literaire wandelgidsen in boekvorm. Hieronder een klein overzicht, met de aantekening dat niet alle gidsen nog in de handel zijn. Wel zijn ze nog her en der tweedehands te koop. Tussen haakjes de laatst bekende druk.

Publicist John Jansen van Galen zette in Het Parool een aantal wandelingen uit, waarvan er 28 gebundeld zijn in Wandelen om Amsterdam (2004).

Veel schrijvers zijn geboren en getogen in Amsterdam. Het zal daarom niemand verbazen dat in het boek 52 Wandelingen met schrijvers naar hun jeugd (2009) verschillende bekende auteurs acte de présence geven.
Dit boek heeft een vast stramien: een korte biografie wordt gevolgd door een gedetailleerde beschrijving van een wandeling door het dorp, stad of streek van de jeugd van de schrijver. In het geval van Amsterdam dus de buurt. Afgesloten wordt met een plattegrondje, tips en wat praktische en interessante adressen (cafés, campings, musea etc.). Hieronder een overzicht van de beschreven wijken:
- De Zeedijk-buurt door Kees van Beijnum
- De Rivierenbuurt door Hanneke Groenteman
- De jongen uit Amsterdam-Zuid door Heere Heeresma
- De Plantagebuurt door Dolf Jansen
- Op en rond het Waterlooplein door Yvonne Kroonenberg
- Naar het Vondelpark door Wanda Reisel
- Watergraafsmeer door Joyce Roodnat
- Kriskras door de Jordaan door Maarten Spanjer - Schellingwoude door Aart Staartjes
Poëzieliefhebbers kunnen hun hart ophalen met een wandeling aan de hand van het boekje Poëtisch Amsterdam; een wandeling in gedichten onder redactie van Coen Peppelenbos (2005). Het bevat 40 gedichten van hedendaagse schrijvers, passend bij een speciale plek in de stad, grofweg tussen het Centraal Station, Carré en Vondelpark. Van al die plekken werd een wandeling gemaakt en zo loopt de lezer een verrassende route door de stad, al wandelend van gedicht naar gedicht.

Liefhebbers van de in de oorlog gesitueerde romans van Willem Frederik Hermans kunnen uitstekend uit de voeten met De stad is in verval: een literaire wandeling door het Amsterdam van Willem Frederik Hermans (2003) van Bob Polak.

Een gids voor een literaire wandeling door het Amsterdam van Gerard Reve is Ik haat Amsterdam... Amsterdam is een gedoemde stad (2005) van Hans Hafkamp.

Liefhebbers van Theo Thijssen worden op hun wenken bediend met Het Amsterdam van Theo Thijssen (2006) en de lezers van J.J. Voskuil kunnen op zoek naar plekken uit Het Bureau en Bij nader inzien, al luidt de titel van de literaire wandelgids van Onno-Sven Tromp Wat doe jij in mijn stad? (2000). Ook kunnen Voskuil liefhebbers terecht bij Elsbeth Etty die ooit een uitgebreid artikel wijdde aan zijn Amsterdamse adressen en wandelingen door de stad.

In Labyrintische genoegens (2002) neemt Tromp de lezers van A.F.Th. van der Heijden bij de hand. Maurits Verhoeff doet dat in Is u Amsterdammer? Ja, Goddank (1997) met de lezers van Nescio. De literaire wandeling door het Amsterdam van Multatuli, samengesteld door Jos van Waterschoot, heet dan weer ‘Helaas, ik ben ’n Amsterdammer’ (2007).

Een bezoek aan Artis is uitstekend te combineren met een rondgang langs de Plantagebuurt die altijd een grote aantrekkingskracht heeft uitgeoefend op kunstenaars en in het bijzonder op schrijvers. De Plantage: een literaire wandeling (2002) van Ko van Geemert is in meerdere opzichten een mooie gids daarvoor, met de nadruk op de literatuur van na 1945.

Jos van Waterschoot schreef een boekje met de lange titel Van hooggeleerde heren, opstandelingen en pornografen Een wandeling door de geschiedenis van de boekhandel in Amsterdam (1998). De lezer / wandelaar krijgt hier op onderhoudende wijze een indruk van het functioneren van boekhandel en uitgeverij in het verleden; van de moeilijkheden waarmee men te kampen had en van de wijze waarop men van de betrekkelijke vrijheid van drukpers die in ons land van oudsher heerste, kon profiteren. De gids bevat een index en een beknopte literatuurlijst.

Naar buiten, lucht en lachen! (2006) van Bob Polak is een literaire wandeling door het Amsterdam van Anne Frank.

Kunstenaar Jan Rothuizen wandelt over de hele wereld door steden. Tijdens deze wandelingen noteert en fotografeert hij wat hij ziet, denkt en voelt. De tekeningen die hieruit voortkomen zijn niet alleen een verslag van wat er is, maar ook hoe Rothuizen, of de persoon waar hij mee op stap is, de stad beleeft. Rothuizen richt zich met De zachte atlas van Amsterdam op de stad waar hij is opgegroeid. Naast woonhuizen en gebouwen bezoekt hij voor dit boek ook plekken die voor het publiek gesloten blijven zoals de atoomschuilkelders onder de Wibautstraat, de kluis van de Nederlandse bank en de isoleercel van de Bijlmerbajes.
Klik hier voor een impressie van het boek.

WANDELEN ONDER LEIDING VAN EEN GIDS
Ook als u gewend alleen te lopen en alles zelf uit te zoeken, kan het verfrissend zijn eens mee te wandelen met een gids door gewoon (op afspraak) aan te sluiten bij een groepje belangstellenden of voor uw eigen groep een gids te zoeken. Sommige musea zijn actief op dit gebied - zie onder het kopje Musea - maar ook andere organisaties en deskundigen laten zich niet onbetuigd, zoals u hieronder kunt lezen.

Annie M.G. Schmidt wandeling
Sinds kort kunnen fans van Annie M.G.Schmidt zich melden voor een bijzondere attractie: Annie M.G.Schmidt-wandeling.
Kleinkunstkenner en wandelgids Daan Bartels neemt liefhebbers mee langs de plekken waar de schrijfster vele jaren woonde, werkte en haar inspiratie vond. Onderweg vertelt de gids haar levensverhaal en brengt hij enkele versjes en liedteksten in herinnering. De wandeling neemt ongeveer 3 uur in beslag, inclusief een korte pauze. Deelnemen aan een wandeling kost 15 euro en kan uitsluitend na opgave via website Het Lied.

Wandeling met een jeugdboekenschrijver
De schrijver Wim Bos neemt je mee op een tocht door het achttiende eeuwse Amsterdam van de elfjarige Pontus, de excentrieke bandiet Lijp Kot en mooie Meintje. Allemaal personages uit zijn spannende boek De bende van Lijp Kot. Als je dat boek nog niet gelezen had, ga je dat na deze wandeling beslist gauw doen.
Voor meer informatie: De Fakkeldrager.

Storytrail - Stadswandeling met verteller
Een Storytrail is een theaterwandeling. Je gaat met een verhalenverteller de stad in. Je wandelt door het decor van het eeuwenoude centrum terwijl je de helden, schurken en heiligen van de stad ontdekt aan de hand van verhalen en anekdotes. De meeste wandelingen zijn ook geschikt voor kinderen vanaf een jaar of zeven. Informeer bij twijfel even bij de organisatie. Groepen kunnen in overleg een datum kiezen, of zich aanmelden bij een van tevoren vaststaande wandeling. Voor meer informatie, ook specifiek voor Amsterdam, zie de website van Storytrail.
Bent u gegrepen door de verhalen? Dan is nog veel meer daarvan te beleven tijdens het jaarlijkse internationale Storytelling Festival, in de eerste week van november.

Wandelen met Literalinea
Literalinea is een organisatie die cursussen verzorgt over Nederlandse literatuur. Daarnaast verzorgt men literair-historische wandelingen door diverse buurten van Amsterdam (en Leiden en Haarlem). De wandelingen vinden plaats op vastgestelde dagen, voor groepen ook op verzoek. U wordt ontvangen in een leuke horecagelegenheid, krijgt wat informatie over de te lopen route en de schrijvers die ter sprake komen en vervolgens gaat u op pad. In Amsterdam kunt u meewandelen door: de Westelijke eilanden, de Plantagebuurt, door Hartje Stad, door Grachten en straatjes en tenslotte is er nog een speciale Nescio wandeling door Amsterdam Oost.
Voor meer informatie en wijze van aanmelden, zie de website van Literalinea.
Foto: Nescio's Titaantjes

Literaire wandeling 'Meijer, Menasse, Multatuli en meer'
Fajga Szmulewicz geeft rondleidingen het Joods Historisch Museum. Daarnaast heeft zij zich verdiept in joodse en vooral Jiddisje schrijvers en hun wereld. Met die kennis organiseert zij wandelingen door de oude Amsterdamse jodenbuurt. De literaire wandeling 'Meijer, Menasse, Multatuli en meer', geeft door ter plekke voorgelezen fragmenten en verhalen, een beeld van de sociale ontwikkeling van de joodse bevolking van 1600 tot nu. Voor meer informatie: Fajga Szmulewicz.

Literatour
Tijdens een Literatour wandel of fiets je met een groepje mensen, bijvoorbeeld de leden van je lees- of vriendenclub, zo’n 2,5 uur door Amsterdam Centrum of Zuid en Oud West langs plekken waar zich fragmenten uit romans of gedichten afspelen. Veelal moderne Nederlandse auteurs komen aan bod, maar ook de meer klassieke alsmede een aantal buitenlandse schrijvers waarvan het werk in Amsterdam gesitueerd is. Op locatie (zo’n 25 tot 30) wordt een fragment voorgelezen en worden er vragen over gesteld. Bijvoorbeeld: 'Uit welk boek komt dit fragment?' of: 'Wie is de auteur?' Voor meer informatie: Literatour.

WANDELEN MET JE SMARTPHONE
Heel wat organisaties maken het de wandelaar tegenwoordig gemakkelijk met een app, een luisterbestandje, of een meeleestekst voor de smartphone. Enkele voorbeelden:

Literaire Routes - Literatuurmuseum
Dwalen door de wereld van de literatuur. Literaire Routes is een app van het Literatuurmuseum met literaire wandelingen. Wandelaars worden langs locaties uit het leven van schrijvers en dichters en hun boeken gevoerd. Met deze app komt de literatuurliefhebber meer te weten over de belangrijkste literaire plekken in Nederland. Ervaar het Amsterdam van Harry Mulisch of Arnon Grunberg. De apps zijn vol van literaire verhalen, die met tekst, audio en beeld tot leven komen. De app met literaire wandelingen kan gratis gedownload worden in de Appstore of Google Play.

Indisch Amsterdam
Dat Oeroeg van Hella S. Haasse het boek was van Nederland Leest 2009, heeft de Openbare Bibliotheek Amsterdam en de Werkgroep Indische Letteren geïnspireerd tot het project Indisch Amsterdam, een fietstocht langs memorabele plekken en een wandeling door de Indische literatuur. De details over de tocht zijn te vinden op Google Maps (u kunt hier de tocht ook virtueel volgen).

Spinoza wandeling
De wereldberoemde filosoof Baruch Spinoza, telg uit een Sefardische joodse familie, werd in 1632 in Amsterdam geboren. Hij heeft daar gewoond tot hij rond 1660 de stad moest verlaten vanwege zijn afwijkende Godsbeeld en zijn opvattingen over de rol van religie. Hij week uit naar Rijnsburg, waar hij zijn belangrijkste werk schreef, de Ethica. Op Routeyou kunt u een wandeling vinden die loopt langs alle plaatsen die voor de jonge Spinoza van belang waren. Helaas zijn veel gebouwen verdwenen; zijn geboortehuis stond op de plek waar nu restaurant Amstelhoeck staat, geflankeerd door een groot standbeeld van hem. Toch blijft het boeiend om door de straten te lopen waar ook de jonge filosoof / wiskundige / politieke denker zijn voetstappen ooit plaatste.
Wie meer over hem wil weten kan natuurlijk terecht op Wikipedia, of gaat eens naar Rijnsburg, waar een museum aan hem gewijd is, of Den Haag, zijn laatste woonplaats.
Foto: Spinoza bij de Amstelhoeck

Annes Amsterdam
Op 1 mei 2012 is Annes Amsterdam, de mobiele app van de Anne Frank Stichting verschenen. Met deze app verken je de stad en ontdek je wat er gebeurde tijdens de Tweede Wereldoorlog. De oorlogsgeschiedenis van de stad wordt zo op een vernieuwende en interactieve manier in beeld gebracht. Heden en verleden komen op een indringende manier bij elkaar.
Annes Amsterdam is gratis beschikbaar in het Nederlands, Engels en Duits en kan worden gedownload voor iOS, Android en WP7.

Luisterpad 'Laatste woord'
In het Amsterdamse Bos kunt u het luisterpad 'Laatste woord' wandelen, met een speciale app voor iPhone of Android. Met stemmen van onder meer Loes Luca en Ferry Heijne. Laatste woord is een app waarin de gebruiker zelf richting geeft aan de mijmeringen van de leden uit een gestoorde familie. Tijdens de wandeling door het Amsterdamse Bos kies je op de kruispunten die je tegenkomt voor het volgen van de gedachtes van de verschillende familieleden. Langzaam maar zeker onthult het verhaal de duistere kanten van vader, opa, kolonel Ebeling en zijn gezin. Meer informatie en downloaden app: Luisterpad 'Laatste woord'

Amsterdam die grote stad
Over elke buurt of regio in Nederland zijn ooit wel gedichten geschreven, en elke buurt kent bijzondere plekken en mooie gebouwen. Allemaal cultureel erfgoed, de moeite waard om te leren kennen. Amsterdam, die grote stad is titel van de pilotversie van een reeks nieuwe projecten om poëzie en de directe omgeving aan elkaar te koppelen. Het is een lespakket gericht op jongeren, ontwikkeld door dichteres Ineke Holzhaus. Voor meer informatie: www.schoolderpoezie.nl.

In het voetspoor van Nescio
Nescio (pseudoniem van J.H.F. Grönloh, 1882-1961) was zijn hele leven een fervente wandelaar, die zich niet ver buiten de stad hoefde te begeven om op te gaan in de natuur. Het liefst bewandelde hij het platteland rond Amsterdam. Aan de hand van Frans Mensonides kunt u min of meer in zijn voetspoor treden, door te wandelen van metro- en treinstation Diemen Zuid naar IJburg. ‘Min of meer’, want het landschap dat Nescio zo adoreerde, is ingrijpend veranderd gedurende de afgelopen halve, hele eeuw. IJburg was natuurlijk nog Buiten-IJ in zijn tijd, en Diemen Zuid nog weiland. En Nescio verfoeide nieuwbouwwijken, die hij het liefst helemaal meed.
Routebeschrijving en foto's: fransmensonides.nl/nescio.
Foto: Nesciobrug bij IJburg (in de volksmond 'Palingbrug')

MUSEA
Aan Multatuli is een van de drie schrijversmusea gewijd die Amsterdam rijk is: het Multatuli Museum, gevestigd in zijn geboortehuis, Korsjespoortsteeg 20, tussen de Singel en de Herengracht.

Theo Thijssen(1879-1943) heeft een eigen museum, dat gevestigd is op de begane grond van zijn geboortehuis, Eerste Leliedwarsstraat 16.
Dit jaar (2014) organiseert dit museum van eind juni tot eind september weer iedere zondag een rondleiding door de Jordaan in het voetspoor van deze schrijver / onderwijzer. Die buurt was niet alleen het decor van zijn jeugd, maar ook van een aantal van zijn boeken.
Voor meer informatie zie de website van het Theo Thijssenmuseum.

Wie belangstelling heeft voor Bilderdijk (1756 - 1831) en vooraf een afspraak maakt, kan terecht in het Bilderdijk Museum, een onderdeel van de bibliotheek van de Vrije Universiteit Amsterdam, gevestigd in het hoofdgebouw aan de De Boelelaan 1105.

Het Anne Frank Huis is uiteraard geen literair museum in de gebruikelijke zin, al staat er wel een boek centraal.

Ook het Jordaanmuseum is geen literair museum, maar organiseert wel themawandelingen door de Jordaan, ook over schrijvers, onder begeleiding van een goede gids.

FESTIVALS
En dan zijn er nog de vele literaire manifestaties en festivals. Een kleine selectie:
- Read My World Festival (september)
- Amsterdam Poëzie Festival (mei)
- Harry Mulisch Festival (2 dagen begin november)
- International Storytelling Festival (begin november)
- Logos Festival (maart).
Of zoek in de agenda van deze website.

Laatst gewijzigd: 6-3-2017

Naar de overzichtspagina

Wereldkaart

Agenda

Film

  • Er zijn voor vandaag geen films aangemeld

Video's & Podcasts

  • Maria Barnas

    Podcast van Erik Jan Harmens met Maria Barnas over haar in januari verschenen roman Altijd Augustus

    Opname: 12-04-2017
    Erik Jan Harmens
  • Kluun

    Podcast van Erik Jan Harmens met Kluun over zijn roman DJ

    Opname: 31-03-2017
    Erik Jan Harmens
  • Ronald Snijders

    Podcast van Erik Jan Harmens met Ronald Snijders over diens gedichtenverzameling Kopdichtbundel.

    Opname: 13-03-2017
    Erik Jan Harmens

Meer video's & podcasts

Canon van de Nederlandse geschiedenis

  • 1. Hunebedden
  • 2. De Romeinse Limes
  • 3. Willibrord
  • 4. Karel de Grote
  • 5. Hebban olla vogala
  • 6. Floris V
  • 7. De Hanze
  • 8. Erasmus
  • 9. Karel V
  • 10. De Beeldenstorm
  • 11. Willem van Oranje
  • 12. De Republiek
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie
  • 14. De Beemster
  • 15. De grachtengordel
  • 16. Hugo de Groot
  • 17. De Statenbijbel
  • 18. Rembrandt
  • 19. De Atlas Major van Blaeu
  • 20. Michiel de Ruyter
  • 21. Christiaan Huygens
  • 22. Spinoza
  • 23. Slavernij
  • 24. Buitenhuizen
  • 25. Eise Eisinga
  • 26. De patriotten
  • 27. Napoleon Bonaparte
  • 28.  Koning Willem I
  • 29. De eerste spoorlijn
  • 30. De Grondwet
  • 31. Max Havelaar
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid
  • 33. Vincent van Gogh
  • 34. Aletta Jacobs
  • 35. De Eerste Wereldoorlog
  • 36. De Stijl
  • 37. De crisisjaren
  • 38. De Tweede Wereldoorlog
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging
  • 40. Indonesië 1945-1949
  • 41. Willem Drees
  • 42. De watersnood
  • 43. De televisie
  • 44. Haven van Rotterdam
  • 45. Annie M.G. Schmidt
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945
  • 47. Srebrenica
  • 48. Veelkleurig Nederland
  • 49. De gasbel
  • 50. Europa
  • 1. Hunebedden

    1. Hunebedden

    Circa 4.000 tot 3.000 v.Chr.
    Hunebedden zijn door mensenhanden geordende steenformaties die dienden als begraafplaats. In Drenthe zijn er ruim vijftig bewaard gebleven.

    Bekijk details
  • 2. De Romeinse Limes

    2. De Romeinse Limes

    47-ca. 400.
    Bij het begin van onze jaartelling vormde de Rijn, die van Xanten via Utrecht en Alphen aan den Rijn naar Katwijk stroomde, de Limes, de grens van het Romeinse rijk.

    Bekijk details
  • 3. Willibrord

    3. Willibrord

    658-739.
    De Engels monnik Willibrord kwam in 690 aan land bij de monding van de Rijn om zich in te zetten voor de verspreiding van het christendom in het land van de Friezen.

    Bekijk details
  • 4. Karel de Grote

    4. Karel de Grote

    724-814.
    Karel de Grote, op kerstdag van het jaar 800 door de paus tot keizer over het Westen gekroond, had het Frankische rijk zo weten uit te breiden dat het grote delen van het huidige Europa omvatte, waaronder de latere Nederlanden.

    Bekijk details
  • 5. Hebban olla vogala

    5. Hebban olla vogala

    Omstreeks 1100.
    Om zijn ganzenveer te scherpen krabbelde een Vlaamse monnik omstreeks het jaar 1100 een paar zinnen neer uit een liefdesliedje. Het is de oudst bewaarde tekst in het Nederlands.

    Bekijk details
  • 6. Floris V

    6. Floris V

    1254-1296.
    Floris V was de graaf die in de dertiende eeuw het machtsgebied van Holland aanzienlijk wist uit te breiden, tot drie van zijn vazallen zich tegen hem keerden.

    Bekijk details
  • 7. De Hanze

    7. De Hanze

    1356-ca. 1450
    Door het Hanzeverbond tussen steden in Nederland, België, de Baltische Staten, Noorwegen en Polen waren Zutphen, Deventer, Tiel, Kampen, Zwolle en meer steden in het oosten van het land van de twaalfde tot de zestiende eeuw welvarende handelscentra.

    Bekijk details
  • 8. Erasmus

    8. Erasmus

    1469?-1536
    Naast etiquetteboeken, vorstenspiegels, samenspraken en traktaten die heersers en burgers moesten opvoeden tot wijze christenen, publiceerde Erasmus onder meer Adagia, een verzameling klassieke spreekwoorden, en de satire Lof der zotheid.

    Bekijk details
  • 9. Karel V

    9. Karel V

    1500-1558.
    Zo groot was het rijk waarover Karel V heerste dat de zon er letterlijk nooit onderging. Tot dat rijk behoorden de Nederlanden, die hij tot een bestuurlijke eenheid probeerde te smeden.

    Bekijk details
  • 10. De Beeldenstorm

    10. De Beeldenstorm

    1566.
    Dit was het wonderjaar waarin edellieden die zich geuzen noemden, zich steeds openlijker tegen het landsbestuur keerden en waarin in de hele Nederlanden kerken en kloosters werden geplunderd en ontdaan van hun katholieke symbolen.

    Bekijk details
  • 11. Willem van Oranje

    11. Willem van Oranje

    1533-1584.
    Willem van Oranje was een ambitieuze edelman die min of meer zijns ondanks uitgroeide tot een rebel en later werd vereerd als de ‘vader des vaderlands’, als de grondlegger van een nieuwe Nederlandse staat.

    Bekijk details
  • 12. De Republiek

    12. De Republiek

    1588-1795
    Na de oorlog waren de Nederlanden uiteengevallen in de zuidelijke Spaanse Nederlanden en de noordelijke Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. In het vroegmoderne Europa was een republiek een uitzondering.

    Bekijk details
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    1602-1799
    De Verenigde Oostindische Compagnie had het Nederlandse monopolie op de handel in de Aziatische wateren en mocht oorlogen voeren, verdragen sluiten en gebieden besturen. Zo ontwikkelde de VOC zich tot een geduchte macht.

    Bekijk details
  • 14. De Beemster

    14. De Beemster

    1612
    Nadat met 43 windmolens de Beemster was drooggelegd, werd in 1612 met de inrichting van de polder begonnen. Aan het strak geometrische patroon waarvan werd uitgegaan, heeft de Beemster zijn roem te danken.

    Bekijk details
  • 15. De grachtengordel

    15. De grachtengordel

    1613-1662
    Bij de uitbreiding van Amsterdam vanaf 1613 werd nut gecombineerd met schoonheid. Een van de projecten was de grachtengordel, met zijn karakteristieke halfronde vorm en zijn residentiële functie, met tal van ‘stadspaleisjes’ voor kapitaalkrachtige inwoners.

    Bekijk details
  • 16. Hugo de Groot

    16. Hugo de Groot

    1583-1645
    Hugo de Groot is vooral bekend gebleven door zijn ontsnapping in een boekenkist uit slot Loevestein in 1621. Hij staat echter ook te boek als een groot rechtsgeleerde die de beginselen van het volkerenrecht formuleerde.

    Bekijk details
  • 17. De Statenbijbel

    17. De Statenbijbel

    1637
    In 1618 gaf de gereformeerde synode opdracht een Nederlandse vertaling van de bijbel te maken. Die verscheen in 1637 en zou in de loop der eeuwen een groot stempel drukken op de Nederlandse taal en cultuur.

    Bekijk details
  • 18. Rembrandt

    18. Rembrandt

    1606-1669
    Van de circa 175 kunstschilders die Amsterdam omstreeks 1650 rijk was en die de culturele bloei in de Gouden Eeuw symboliseren, was Rembrandt een van de succesrijkste. Met zijn dure portretten en schilderijen bediende hij een elite van welgestelde burgers en kunstkenners.

    Bekijk details
  • 19. De Atlas Major van Blaeu

    19. De Atlas Major van Blaeu

    1662-1665
    Met kennis van zaken zette Willem Jansz Blaeu in 1605 in Amsterdam een drukkerij en uitgeverij van hoogwaardige kaarten en atlassen op, die door zijn zoon Joan werd voortgezet, onder meer met de uigave van de Atlas Major.

    Bekijk details
  • 20. Michiel de Ruyter

    20. Michiel de Ruyter

    1607-1676
    Conflicterende handelsbelangen leidden ertoe dat de Republiek in de zeventiende eeuw voortdurend oorlog op zee moest voeren. De beroemdste van alle zeehelden was Michiel Adriaenszoon de Ruyter, die het bracht tot luitenant-admiraal van de marine.

    Bekijk details
  • 21. Christiaan Huygens

    21. Christiaan Huygens

    1629-1695
    Christiaan Huygens was een van de grootste geleerden van zijn tijd, wiens verdiensten op vele terreinen liggen. Zo vond hij onder meer het slingeruurwerk uit en ontdekte hij de maan Titan bij de planeet Saturnus.

    Bekijk details
  • 22. Spinoza

    22. Spinoza

    1632-1677
    Al behoort hij tot de filosofen die het westerse denken hebben gevormd, tijdens zijn leven moest Spinoza zo voorzichtig zijn dat zelfs zijn hoofdwerk, de Ethica, pas na zijn dood werd uitgebracht.

    Bekijk details
  • 23. Slavernij

    23. Slavernij

    1621-1863
    De Nederlandse slavenhandel begon in 1621 met de oprichting van de West-Indische Compagnie en eindigde bijna 250 jaar later met de afschaffing van de slavernij in Suriname.

    Bekijk details
  • 24. Buitenhuizen

    24. Buitenhuizen

    17e en 18e eeuw
    In de Gouden Eeuw lieten vooral rijke Amsterdamse kooplieden langs de Vecht en andere rivieren riante buitenhuizen bouwen, met vaak prachtige tuinen.

    Bekijk details
  • 25. Eise Eisinga

    25. Eise Eisinga

    1744-1828.
    Geïnspireerd door de Verlichting bouwde Eise Eisinga in zijn werkkamer een bewegend model van het zonnestelsel, nu nog altijd het oudste werkende planetarium ter wereld.

    Bekijk details
  • 26. De patriotten

    26. De patriotten

    1780-1795
    Na de bloeitijd van de Republiek werden burgers een politieke macht die zich tegen stadhouder Willem V keerde en ernaar streefde het land tot een politieke eenheid te smeden.

    Bekijk details
  • 27. Napoleon Bonaparte

    27. Napoleon Bonaparte

    1769-1821
    Als keizer bracht Napoleon zowat heel Europa onder zijn gezag. In Nederland introduceerde hij aanvankelijk de monarchie en moderniseerde hij het bestuur en de rechtspraak.

    Bekijk details
  • 28.  Koning Willem I

    28. Koning Willem I

    1772-1843
    Na het congres van Wenen in 1815 werden noord en zuid samen het Verenigd Koninkrijk, onder koning Willem I. Ondanks diens inspanningen de economie te verbeteren, kwam het zuiden in 1830 in opstand.

    Bekijk details
  • 29. De eerste spoorlijn

    29. De eerste spoorlijn

    1839
    Ondanks de aanvankelijke scepsis heeft de komst in 1839 van de trein in Nederland veel bijgedragen tot de ontsluiting van het land en een versnelde industrialisatie ervan.

    Bekijk details
  • 30. De Grondwet

    30. De Grondwet

    1848
    Omdat de Grondwet bepaalt wie de macht uitoefent en hoe dat gebeurt, is het voornaamste wet van een staat. De Nederlandse Grondwet werd ingevoerd in 1798 en herzien in 1815 en 1848.

    Bekijk details
  • 31. Max Havelaar

    31. Max Havelaar

    1860
    De ervaringen van Eduard Douwes Dekker als assistent-resident in Nederlands-Indië vormden de basis voor de felle aanklacht tegen het koloniale regime die hij als Multatuli in de vorm van de roman Max Havelaar zou schrijven.

    Bekijk details
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid

    32. Verzet tegen kinderarbeid

    19e eeuw
    Toen kinderen door de Industriële Revolutie ook massaal in fabrieken aan het werk werden gezet, nam het verzet daartegen toe. Het zou tot 1874 duren voordat een wet de inzet van kinderen in fabrieken verbood.

    Bekijk details
  • 33. Vincent van Gogh

    33. Vincent van Gogh

    1853-1890
    Met zijn kleurrijke, eigenzinnige schilderijen en zijn door amoureuze, persoonlijke en zakelijke tegenspoed getekende leven is Vincent van Gogh een van de meest tot de verbeelding sprekende kunstenaars.

    Bekijk details
  • 34. Aletta Jacobs

    34. Aletta Jacobs

    1854-1929
    Haar hele leven heeft Aletta Jacobs gestreden voor de rechten van vrouwen, onder meer voor het in 1919 ingevoerde algemeen vrouwenkiesrecht. Ook als arts kwam ze op voor de belangen van vrouwen.

    Bekijk details
  • 35. De Eerste Wereldoorlog

    35. De Eerste Wereldoorlog

    1914-1918
    Al wist Nederland in 1914 neutraal te blijven, toch zou de Grote Oorlog niet helemaal aan het land voorbijgaan. Ook de Nederlanders voelden steeds meer de consequenties ervan.

    Bekijk details
  • 36. De Stijl

    36. De Stijl

    1917-1981
    Opgericht in de chaos van de Eerste Wereldoorlog, streefden de beweging en het tijdschrift De Stijl naar harmonie door het gebruik van geometrische vormen en van de primaire kleuren en de niet-kleuren.

    Bekijk details
  • 37. De crisisjaren

    37. De crisisjaren

    1929-1940
    Elke dag urenlang aanschuiven in stempellokalen. Dat was het vernederende lot van de steuntrekkende werklozen in de jaren van 1929 tot 1940, die de geschiedenis zijn ingegaan als de crisisjaren.

    Bekijk details
  • 38. De Tweede Wereldoorlog

    38. De Tweede Wereldoorlog

    1940-1945
    Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei 1940 capituleerde de Nederlandse legerleiding. Het was het begin van de Duitse bezetting van Nederland, die zo’n vijf jaar zou duren.

    Bekijk details
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging

    39. Anne Frank / Jodenvervolging

    1942-1945
    Door de publicatie van het dagboek zij tijdens de onderduik bijhield, groeide Anne Frank uit van een naamloze dode, omgekomen in Bergen-Belsen, tot het internationale symbool van de Holocaust.

    Bekijk details
  • 40. Indonesië 1945-1949

    40. Indonesië 1945-1949

    1945-1949
    Op 17 augustus 1945 riep Soekarno de onafhankelijkheid van Indonesië uit, maar pas na twee ‘politionele acties’ en onder grote internationale druk legde Nederland zich daar eind 1949 bij neer.

    Bekijk details
  • 41. Willem Drees

    41. Willem Drees

    1886-1988
    Van 1948 tot 1958 was Willem Drees als minister-president leider van de rood-roomse coalitie. Het waren de jaren waarin de verzorgingsstaat werd opgebouwd, met regelingen als de AOW.

    Bekijk details
  • 42. De watersnood

    42. De watersnood

    1 februari 1953
    De watersnood van 1953 kostte ongeveer 1800 mensen het leven, nog eens 72.000 werden dakloos. De Deltawerken moesten verhinderen dat zich nog eens een ramp van die omvang zou voltrekken.

    Bekijk details
  • 43. De televisie

    43. De televisie

    Vanaf 1948
    In 1948 gestart met experimentele uitzendingen, heeft de televisie vanaf eind jaren ’50 een enorme vlucht genomen. Zowel in tijdsbesteding als in meningsvorming bracht het nieuwe medium ingrijpende veranderingen.

    Bekijk details
  • 44. Haven van Rotterdam

    44. Haven van Rotterdam

    Vanaf circa 1889
    Net als Schiphol is de haven van Rotterdam een mainport, een knooppunt voor de Nederlandse handel met het buitenland. Er wordt dan ook voortdurend gewerkt aan de verdere uitbouw ervan.

    Bekijk details
  • 45. Annie M.G. Schmidt

    45. Annie M.G. Schmidt

    1911-1995.
    De versjes en liedjes, toneelstukken en musicals, verhalen en hoorspelen van Annie M.G. Schmidt waren zo geliefd en tegelijk zo invloedrijk dat zij wel de echte koningin van Nederland werd genoemd.

    Bekijk details
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    Nadat Suriname in 1975 onafhankelijk was geworden, is gaandeweg ook de verhouding tussen Nederland en de eilanden van de Nederlandse Antillen in meer of mindere mate aangepast.

    Bekijk details
  • 47. Srebrenica

    47. Srebrenica

    1995
    Dat Dutchbat de genocide op zevenduizend moslimmannen in de door haar beveiligde enclave Srebrenica niet heeft kunnen voorkomen, heeft ook in Nederland diepe sporen nagelaten.

    Bekijk details
  • 48. Veelkleurig Nederland

    48. Veelkleurig Nederland

    Vanaf 1945.
    In de vorige eeuw is het aantal inwoners in Nederland verdrievoudigd, van vijf naar meer dan vijftien miljoen. Vanaf de jaren ’60 is ook de diversiteit van die inwoners sterk toegenomen.

    Bekijk details
  • 49. De gasbel

    49. De gasbel

    1959-2030.
    De gaswinning uit het veld bij Slochteren is de kurk genoemd waarop onze welvaart drijft. Maar de eindigheid ervan en een toenemend aantal bevingen vergen wellicht ingrijpende politieke keuzes.

    Bekijk details
  • 50. Europa

    50. Europa

    Vanaf 1945.
    Na de Tweede Wereldoorlog heeft de Europese samenwerking gestalte gekregen. Lag het initiatief in 1951 bij 6 landen, inmiddels telt de Europese Unie 27 landen en willen er nog meer toetreden.

    Bekijk details

Poëzie

  • Paul Bogaert
  • Charlotte Van den Broeck
  • Hugo Claus
  • Herman de Coninck
  • Ellen Deckwitz
  • Jules Deelder
  • Charles Ducal
  • Christine D’Haen
  • Andy Fierens
  • Maarten van der Graaff
  • Judith Herzberg
  • Hester Knibbe
  • Geert De Kockere
  • Gerrit Kouwenaar
  • Ted van Lieshout
  • Lieke Marsman
  • Els Moors
  • Ilja Leonard Pfeijffer
  • Alfred Schaffer
  • Peter Verhelst
  • Miriam Van hee
  • Paul Bogaert

    Paul Bogaert

    Paul Bogaert is een dichter met een bijzonder scherp oor voor de kleinste nuances waarmee de hedendaagse taal uit verschillende domeinen bewust of onbewust geladen is. Hij weet die nuances op bijzonder ingenieuze wijze uit te buiten.

    Bekijk details
  • Charlotte Van den Broeck

    Charlotte Van den Broeck

    Nadat ze als performing poet naam had gemaakt, debuteerde Charlotte Van den Broeck met Kameleon, in januari 2016 bekroond met de Herman de Coninckprijs voor het beste debuut.

    Bekijk details
  • Hugo Claus

    Hugo Claus

    Na in 1947 zijn debuut te hebben gemaakt met de lyrische Kleine reek, evolueert Hugo Claus in zijn poëzie naar het modernisme van de jaren vijftig met als hoogtepunt De Oostakkerse gedichten uit 1955. Zijn later dichtwerk mag dan weer klassiek genoemd worden.

    Bekijk details
  • Herman de Coninck

    Herman de Coninck

    Herman de Coninck maakte de poëzie voor veel lezers toegankelijk. Vanaf zijn debuut in 1969 met De lenige liefde excelleren zijn gedichten in relativering, lichte ironie en hun grote toegankelijkheid.

    Bekijk details
  • Ellen Deckwitz

    Ellen Deckwitz

    De poëzie van Ellen Deckwitz is broeierig en griezelig en vliegt hier en daar uit de bocht, maar wel op zo’n manier dat je wenst dat dit bij meer dichters zou gebeuren.

    Bekijk details
  • Jules Deelder

    Jules Deelder

    Tijdens optredens lardeert Deelder zijn gedichten met anekdotes en moppen – of misschien is het andersom. Vaste thema’s in die gedichten zijn de Tweede Wereldoorlog, voetbalclub Sparta en Rotterdam.

    Bekijk details
  • Charles Ducal

    Charles Ducal

    Naast poëzie publiceerde Charles Ducal (pseudoniem van Frans Dumortier) ook een veelgeprezen verhalenbundel en onder meer een Gedichtendagessay. In 2014 werd hij gekozen tot de eerste Dichter des Vanderlands van België.

    Bekijk details
  • Christine D’Haen

    Christine D’Haen

    Het oeuvre van Christine D’Haenzal steeds nieuwe lezers weten aan te trekken. Deze poëzie vraagt veel van de lezer, maar geeft in ruil brede vergezichten die uitnodigen tot reflectie over leven en cultuur.

    Bekijk details
  • Andy Fierens

    Andy Fierens

    Wie nog dacht dat de poëzie steeds verheven onderwerpen bezingt op een haast sacrale, eerbiedige toon, moet die opvatting na lectuur van de gedichten van Andy Fierens grondig bijstellen.

    Bekijk details
  • Maarten van der Graaff

    Maarten van der Graaff

    ‘Een uiterst beweeglijke en vindingrijke dichter,’ zo typeerde de jury van de C. Buddingh’-prijs voor nieuwe Nederlandstalige poëzie 2014 Maarten van der Graaff op basis van zijn door haar bekroonde bundel Vluchtautogedichten.

    Bekijk details
  • Judith Herzberg

    Judith Herzberg

    Het is vreemd dat Judith Herzberg nog niet verkozen is als Dichter des Vaderlands, want ze is een van de meest toegankelijke en invoelbare dichters die er zijn. Maar hoe toegankelijk en invoelbaar ook, er is altijd een diepere betekenis.

    Bekijk details
  • Hester Knibbe

    Hester Knibbe

    Vanaf haar debuut in 1982 is Hester Knibbe een klassieke dichteres in een moderne wereld. Ze schrijft poëzie die het niet zoekt in onbegrijpelijke formuleringen, maar in de wereld aan betekenis die schuilgaat achter een heldere zin. Haar gedichten zijn helder en precies en getuigen immer van een groot vakmanschap.

    Bekijk details
  • Geert De Kockere

    Geert De Kockere

    Geert De Kockerede debuteerde in 1989 met Vingers in de jam, een poëziebundel voor kleuters. Daarna volgden snel ook prentenboeken, filosofische verhalenbundels, fotoboeken en, meer recent, boeken voor volwassen lezers.

    Bekijk details
  • Gerrit Kouwenaar

    Gerrit Kouwenaar

    Het barst van de emotie, maar je moet het er wel uithalen.’ Dat zei Gerrit Kouwenaar in een interview met Kenneth van Zijl op Cultura over het vooroordeel dat hij een kille, emotieloze dichter van kille en emotieloze verzen zou zijn.

    Bekijk details
  • Ted van Lieshout

    Ted van Lieshout

    Iedere keer weer bewijst Ted van Lieshout dat hij in geen enkel hokje past en niet vastzit aan één vorm en één doelgroep. Deze geanimeerde verteller en tegendraadse vernieuwer publiceerde al meer dan zestig kinderboeken.

    Bekijk details
  • Lieke Marsman

    Lieke Marsman

    Lieke Marsman debuteerde als dichter in het tijdschrift Tirade. Voor de bundel Wat ik mijzelf graag voorhoud werd ze driemaal bekroond. De eerste letter is haar tweede bundel.

    Bekijk details
  • Els Moors

    Els Moors

    Els Moors werd door de kritiek met lof overladen voor haar debuut Er hangt een hoge lucht boven ons (2006). In 2008 debuteerde zij als prozaschrijver met Het verlangen naar een eiland, een roman over liefde, seks en de hunkering naar de ander. Daarna verscheen nog de verhalenbundel Vliegtijd.

    Bekijk details
  • Ilja Leonard Pfeijffer

    Ilja Leonard Pfeijffer

    ‘Ik heb het nog nooit zo koud gehad/ als toen ik alles snapte,’ dichtte Ilja Leonard Pfeijffer in de niet separaat verschenen bundel Doka, die is opgenomen in De man van vele manieren, zijn verzameld dichtwerk.

    Bekijk details
  • Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer (1973) publiceerde vijf dichtbundels en won de Jo Peters Poëzieprijs, de Hugues C. Pernathprijs, de Ida Gerhardt Poëzieprijs en de Jan Campertprijs. Hij doceert aan de universiteit van Stellenbosch in Zuid-Afrika.

    Bekijk details
  • Peter Verhelst

    Peter Verhelst

    Naast dichter is Peter Verhelst ook romancier en regisseur. Voor zijn werk ontving hij prestigieuze prijzen als De Gouden Uil, de Vlaamse Cultuurprijs, de F. Bordewijkprijs, de Herman de Coninckprijs en de Jan Campertprijs.

    Bekijk details
  • Miriam Van hee

    Miriam Van hee

    Veel bundels van de in 1952 geboren dichter en slaviste Miriam Van hee werden bekroond, onder meer met de Herman de Coninck-prijs 2008, en genomineerd, onder meer voor de VSB Poëzieprijs 2014.

    Bekijk details

Log in

Inloggen

Inloggen hoeft alleen als u een reactie wilt plaatsen of aan een discussie wilt deelnemen.

 

Personaliseer

Personaliseer het Literatuurplein

Bepaal zelf welke rubrieken op de homepage worden getoond.

Kies een paginakleur

  • Verras mij
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •