
Het meisje zat aan tafel en huilde. Ze haatte zichzelf omdat ze haar baby had afgestaan. Omdat ze zwak was, omdat ze was weggelopen en nu alleen was. Verschrikkelijke gedachten over haarzelf kwamen naar boven en toen ze er eenmaal waren gingen ze niet meer weg. Ze raakte in paniek, ze werd kortademig en hyperventileerde.
‘Je bent afschuwelijk,’ zei ze steeds opnieuw tegen zichzelf. ‘Je bent de afschuwelijkste persoon ter wereld.’
Ze kon nauwelijks stilzitten, haar hele lichaam beefde. Ze pakte de sigaret uit de asbak, nam er trekjes van tot hij roodgloeiend was, stroopte toen de mouw van haar shirt op en op haar bovenarm, naast de andere littekens, drukte ze de sigaret uit.
De pijn verminderde haar angst, zoals altijd. Ze vond haar adem terug en haar lichaam ontspande. Ze deed de sigaret in de asbak en blies koele lucht op de brandplek. Ze dronk haar biertje op en liep naar de koelkast voor een nieuwe blikje en bleef drinken tot ze dronken was.
Het kleine lijf lag zichtbaar zenuwtrekkend onder een witte deken... Omhoogkijkend, de avondlucht in waarin al een paar sterren blonken, moet ze bij zichzelf hebben gezegd: prima. Hier blijf ik voor de rest van mijn leven. In een plas licht in de deur heeft haar gezin staan wachten, je kon de koffie ruiken.
Hoe is het mogelijk.
Gustaaf kijkt naar het totaal rimpelloze gezicht dat zijn schoondochters zonder zelfs maar een spoortje schmink intens wit hebben gelaten. Vonden ze dat bij haar passen? Je hoort weleens dat je altijd degene bent die je ooit zal worden. Gelooft hij evenmin iets van. Van alle personages die in een mens huizen komen er maar een paar voor het voetlicht, simpelweg wegens gebrek aan ruimte en tijd in het leven, en je weet nooit vooraf welke. Toen jij je zoons inprentte nog wel bij hen te horen, Atie, maar niet, nog niet via een voetstap, een berichtje, bij mij, was je toen ook zo spierwit, zo weggetrokken en daarbij zo... ja, zo aardig, een beetje verlegen?
Dat ging Dew te ver. Waarom deed ze nou zoiets? Ooit, tijdens het melken van koeien op Helena Christina, was hij gestoken door een Braziliaanse bij. De angel had zich diep in zijn onderarm geboord, onmiddellijk gevolgd door een felle pijn, waarna zich een warm, bruisend gevoel over zijn lichaam had verspreid. Alsof het bloed door zijn aders kolkte. Precies de omgekeerde sensatie als na een verdovingsprik in het ziekenhuis. Nu voelde het opnieuw of een Braziliaanse bij hem te grazen had genomen.
Dew sprong op. Maar waar hij tussen de koeien nog de tegenwoordigheid van geest had gehad om de wond leeg te zuigen en het gif meteen uit te spugen, wist hij zich deze keer geen raad. Half wankelend liep hij in de richting van Stan. Er vloog wat speeksel naar buiten toen hij begon te schreeuwen: ‘Vertel me, wat heb je op je geweten? Wat weet jij van die moorden?’ Niet in het minst tot zijn eigen verbazing nam hij een soort gevechtshouding aan. Licht voorovergebogen, de vuisten gebald.
Natuurlijk, de eerste maanden (jaren) moest er het een en ander gebeuren aan het huis en de tuin, met een digger en boormachines, met scheppen en schoffels, met een kettingzaag en een strimmer, met hamers en beitels en schaven en schroeven. Maar als je, zoals ik, je hele leven hebt uitgestraald én bewezen dat je net zo goed doe-het-zelft als Patty Brard schoon springt, dan hoef je eigenlijk niet veel meer te doen dan te zitten en het over je heen te laten komen, en dat kan ik beide vrij goed. Als Aike of Cian vraagt waarom ik niet boor (zaag, graaf, hak, snijd, schroef, strim, schaaf) antwoord ik: ‘Ik kan dat niet, ik kan weer andere dingen!’ (...)
Ik vind rust in Ierland, en inspiratie, en stapels boeken die ik nog moet (wil) lezen, en miles and miles of roads to run, en veel vaker zon dan jullie denken - en ik geniet van drie mensen om me heen van wie ik hou, drie mensen die doen alsof ze Ier zijn en daar verdomd goed in slagen.
In de leeszaal werkt het hogere personeel: de bibliothecarissen. Sommigen van hen - ‘de opmerkelijken’- hebben een of ander uitgesproken lichamelijk gebrek: de een heeft kromgegroeide vingers, de ander heeft een hoofd dat opzij is gezakt en daar gebleven. Ze zijn slecht gekleed, mager op het uitgeteerde af. Het is alsof ze geobsedeerd zijn door een idee dat de wereld onbekend is.
Gogol zou ze goed beschreven hebben!
De onopmerkelijke bibliothecarissen kenmerken zich door een beginnende, tere kaalheid, schone grijze pakken, een voorkomende blik en een tergende traagheid in hun bewegingen. Ze kauwen voortdurend ergens op en bewegen hun kaken, hoewel ze niets in hun mond hebben, ze praten op geoefende fluistertoon; ze zijn, kortom, bedorven door het boek, doordat ze nooit eens hartgrondig kunnen gapen.
Uit: ‘De openbare bibliotheek’.
Max is met een krampachtige draai van zijn lichaam overeind gekomen en deinst achteruit, waarbij hij tegen de tafel stoot. Even lijkt het alsof we op het golvende dek van een schip staan, want we zien alles schuin, alsof de complete eetkamer uit zijn voegen is getrokken. Dan wordt het beeld recht en hoewel de nasivlek ons grotendeels het zicht ontneemt, zien we een broodmagere vrouw die door de zitkamer op de openstaande puideuren afloopt.
Tot dan toe heeft ze de hele tijd roerloos in Jolanda’s verdomhoekje gestaan, maar ineens is ze daar, alsof ze zich over de achterovergevallen Max wil ontfermen. De vaatdoek is van haar hoofd gegleden en in een fractie - misschien zijn het maar een paar frames - zien we dat haar ogen zijn dichtgenaaid, net als haar mond. Het gaat zo snel dat het al voorbij is eer we er erg in hebben, maar het is zo’n beeld dat lang genoeg op je netvlies blijft branden om ons niet alleen uit onze comfort zone te halen, maar deze geheel en al te ontwrichten
Zo sceptisch als Beatrix zich aanvankelijk tegenover Máxima had opgesteld, zo overtuigd was ze nu van de integriteit van haar schoondochter. Máxima had een offer gebracht, zoals zij dat zelf vaak had moeten doen. ‘Toen zijn we elkaar echt na gekomen,’ zei Beatrix, ‘in die moeilijke tijd.’
Wim Kok vindt het ongelooflijk dat zij in staat was het persoonlijke naar het tweede plan te dwingen. ‘Het persoonlijke moest wijken, maar ze bleef overeind.’
‘Wat ze als moeder vond, weet ik niet eens,’ zegt Miente Boellaard. ‘Dat zou ik haar nooit vragen. Maar ik denk dat er bij zo’n beslissing geen scheidslijn was tussen de koningin en de moeder. De koningin sprak.’
Oud-premier Ruud Lubbers vroeg de koningin of zij achter het besluit stond. Ja, dat stond ze. Hij zei: ‘Ik vind het een harde lijn die jullie hebben gekozen.’
Klokken begonnen te luiden. Een oud, krom vrouwtje beklom het hellende pad met het muurtje achter San Domenico. Ik voelde een ritme ontstaan en begon iets te verwachten. Nu ging er een huisdeur open: een oude hond kwam naar buiten, een dikke spaniel op korte poten en met een heel grote kop. Een mevrouw volgde hem, maar de hond bleef nog staan; nu kwam er een tweede hond de deur uit, al even oud en met een lamme poot. De eerste hond zette zich in beweging, de tweede achter hem aan. Er reed een auto de straat in. De mevrouw riep de honden, maar ze waren te oud om van een eenmaal genomen besluit af te wijken. Ik pakte de voorste hond bij zijn halsband en trok hem opzij. Ook de tweede hond bleef staan. De mevrouw bedankte me. Ik klopte hem op zijn nek en liet hem los. De honden liepen verder, de dikke voorop, de lamme vlak achter hem aan, en ik liep ook door (...) Er was iets in me ontdooid. Ik had zo’n ogenblik in lang niet meer beleefd, misschien zelf sinds mei 1968 niet.
Alice probeerde na te denken. Ze was halfgek door de martelingen. Iedereen in deze cel was krankzinnig, gek geworden door armoede en wreedheden. Ze hallucineerde.
De man lachte, alsof hij wist wat ze dacht. Hij ontkurkte het flesje en gooide de inhoud over Demdikes hoofd. Er viel een druppel op de hand van Alice. Ze voelde het branden.
Toen het bloed over Demdikes voorhoofd en wangen droop, begon ze te veranderen. Haar haar werd dikker en kleurde zwart. Haar vuile, met korsten omrande ogen werden helder en gingen open. Haar huid werd zacht en strak. Ze stond op. Ze was Elizabeth Southern. Ze lachte naar Alice; haar ogen waren groen als de smaragden die Alice vroeger droeg. ‘Ga met me mee,’ zei ze. ‘We kunnen samen gaan. Het is niet ver.’
De kerker lichtte op door een vaag groen licht. De Heer van het Duister maakt een kleine buiging. ‘Een nieuwe kans voor u, Alice Nutter. Steek uw hand uit, dan is het gebeurd.’
Ramsey Nasr, vier jaar lang met hart en ziel Dichter des Vaderlands, over de muzikaliteit, het onvervangbare en het wezen van de poëzie.
Opname: 23-04-2013
Met Peter Terrin bij de Zaanse Schans en in Amsterdam, waar hij op uitnodiging van het Letterenfonds een maand verblijft in het Schrijvershuis aan het Spui.
Opname: 27-03-2013
Met Charlotte Mutsaers in Oostende, de stad van James Ensor, voor wie zij een gedicht heeft gemaakt dat in Dooier op drift is opgenomen.
Opname: 09-02-2013
Circa 4.000 tot 3.000 v.Chr.
Hunebedden zijn door mensenhanden geordende steenformaties die dienden als begraafplaats. In Drenthe zijn er ruim vijftig bewaard gebleven.

47-ca. 400.
Bij het begin van onze jaartelling vormde de Rijn, die van Xanten via Utrecht en Alphen aan den Rijn naar Katwijk stroomde, de Limes, de grens van het Romeinse rijk.

658-739.
De Engels monnik Willibrord kwam in 690 aan land bij de monding van de Rijn om zich in te zetten voor de verspreiding van het christendom in het land van de Friezen.

724-814.
Karel de Grote, op kerstdag van het jaar 800 door de paus tot keizer over het Westen gekroond, had het Frankische rijk zo weten uit te breiden dat het grote delen van het huidige Europa omvatte, waaronder de latere Nederlanden.

Omstreeks 1100.
Om zijn ganzenveer te scherpen krabbelde een Vlaamse monnik omstreeks het jaar 1100 een paar zinnen neer uit een liefdesliedje. Het is de oudst bewaarde tekst in het Nederlands.

1254-1296.
Floris V was de graaf die in de dertiende eeuw het machtsgebied van Holland aanzienlijk wist uit te breiden, tot drie van zijn vazallen zich tegen hem keerden.

1356-ca. 1450
Door het Hanzeverbond tussen steden in Nederland, België, de Baltische Staten, Noorwegen en Polen waren Zutphen, Deventer, Tiel, Kampen, Zwolle en meer steden in het oosten van het land van de twaalfde tot de zestiende eeuw welvarende handelscentra.

1469?-1536
Naast etiquetteboeken, vorstenspiegels, samenspraken en traktaten die heersers en burgers moesten opvoeden tot wijze christenen, publiceerde Erasmus onder meer Adagia, een verzameling klassieke spreekwoorden, en de satire Lof der zotheid.

1500-1558.
Zo groot was het rijk waarover Karel V heerste dat de zon er letterlijk nooit onderging. Tot dat rijk behoorden de Nederlanden, die hij tot een bestuurlijke eenheid probeerde te smeden.

1566.
Dit was het wonderjaar waarin edellieden die zich geuzen noemden, zich steeds openlijker tegen het landsbestuur keerden en waarin in de hele Nederlanden kerken en kloosters werden geplunderd en ontdaan van hun katholieke symbolen.

1533-1584.
Willem van Oranje was een ambitieuze edelman die min of meer zijns ondanks uitgroeide tot een rebel en later werd vereerd als de ‘vader des vaderlands’, als de grondlegger van een nieuwe Nederlandse staat.

1588-1795
Na de oorlog waren de Nederlanden uiteengevallen in de zuidelijke Spaanse Nederlanden en de noordelijke Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. In het vroegmoderne Europa was een republiek een uitzondering.

1602-1799
De Verenigde Oostindische Compagnie had het Nederlandse monopolie op de handel in de Aziatische wateren en mocht oorlogen voeren, verdragen sluiten en gebieden besturen. Zo ontwikkelde de VOC zich tot een geduchte macht.

1612
Nadat met 43 windmolens de Beemster was drooggelegd, werd in 1612 met de inrichting van de polder begonnen. Aan het strak geometrische patroon waarvan werd uitgegaan, heeft de Beemster zijn roem te danken.

1613-1662
Bij de uitbreiding van Amsterdam vanaf 1613 werd nut gecombineerd met schoonheid. Een van de projecten was de grachtengordel, met zijn karakteristieke halfronde vorm en zijn residentiële functie, met tal van ‘stadspaleisjes’ voor kapitaalkrachtige inwoners.

1583-1645
Hugo de Groot is vooral bekend gebleven door zijn ontsnapping in een boekenkast uit slot Loevestein in 1621. Hij staat echter ook te boek als een groot rechtsgeleerde die de beginselen van het volkerenrecht formuleerde.

1637
In 1618 gaf de gereformeerde synode opdracht een Nederlandse vertaling van de bijbel te maken. Die verscheen in 1637 en zou in de loop der eeuwen een groot stempel drukken op de Nederlandse taal en cultuur.

1606-1669
Van de circa 175 kunstschilders die Amsterdam omstreeks 1650 rijk was en die de culturele bloei in de Gouden Eeuw symboliseren, was Rembrandt een van de succesrijkste. Met zijn dure portretten en schilderijen bediende hij een elite van welgestelde burgers en kunstkenners.

1662-1665
Met kennis van zaken zette Willem Jansz Blaeu in 1605 in Amsterdam een drukkerij en uitgeverij van hoogwaardige kaarten en atlassen op, die door zijn zoon Joan werd voortgezet, onder meer met de uigave van de Atlas Major.

1607-1676
Conflicterende handelsbelangen leidden ertoe dat de Republiek in de zeventiende eeuw voortdurend oorlog op zee moest voeren. De beroemdste van alle zeehelden was Michiel Adriaenszoon de Ruyter, die het bracht tot luitenant-admiraal van de marine.

1629-1695
Christiaan Huygens was een van de grootste geleerden van zijn tijd, wiens verdiensten op vele terreinen liggen. Zo vond hij onder meer het slingeruurwerk uit en ontdekte hij de maan Titus bij de planeet Saturnus.

1632-1677
Al behoort hij tot de filosofen die het westerse denken hebben gevormd, tijdens zijn leven moest Spinoza zo voorzichtig zijn dat zelfs zijn hoofdwerk, de Ethica, pas na zijn dood werd uitgebracht.

1621-1863
De Nederlandse slavenhandel begon in 1621 met de oprichting van de West-Indische Compagnie en eindigde bijna 250 jaar later met de afschaffing van de slavernij in Suriname.

17e en 18e eeuw
In de Gouden Eeuw lieten vooral rijke Amsterdamse kooplieden langs de Vecht en andere rivieren riante buitenhuizen bouwen, met vaak prachtige tuinen.

1744-1828.
Geïnspireerd door de Verlichting bouwde Eise Eisinga in zijn werkkamer een bewegend model van het zonnestelsel, nu nog altijd het oudste werkende planetarium ter wereld.

1780-1795
Na de bloeitijd van de Republiek werden burgers een politieke macht die zich tegen stadhouder Willem V keerde en ernaar streefde het land tot een politieke eenheid te smeden.

1769-1821
Als keizer bracht Napoleon zowat heel Europa onder zijn gezag. In Nederland introduceerde hij aanvankelijk de monarchie en moderniseerde hij het bestuur en de rechtspraak.

1772-1843
Na het congres van Wenen in 1815 werden noord en zuid samen het Verenigd Koninkrijk, onder koning Willem I. Ondanks diens inspanningen de economie te verbeteren, kwam het zuiden in 1830 in opstand.

1839
Ondanks de aanvankelijke scepsis heeft de komst in 1839 van de trein in Nederland veel bijgedragen tot de ontsluiting van het land en een versnelde industrialisatie ervan.

1848
Omdat de Grondwet bepaalt wie de macht uitoefent en hoe dat gebeurt, is het voornaamste wet van een staat. De Nederlandse Grondwet werd ingevoerd in 1798 en herzien in 1815 en 1848.

1860
De ervaringen van Eduard Douwes Dekker als assistent-resident in Nederlands-Indië vormden de basis voor de felle aanklacht tegen het koloniale regime die hij als Multatuli in de vorm van de roman Max Havelaar zou schrijven.

19e eeuw
Toen kinderen door de Industriële Revolutie ook massaal in fabrieken aan het werk werden gezet, nam het verzet daartegen toe. Het zou tot 1874 duren voordat een wet de inzet van kinderen in fabrieken verbood.

1853-1890
Met zijn kleurrijke, eigenzinnige schilderijen en zijn door amoureuze, persoonlijke en zakelijke tegenspoed getekende leven is Vincent van Gogh een van de meest tot de verbeelding sprekende kunstenaars.

1854-1929
Haar hele leven heeft Aletta Jacobs gestreden voor de rechten van vrouwen, onder meer voor het in 1919 ingevoerde algemeen vrouwenkiesrecht. Ook als arts kwam ze op voor de belangen van vrouwen.

1914-1918
Al wist Nederland in 1914 neutraal te blijven, toch zou de Grote Oorlog niet helemaal aan het land voorbijgaan. Ook de Nederlanders voelden steeds meer de consequenties ervan.

1917-1981
Opgericht in de chaos van de Eerste Wereldoorlog, streefden de beweging en het tijdschrift De Stijl naar harmonie door het gebruik van geometrische vormen en van de primaire kleuren en de niet-kleuren.

1929-1940
Elke dag urenlang aanschuiven in stempellokalen. Dat was het vernederende lot van de steuntrekkende werklozen in de jaren van 1929 tot 1940, die de geschiedenis zijn ingegaan als de crisisjaren.

1940-1945
Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei 1940 capituleerde de Nederlandse legerleiding. Het was het begin van de Duitse bezetting van Nederland, die zo’n vijf jaar zou duren.

1942-1945
Door de publicatie van het dagboek zij tijdens de onderduik bijhield, groeide Anne Frank uit van een naamloze dode, omgekomen in Bergen-Belsen, tot het internationale symbool van de Holocaust.

1945-1949
Op 17 augustus 1945 riep Soekarno de onafhankelijkheid van Indonesië uit, maar pas na twee ‘politionele acties’ en onder grote internationale druk legde Nederland zich daar eind 1949 bij neer.

1886-1988
Van 1948 tot 1958 was Willem Drees als minister-president leider van de rood-roomse coalitie. Het waren de jaren waarin de verzorgingsstaat werd opgebouwd, met regelingen als de AOW.

1 februari 1953
De watersnood van 1953 kostte ongeveer 1800 mensen het leven, nog eens 72.000 werden dakloos. De Deltawerken moesten verhinderen dat zich nog eens een ramp van die omvang zou voltrekken.

Vanaf 1948
In 1948 gestart met experimentele uitzendingen, heeft de televisie vanaf eind jaren ’50 een enorme vlucht genomen. Zowel in tijdsbesteding als in meningsvorming bracht het nieuwe medium ingrijpende veranderingen.

Vanaf circa 1889
Net als Schiphol is de haven van Rotterdam een mainport, een knooppunt voor de Nederlandse handel met het buitenland. Er wordt dan ook voortdurend gewerkt aan de verdere uitbouw ervan.

1911-1995.
De versjes en liedjes, toneelstukken en musicals, verhalen en hoorspelen van Annie M.G. Schmidt waren zo geliefd en tegelijk zo invloedrijk dat zij wel de echte koningin van Nederland werd genoemd.

Nadat Suriname in 1975 onafhankelijk was geworden, is gaandeweg ook de verhouding tussen Nederland en de eilanden van de Nederlandse Antillen in meer of mindere mate aangepast.
Bekijk details
1995
Dat Dutchbat de genocide op zevenduizend moslimmannen in de door haar beveiligde enclave Srebrenica niet heeft kunnen voorkomen, heeft ook in Nederland diepe sporen nagelaten.

Vanaf 1945.
In de vorige eeuw is het aantal inwoners in Nederland verdrievoudigd, van vijf naar meer dan vijftien miljoen. Vanaf de jaren ’60 is ook de diversiteit van die inwoners sterk toegenomen.

1959-2030.
De gaswinning uit het veld bij Slochteren is de kurk genoemd waarop onze welvaart drijft. Maar de eindigheid ervan en een toenemend aantal bevingen vergen wellicht ingrijpende politieke keuzes.

Vanaf 1945.
Na de Tweede Wereldoorlog heeft de Europese samenwerking gestalte gekregen. Lag het initiatief in 1951 bij 6 landen, inmiddels telt de Europese Unie 27 landen en willen er nog meer toetreden.
Boek van de Maand van Boek-delen is in mei M., de debuutroman van Shira Keller over een beeldhouwster die door de opdracht een zelfportret te maken met haar verleden wordt geconfronteerd.
Elk jaar kiest het Nationaal Comité 4 en 5 Mei een thema voor de herdenking op 4 mei en de viering van de Bevrijding op 5 mei. Dit jaar is dat thema ‘Vrijheid spreek je af’. In het Nationaal Vrijheidsonderzoek 2012 is gebleken dat acht op de tien respondenten, mede door verhalen uit eigen kring, het herdenken van de Tweede Wereldoorlog belangrijk vinden. Literatuurplein biedt een special met de meest recente verhalen over de oorlog.