Libris Literatuur Prijs 2001

Ga direct naar

Rapport:

Verantwoording van de jury betreffende de nominaties voor de Libris Literatuurprijs 2001:

De jury heeft in totaal 148 boeken gelezen. Een rijke oogst in het jaar 2000. Daarvan behaalden 22 de eerste selectie. Op weg naar deze longlist heeft een opvallend groot aantal debuten meegespeeld. Weliswaar loopt de kwaliteit ervan uiteraard uiteen en bereiken ze nog geen hoge graad van perfectie, maar sommigen zijn veelbelovend. Bovendien waren er enkele in het oog springende boeken van schrijvers die al een aantal titels op hun naam hebben staan, maar nog niet tot de ‘bekende auteurs’ behoren.

Waarover werd zoal geschreven door de Nederlandstalige auteurs?
Boeken die alleen over geluk en voorspoed gaan zijn literair gezien vaak minder interessant; die over ‘modern leed’- in de inzendingen van afgelopen jaar een veelvuldig toegepast onderwerp – verschaffen in elk geval veel materiaal, al is dit op zich nog geen garantie voor een hoog literair gehalte.

Er waren verhoudingsgewijs veel historische romans, waarvan nogal wat research ten grondslag moet hebben gelegen, en in dat genre ook boeken waarin de schrijver duidelijk zijn kennis over een bepaald onderwerp kwijt kon. De oogst van het afgelopen jaar bood ook veel boeken over: drugsproblemen, relaties, families, incest en misdaad, soms in de vorm van een thriller.

Opmerkelijk vond de jury dat veel boeken als het waren tijdloos waren: ze konden ook twintig jaar geleden geschreven zijn. Het politiek engagement is eigenlijk geen onderwerp meer, behalve voor schrijvers van niet-Nederlandse origine, zoals de jury achteraf constateerde, toen de hele oogst nog eens aan een beschouwing werd onderworpen.

Natuurlijk is niet gekeken of de auteurs tot een minderheidsgroep behoren, noch naar hun afkomst, nationaliteit, geslacht of seksuele geaardheid. Evenmin is er gelet bij welke uitgever ze horen. De jury heeft, zoals dat een literaire jury betaamt, de boeken op inhoudelijke kwaliteit beoordeeld en op niets anders.

De samenstelling van de eerste selectie was geen groot probleem en de jury kon alle boeken die op de lijst staan van harte aanbevelen. Veel moeilijker was het die lijst terug te brengen tot de zes titels die maximaal voor nominatie in aanmerking kunnen komen. De lijst die vandaag bekend wordt gemaakt is het resultaat van een intensieve discussie, waarbij de jury alle argumenten voor en tegen zorgvuldig heeft afgewogen.
Het resultaat: werken van vijf mannen en een vrouw, van een Vlaming en ook van enkele nog niet zo bekende auteurs; boeken met een heel verschillend karakter.


Winnaar

  • Tomas Lieske - Franklin

    Juryrapport Libris Literatuur Prijs 2001

    De trein die in Tomas Lieskes roman Franklin door de Russische toendra’s en ijsvelden stormt, is een enorme, noodzakelijke en gevaarlijke kracht. Hij raast door de levens van de mijnwerkers bijna zonder dat zij hem opmerken. De beschrijving van dat ijzeren gevaarte, van het gillende metaal van de wielen op de rails, van de giftige dampen en de ver-nietigen-de vaart is overweldigend. Die trein vertegenwoordigt iets angstaanjagends in een wereld, de wereld van de nikkelmijnen in Siberië, die van zichzelf al een ijskoude hel is.

    Met het verpletterende beeld van die trein opent Lieske zijn roman, en dat beeld is niet al-leen maar een adembenemend begin. Het is ook een waarschuwing, een voorafschaduwing van wat we in deze roman allemaal mee te maken zullen krijgen. Want al verplaatst de handeling zich later naar Den Haag, naar villa’s met dikke mensen, naar restaurants en kostscholen, iets van die ijskoude hel van het noorden blijft het boek doortrekken, net zoals die trein, bijna onopgemerkt maar verwoestend gevaarlijk, aldoor maar door de levens raast van de mensen die we in deze roman leren kennen.

    Op die trein worden twee wezens vervoerd die er niet thuis horen: een baby en een varken in een rode trui. Zachte wezens. Verbonden aan de verschrikking van staal. Het varken zal gered worden van de slacht door de groot geworden baby, maar die redding betekent ook de ondergang van het varken. Het dier, dat met zijn warme lichaam het leven van de baby heeft beschermd, zien we in een enkele zin zijn ondergang tegemoet gaan als het in zijn rode trui neergezet wordt op de ijskoude velden. "De rode vlek die in groeiende wanhoop kriskras door de sneeuw trok, moet vanuit de lucht weken zichtbaar zijn geweest.”

    De baby wordt een man in wie de trein blijft razen. Hij wordt, in zekere zin, zelf zo’n door niets tegen te houden trein die door de levens van anderen heen dendert. Soms bijna onzichtbaar. Maar iedereen in dit boek krijgt met die trein te maken.

    Het is een verbluffend universum dat Lieske hier schept, met als middelpunt de jongen Franklin, in wie zowel de levende zachtheid als de ijzeren hardheid ruim vertegenwoordigd zijn. Franklin is een onbestaanbare jongen, zoals Niels, de man die ooit de treinbaby was, een onbestaanbare figuur is. Ze bestaan uitsluitend omdat Lieske ze schrijft, en hij schrijft ze met weergaloze vaart, sterkte en humor. Zijn taal is rijk en veerkrachtig, zijn boek heeft zo’n hoog tempo dat de meegesleurde lezer in eerste instantie niet meteen in de gaten heeft hoe stevig het eigenlijk in elkaar zit. De vele extra verhalen die ingelast worden, onderhouden onnadrukkelijke verbanden met het geheel, ze zijn spiegelingen, verdraaiingen, zangen in een andere toonaard  ze tonen wat verhalen kunnen: een werkelijkheid oproepen die fantastisch en waarachtig tegelijk is. Daarbij wordt de groteske overdrijving niet geschuwd, en het treffende detail niet verwaarloosd.

    De wereld van dit boek is niet aangenaam, het is er een waarin overleven niet vanzelf spreekt maar bevochten moet worden. Er zijn krachten in aan de gang die we liever niet zouden willen kennen, het noodlot neemt nogal eens een menselijke gedaante aan en laat zich dan van zijn meest wrede kant zien. Alleen de liefde, de nabijheid van het varken in de rode trui, biedt soms enig soulaas. Er is de onwankelbare trouw van de vreemde Siberische Niels aan zijn redder, de dikke, rijke oom van Franklin. Er zijn de liefdes van Franklin zelf  al maakt het menselijk noodlot daar ook meer dan eens een einde aan. Het is de liefde die in dit boek aanleiding geeft tot hartbrekend tedere passages, die toch volstrekt onsentimenteel blijven. De tederheid is het wonder van deze roman, dat ze overleeft in deze verbale krachtpatserij, in het Siberië van taal dat Lieske ons hier presenteert.

    De jury was bijzonder onder de indruk van de literaire durf van Lieske, van zijn stilistische brille en zijn brutale geestigheid. Maar niet alleen als talig kunststuk is deze roman indrukwekkend, ook als de verbeelding van een visie op de wereld die niets geruststellends heeft. De lezer krijgt iets te zien waar hij liever de ogen vanaf zou wenden. Als hij kon. Als hij niet in de ijzeren greep van de schrijver zat, een greep waaraan hij niet ontsnappen kan en ook eigenlijk niet wil.

    Een meerderheid in de jury was zodanig overdonderd door Franklin van Tomas Lieske dat dit boek de Libris Literatuur Prijs 2001 moest krijgen.

    De jury:
    Winnie Sorgdrager, voorzitter
    Aukje Holtrop
    Willem van Toorn
    Marjoleine de Vos
    Georges Wildemeersch


Genomineerd

  • Bernlef - Boy

    Rapport Bernlef:
    Amerika, begin van deze eeuw.

    Elektriciteit begint langzamerhand de gas- en olielampen te vervangen. De fotografie krijgt concurrentie van de film. Maar hoog staat de cinematografie dan nog niet aangeschreven. De acteurs hebben nog de status van variete-artiest.

    Toch verwerven sommigen van hen al zoiets als stardom. Wanneer Norma, Polly Todd, wordt vermoord, is dat voorpaginanieuws.

    William Stevens, ambitieus reporter van een lokale krant, is nieuwsgierig naar de toedracht van de moord. De politie heeft de vermoedelijke dader al onmiddellijk op het oog, want toen Norma dood, naakt op bed, werd gevonden, bleek er zich een doofstomme jongen in een kast van haar slaapkamer te bevinden. Waar hij vandaan kwam, wat zijn motief was, bleef in nevelen gehuld, het enige wat men achterhaalde was dat hij Boy werd genoemd. De jury vond in zijn aanwezigheid op de plek des onheils voldoende reden hem als dader te veroordelen.

    Door zijn hardnekkige speurtocht ontdekt de verslaggever stukje bij beetje de ware achtergronden, komt hij erachter wie Boy in werkelijkheid was en brengt zijn onderzoek hem uiteindelijk in Montauk, waar hij op een verrassend gegeven stuit.

    Meer nog dan een zeer onderhoudend verhaal van een moordmysterie is Boy een roman over de intensiteit van de waarneming, van het zintuiglijk bestaan. Een intensiteit, die verhoogd wordt wanneer een van de zintuigen uitvalt en de toegang tot de werkelijkheid door andere moet worden overgenomen.

  • Erwin Mortier - Mijn tweede huid

    Rapport Erwin Mortier:
    Met Mijn tweede huid heeft Erwin Mortier een boeiende, fragmentarisch opgebouwde ontwikkelingsroman geschreven. Het verhaal bestaat uit drie ongelijke, chronologisch geordende delen. In geen van die ontwikkelingsfasen echter is er voor de hoofdpersoon een andere rol weggelegd dan die van schuchter en passief, zij het vaak scherp waarnemend toeschouwer, aan wie het leven dreigt voorbij te gaan.

    Het eerste deel is, net als Mortiers debuutroman Marcel, geschreven vanuit het perspectief van de jonge, onervaren, naïeve hoofdpersoon. Van meet af aan zitten er barsten in de paradijselijke ervaring van huiselijke geborgenheid die de jeugd van de kleine Anton kenmerkt. De geliefde oom Michel overlijdt plotseling, het pesterige neefje Roland terroriseert zijn omgeving, en zo meer.

    Het tweede deel, het uitvoerigste, beslaat zowat de helft van het boek. Het schetst de ontwikkeling van Anton grosso modo van zijn twaalfde tot zijn veertiende jaar. De bescherming die de beslotenheid van het ouderhuis bood, wordt vervangen door de gevangenschap van de school. De uitstekende relatie van Anton met zijn vader komt onder zware druk te staan. De bewonderende genegenheid voor de oudere neef blijft onbeantwoord en wordt gaandeweg vervangen door de liefde voor klasgenoot Willem.

    Het derde en laatste deel speelt zich weer enkele jaren later af, wanneer Anton op zijn negentiende naar de universiteit trekt. Het ouderlijk huis op het platteland wordt verlaten en Willem laat het leven in een verkeersongeval, waarna de vader weer vol genegenheid en begrip ten tonele verschijnt.

    Mijn tweede huid behandelt het verschijnsel van de groeipijnen die met de volwassenwording gepaard gaan. Het doet dat op een bijzonder suggestieve wijze en in een trefzekere taal, die een poëtische toon uitmuntend weet te verbinden met een uiterste economie van de middelen. Met de familieproblematiek, gesymboliseerd in het ouderhuis, wordt de ambivalente positie van de hoofdpersoon - tussen individu en gemeenschap, binnen- en buitenwereld, eigen en vreemd, stad en platteland, natuur en cultuur...- treffend in beeld gebracht.

  • Frank Noë - Het gemaal

    Rapport Frank Noë:
    Arm, fel en vol energie, dat is de negentienjarige Willie Hoppe. Samen met zijn oudere broer Steven meldt hij zich tijdens de Tweede Wereldoorlog aan om in de polder greppels te graven. Tegen de oer-Hollandse achtergrond van troebel water en zuigende klei tekent Willie zijn leven: de poging een paard te redden uit de modder, zijn optreden verkleed als vrouw, een stille romance in het wrak van een Amerikaanse bommenwerper, wilde vrijages met Tor, en het verplegen van de zieke Steven. Tenslotte blijft hij alleen achter in een verlaten appelboomgaard. Wanneer de buitenwereld zich aan hem opdringt, neemt zijn leven een fatale wending.



  • Wanda Reisel - Een man een man

    Rapport Wanda Reisel:
    Eden Pendraat, drieëndertig jaar oud en vertegenwoordiger in handgemaakte Engelse schoenen, doolt een dag lang door Amsterdam in de veronderstelling dat hij zijn beste vriend Duco 'Duuk' Hellenberg gedood heeft. Door één messteek is hij van een gewoon burger in een dader veranderd. Hij bevindt zich vanaf dat moment in een onderwereld waar hij zich schuil moet houden. Maar hij is geen koelbloedige moordenaar, zijn daad moest het enige en laatste antwoord zijn op een onmogelijke vriendschap.

    Tegen de schijnbaar beschaafde achtergrond van Amsterdam-Zuid en Buitenveldert, in een milieu van kunsthandel en kunstvervalsing, speelt zich onderhuids een strijd af als die tussen Kaïn en Abel. Het is een strijd tussen twee zo tegengestelde karakters, dat zij elkaar zouden willen zijn. Een gepassioneerde worsteling die alleen maar kan eindigen in pijn en verraad.

    Een man een man gaat niet over de inmiddels wat versleten tegenstelling tussen goed en kwaad, maar over het laatste Taboe: jaloezie en afgunst als de beslissende krachten tussen twee mannen, die hen tot uitersten drijven, zowel tot het hoogst bereikbare als tot de laagste daad.

  • Toon Tellegen - De trein naar Pavlovsk en Oostvoorne

    Rapport Toon Tellegen:
    Gelukkig heeft Toon Tellegen de verhalen die zijn grootvader hem vertelde of had kunnen vertellen, opgeschreven. Het is alsof hij een schat voor ons heeft opgegraven: een doos vol zachtmoedige her-inneringen aan tijden en plaatsen waar wij weinig van weten. Een verhaal bijvoorbeeld over die wonderlijke goochelaar aan het hof van de tsaar, die niet ver van Sint-Petersburg gevangen werd gehouden omdat hij één bijzondere goocheltruc kon uitvoeren: een muis in een olifant veranderen en terug. De grootvader vertelde zijn kleinzoon het sprookje van de kleine heks die op haar bezem-steel de gedachtewereld van een kleine jongen bin-nen vloog en al zijn wensen vervulde, totdat…

    Op een ander moment voerde de grootvader zijn gehoor weer mee naar het circus Dvizjenie of liet hij het kennismaken met de merkwaardige mijnheer Stechler, die nieuwe godsdiensten ontwierp, en met koorddansers die zich het ongenoegen van de tsaar op de hals haalden.

    De grootvader vertelde over zijn familie, over ei-genaardige gebruiken, over levenswijsheden - het zijn tot weemoed stemmende verhalen, soms grappig, soms laconiek of bizar, vaak somber wanneer de grootvader niet naar de bodem van zijn herin-neringen wilde reiken, alsof iets hem tegenhield.

    In dit boek laat Toon Tellegen ons iets proeven van de intimiteit die het vertellen eigen is, van de bijzondere ontmoetingen tussen een grootvader en zijn kleinkind.

Longlist

Naar de overzichtspagina

Agenda

Radio en televisie

Film

  • Er zijn voor vandaag geen films aangemeld

Video's & Podcasts

  • Ronald Snijders

    Podcast van Erik Jan Harmens met Ronald Snijders over diens gedichtenverzameling Kopdichtbundel.

    Opname: 13-03-2017
    Erik Jan Harmens
  • Teun van de Keuken

    Podcast van Erik Jan Harmens met Teun van de Keuken over diens romandebuut Goed volk.

    Opname: 08-02-2017
    Erik Jan Harmens
  • K. Michel

    Podcast van Erik Jan Harmens met K. Michel over zijn dichtbundels Speling zoeken en Te voet is het heelal drie dagen ver

    Opname: 17-01-2017
    Erik Jan Harmens

Meer video's & podcasts

Canon van de Nederlandse geschiedenis

  • 1. Hunebedden
  • 2. De Romeinse Limes
  • 3. Willibrord
  • 4. Karel de Grote
  • 5. Hebban olla vogala
  • 6. Floris V
  • 7. De Hanze
  • 8. Erasmus
  • 9. Karel V
  • 10. De Beeldenstorm
  • 11. Willem van Oranje
  • 12. De Republiek
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie
  • 14. De Beemster
  • 15. De grachtengordel
  • 16. Hugo de Groot
  • 17. De Statenbijbel
  • 18. Rembrandt
  • 19. De Atlas Major van Blaeu
  • 20. Michiel de Ruyter
  • 21. Christiaan Huygens
  • 22. Spinoza
  • 23. Slavernij
  • 24. Buitenhuizen
  • 25. Eise Eisinga
  • 26. De patriotten
  • 27. Napoleon Bonaparte
  • 28.  Koning Willem I
  • 29. De eerste spoorlijn
  • 30. De Grondwet
  • 31. Max Havelaar
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid
  • 33. Vincent van Gogh
  • 34. Aletta Jacobs
  • 35. De Eerste Wereldoorlog
  • 36. De Stijl
  • 37. De crisisjaren
  • 38. De Tweede Wereldoorlog
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging
  • 40. Indonesië 1945-1949
  • 41. Willem Drees
  • 42. De watersnood
  • 43. De televisie
  • 44. Haven van Rotterdam
  • 45. Annie M.G. Schmidt
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945
  • 47. Srebrenica
  • 48. Veelkleurig Nederland
  • 49. De gasbel
  • 50. Europa
  • 1. Hunebedden

    1. Hunebedden

    Circa 4.000 tot 3.000 v.Chr.
    Hunebedden zijn door mensenhanden geordende steenformaties die dienden als begraafplaats. In Drenthe zijn er ruim vijftig bewaard gebleven.

    Bekijk details
  • 2. De Romeinse Limes

    2. De Romeinse Limes

    47-ca. 400.
    Bij het begin van onze jaartelling vormde de Rijn, die van Xanten via Utrecht en Alphen aan den Rijn naar Katwijk stroomde, de Limes, de grens van het Romeinse rijk.

    Bekijk details
  • 3. Willibrord

    3. Willibrord

    658-739.
    De Engels monnik Willibrord kwam in 690 aan land bij de monding van de Rijn om zich in te zetten voor de verspreiding van het christendom in het land van de Friezen.

    Bekijk details
  • 4. Karel de Grote

    4. Karel de Grote

    724-814.
    Karel de Grote, op kerstdag van het jaar 800 door de paus tot keizer over het Westen gekroond, had het Frankische rijk zo weten uit te breiden dat het grote delen van het huidige Europa omvatte, waaronder de latere Nederlanden.

    Bekijk details
  • 5. Hebban olla vogala

    5. Hebban olla vogala

    Omstreeks 1100.
    Om zijn ganzenveer te scherpen krabbelde een Vlaamse monnik omstreeks het jaar 1100 een paar zinnen neer uit een liefdesliedje. Het is de oudst bewaarde tekst in het Nederlands.

    Bekijk details
  • 6. Floris V

    6. Floris V

    1254-1296.
    Floris V was de graaf die in de dertiende eeuw het machtsgebied van Holland aanzienlijk wist uit te breiden, tot drie van zijn vazallen zich tegen hem keerden.

    Bekijk details
  • 7. De Hanze

    7. De Hanze

    1356-ca. 1450
    Door het Hanzeverbond tussen steden in Nederland, België, de Baltische Staten, Noorwegen en Polen waren Zutphen, Deventer, Tiel, Kampen, Zwolle en meer steden in het oosten van het land van de twaalfde tot de zestiende eeuw welvarende handelscentra.

    Bekijk details
  • 8. Erasmus

    8. Erasmus

    1469?-1536
    Naast etiquetteboeken, vorstenspiegels, samenspraken en traktaten die heersers en burgers moesten opvoeden tot wijze christenen, publiceerde Erasmus onder meer Adagia, een verzameling klassieke spreekwoorden, en de satire Lof der zotheid.

    Bekijk details
  • 9. Karel V

    9. Karel V

    1500-1558.
    Zo groot was het rijk waarover Karel V heerste dat de zon er letterlijk nooit onderging. Tot dat rijk behoorden de Nederlanden, die hij tot een bestuurlijke eenheid probeerde te smeden.

    Bekijk details
  • 10. De Beeldenstorm

    10. De Beeldenstorm

    1566.
    Dit was het wonderjaar waarin edellieden die zich geuzen noemden, zich steeds openlijker tegen het landsbestuur keerden en waarin in de hele Nederlanden kerken en kloosters werden geplunderd en ontdaan van hun katholieke symbolen.

    Bekijk details
  • 11. Willem van Oranje

    11. Willem van Oranje

    1533-1584.
    Willem van Oranje was een ambitieuze edelman die min of meer zijns ondanks uitgroeide tot een rebel en later werd vereerd als de ‘vader des vaderlands’, als de grondlegger van een nieuwe Nederlandse staat.

    Bekijk details
  • 12. De Republiek

    12. De Republiek

    1588-1795
    Na de oorlog waren de Nederlanden uiteengevallen in de zuidelijke Spaanse Nederlanden en de noordelijke Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. In het vroegmoderne Europa was een republiek een uitzondering.

    Bekijk details
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    1602-1799
    De Verenigde Oostindische Compagnie had het Nederlandse monopolie op de handel in de Aziatische wateren en mocht oorlogen voeren, verdragen sluiten en gebieden besturen. Zo ontwikkelde de VOC zich tot een geduchte macht.

    Bekijk details
  • 14. De Beemster

    14. De Beemster

    1612
    Nadat met 43 windmolens de Beemster was drooggelegd, werd in 1612 met de inrichting van de polder begonnen. Aan het strak geometrische patroon waarvan werd uitgegaan, heeft de Beemster zijn roem te danken.

    Bekijk details
  • 15. De grachtengordel

    15. De grachtengordel

    1613-1662
    Bij de uitbreiding van Amsterdam vanaf 1613 werd nut gecombineerd met schoonheid. Een van de projecten was de grachtengordel, met zijn karakteristieke halfronde vorm en zijn residentiële functie, met tal van ‘stadspaleisjes’ voor kapitaalkrachtige inwoners.

    Bekijk details
  • 16. Hugo de Groot

    16. Hugo de Groot

    1583-1645
    Hugo de Groot is vooral bekend gebleven door zijn ontsnapping in een boekenkist uit slot Loevestein in 1621. Hij staat echter ook te boek als een groot rechtsgeleerde die de beginselen van het volkerenrecht formuleerde.

    Bekijk details
  • 17. De Statenbijbel

    17. De Statenbijbel

    1637
    In 1618 gaf de gereformeerde synode opdracht een Nederlandse vertaling van de bijbel te maken. Die verscheen in 1637 en zou in de loop der eeuwen een groot stempel drukken op de Nederlandse taal en cultuur.

    Bekijk details
  • 18. Rembrandt

    18. Rembrandt

    1606-1669
    Van de circa 175 kunstschilders die Amsterdam omstreeks 1650 rijk was en die de culturele bloei in de Gouden Eeuw symboliseren, was Rembrandt een van de succesrijkste. Met zijn dure portretten en schilderijen bediende hij een elite van welgestelde burgers en kunstkenners.

    Bekijk details
  • 19. De Atlas Major van Blaeu

    19. De Atlas Major van Blaeu

    1662-1665
    Met kennis van zaken zette Willem Jansz Blaeu in 1605 in Amsterdam een drukkerij en uitgeverij van hoogwaardige kaarten en atlassen op, die door zijn zoon Joan werd voortgezet, onder meer met de uigave van de Atlas Major.

    Bekijk details
  • 20. Michiel de Ruyter

    20. Michiel de Ruyter

    1607-1676
    Conflicterende handelsbelangen leidden ertoe dat de Republiek in de zeventiende eeuw voortdurend oorlog op zee moest voeren. De beroemdste van alle zeehelden was Michiel Adriaenszoon de Ruyter, die het bracht tot luitenant-admiraal van de marine.

    Bekijk details
  • 21. Christiaan Huygens

    21. Christiaan Huygens

    1629-1695
    Christiaan Huygens was een van de grootste geleerden van zijn tijd, wiens verdiensten op vele terreinen liggen. Zo vond hij onder meer het slingeruurwerk uit en ontdekte hij de maan Titan bij de planeet Saturnus.

    Bekijk details
  • 22. Spinoza

    22. Spinoza

    1632-1677
    Al behoort hij tot de filosofen die het westerse denken hebben gevormd, tijdens zijn leven moest Spinoza zo voorzichtig zijn dat zelfs zijn hoofdwerk, de Ethica, pas na zijn dood werd uitgebracht.

    Bekijk details
  • 23. Slavernij

    23. Slavernij

    1621-1863
    De Nederlandse slavenhandel begon in 1621 met de oprichting van de West-Indische Compagnie en eindigde bijna 250 jaar later met de afschaffing van de slavernij in Suriname.

    Bekijk details
  • 24. Buitenhuizen

    24. Buitenhuizen

    17e en 18e eeuw
    In de Gouden Eeuw lieten vooral rijke Amsterdamse kooplieden langs de Vecht en andere rivieren riante buitenhuizen bouwen, met vaak prachtige tuinen.

    Bekijk details
  • 25. Eise Eisinga

    25. Eise Eisinga

    1744-1828.
    Geïnspireerd door de Verlichting bouwde Eise Eisinga in zijn werkkamer een bewegend model van het zonnestelsel, nu nog altijd het oudste werkende planetarium ter wereld.

    Bekijk details
  • 26. De patriotten

    26. De patriotten

    1780-1795
    Na de bloeitijd van de Republiek werden burgers een politieke macht die zich tegen stadhouder Willem V keerde en ernaar streefde het land tot een politieke eenheid te smeden.

    Bekijk details
  • 27. Napoleon Bonaparte

    27. Napoleon Bonaparte

    1769-1821
    Als keizer bracht Napoleon zowat heel Europa onder zijn gezag. In Nederland introduceerde hij aanvankelijk de monarchie en moderniseerde hij het bestuur en de rechtspraak.

    Bekijk details
  • 28.  Koning Willem I

    28. Koning Willem I

    1772-1843
    Na het congres van Wenen in 1815 werden noord en zuid samen het Verenigd Koninkrijk, onder koning Willem I. Ondanks diens inspanningen de economie te verbeteren, kwam het zuiden in 1830 in opstand.

    Bekijk details
  • 29. De eerste spoorlijn

    29. De eerste spoorlijn

    1839
    Ondanks de aanvankelijke scepsis heeft de komst in 1839 van de trein in Nederland veel bijgedragen tot de ontsluiting van het land en een versnelde industrialisatie ervan.

    Bekijk details
  • 30. De Grondwet

    30. De Grondwet

    1848
    Omdat de Grondwet bepaalt wie de macht uitoefent en hoe dat gebeurt, is het voornaamste wet van een staat. De Nederlandse Grondwet werd ingevoerd in 1798 en herzien in 1815 en 1848.

    Bekijk details
  • 31. Max Havelaar

    31. Max Havelaar

    1860
    De ervaringen van Eduard Douwes Dekker als assistent-resident in Nederlands-Indië vormden de basis voor de felle aanklacht tegen het koloniale regime die hij als Multatuli in de vorm van de roman Max Havelaar zou schrijven.

    Bekijk details
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid

    32. Verzet tegen kinderarbeid

    19e eeuw
    Toen kinderen door de Industriële Revolutie ook massaal in fabrieken aan het werk werden gezet, nam het verzet daartegen toe. Het zou tot 1874 duren voordat een wet de inzet van kinderen in fabrieken verbood.

    Bekijk details
  • 33. Vincent van Gogh

    33. Vincent van Gogh

    1853-1890
    Met zijn kleurrijke, eigenzinnige schilderijen en zijn door amoureuze, persoonlijke en zakelijke tegenspoed getekende leven is Vincent van Gogh een van de meest tot de verbeelding sprekende kunstenaars.

    Bekijk details
  • 34. Aletta Jacobs

    34. Aletta Jacobs

    1854-1929
    Haar hele leven heeft Aletta Jacobs gestreden voor de rechten van vrouwen, onder meer voor het in 1919 ingevoerde algemeen vrouwenkiesrecht. Ook als arts kwam ze op voor de belangen van vrouwen.

    Bekijk details
  • 35. De Eerste Wereldoorlog

    35. De Eerste Wereldoorlog

    1914-1918
    Al wist Nederland in 1914 neutraal te blijven, toch zou de Grote Oorlog niet helemaal aan het land voorbijgaan. Ook de Nederlanders voelden steeds meer de consequenties ervan.

    Bekijk details
  • 36. De Stijl

    36. De Stijl

    1917-1981
    Opgericht in de chaos van de Eerste Wereldoorlog, streefden de beweging en het tijdschrift De Stijl naar harmonie door het gebruik van geometrische vormen en van de primaire kleuren en de niet-kleuren.

    Bekijk details
  • 37. De crisisjaren

    37. De crisisjaren

    1929-1940
    Elke dag urenlang aanschuiven in stempellokalen. Dat was het vernederende lot van de steuntrekkende werklozen in de jaren van 1929 tot 1940, die de geschiedenis zijn ingegaan als de crisisjaren.

    Bekijk details
  • 38. De Tweede Wereldoorlog

    38. De Tweede Wereldoorlog

    1940-1945
    Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei 1940 capituleerde de Nederlandse legerleiding. Het was het begin van de Duitse bezetting van Nederland, die zo’n vijf jaar zou duren.

    Bekijk details
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging

    39. Anne Frank / Jodenvervolging

    1942-1945
    Door de publicatie van het dagboek zij tijdens de onderduik bijhield, groeide Anne Frank uit van een naamloze dode, omgekomen in Bergen-Belsen, tot het internationale symbool van de Holocaust.

    Bekijk details
  • 40. Indonesië 1945-1949

    40. Indonesië 1945-1949

    1945-1949
    Op 17 augustus 1945 riep Soekarno de onafhankelijkheid van Indonesië uit, maar pas na twee ‘politionele acties’ en onder grote internationale druk legde Nederland zich daar eind 1949 bij neer.

    Bekijk details
  • 41. Willem Drees

    41. Willem Drees

    1886-1988
    Van 1948 tot 1958 was Willem Drees als minister-president leider van de rood-roomse coalitie. Het waren de jaren waarin de verzorgingsstaat werd opgebouwd, met regelingen als de AOW.

    Bekijk details
  • 42. De watersnood

    42. De watersnood

    1 februari 1953
    De watersnood van 1953 kostte ongeveer 1800 mensen het leven, nog eens 72.000 werden dakloos. De Deltawerken moesten verhinderen dat zich nog eens een ramp van die omvang zou voltrekken.

    Bekijk details
  • 43. De televisie

    43. De televisie

    Vanaf 1948
    In 1948 gestart met experimentele uitzendingen, heeft de televisie vanaf eind jaren ’50 een enorme vlucht genomen. Zowel in tijdsbesteding als in meningsvorming bracht het nieuwe medium ingrijpende veranderingen.

    Bekijk details
  • 44. Haven van Rotterdam

    44. Haven van Rotterdam

    Vanaf circa 1889
    Net als Schiphol is de haven van Rotterdam een mainport, een knooppunt voor de Nederlandse handel met het buitenland. Er wordt dan ook voortdurend gewerkt aan de verdere uitbouw ervan.

    Bekijk details
  • 45. Annie M.G. Schmidt

    45. Annie M.G. Schmidt

    1911-1995.
    De versjes en liedjes, toneelstukken en musicals, verhalen en hoorspelen van Annie M.G. Schmidt waren zo geliefd en tegelijk zo invloedrijk dat zij wel de echte koningin van Nederland werd genoemd.

    Bekijk details
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    Nadat Suriname in 1975 onafhankelijk was geworden, is gaandeweg ook de verhouding tussen Nederland en de eilanden van de Nederlandse Antillen in meer of mindere mate aangepast.

    Bekijk details
  • 47. Srebrenica

    47. Srebrenica

    1995
    Dat Dutchbat de genocide op zevenduizend moslimmannen in de door haar beveiligde enclave Srebrenica niet heeft kunnen voorkomen, heeft ook in Nederland diepe sporen nagelaten.

    Bekijk details
  • 48. Veelkleurig Nederland

    48. Veelkleurig Nederland

    Vanaf 1945.
    In de vorige eeuw is het aantal inwoners in Nederland verdrievoudigd, van vijf naar meer dan vijftien miljoen. Vanaf de jaren ’60 is ook de diversiteit van die inwoners sterk toegenomen.

    Bekijk details
  • 49. De gasbel

    49. De gasbel

    1959-2030.
    De gaswinning uit het veld bij Slochteren is de kurk genoemd waarop onze welvaart drijft. Maar de eindigheid ervan en een toenemend aantal bevingen vergen wellicht ingrijpende politieke keuzes.

    Bekijk details
  • 50. Europa

    50. Europa

    Vanaf 1945.
    Na de Tweede Wereldoorlog heeft de Europese samenwerking gestalte gekregen. Lag het initiatief in 1951 bij 6 landen, inmiddels telt de Europese Unie 27 landen en willen er nog meer toetreden.

    Bekijk details

Poëzie

  • Paul Bogaert
  • Charlotte Van den Broeck
  • Hugo Claus
  • Herman de Coninck
  • Ellen Deckwitz
  • Jules Deelder
  • Charles Ducal
  • Christine D’Haen
  • Andy Fierens
  • Maarten van der Graaff
  • Judith Herzberg
  • Hester Knibbe
  • Geert De Kockere
  • Gerrit Kouwenaar
  • Ted van Lieshout
  • Lieke Marsman
  • Els Moors
  • Ilja Leonard Pfeijffer
  • Alfred Schaffer
  • Peter Verhelst
  • Miriam Van hee
  • Paul Bogaert

    Paul Bogaert

    Paul Bogaert is een dichter met een bijzonder scherp oor voor de kleinste nuances waarmee de hedendaagse taal uit verschillende domeinen bewust of onbewust geladen is. Hij weet die nuances op bijzonder ingenieuze wijze uit te buiten.

    Bekijk details
  • Charlotte Van den Broeck

    Charlotte Van den Broeck

    Nadat ze als performing poet naam had gemaakt, debuteerde Charlotte Van den Broeck met Kameleon, in januari 2016 bekroond met de Herman de Coninckprijs voor het beste debuut.

    Bekijk details
  • Hugo Claus

    Hugo Claus

    Na in 1947 zijn debuut te hebben gemaakt met de lyrische Kleine reek, evolueert Hugo Claus in zijn poëzie naar het modernisme van de jaren vijftig met als hoogtepunt De Oostakkerse gedichten uit 1955. Zijn later dichtwerk mag dan weer klassiek genoemd worden.

    Bekijk details
  • Herman de Coninck

    Herman de Coninck

    Herman de Coninck maakte de poëzie voor veel lezers toegankelijk. Vanaf zijn debuut in 1969 met De lenige liefde excelleren zijn gedichten in relativering, lichte ironie en hun grote toegankelijkheid.

    Bekijk details
  • Ellen Deckwitz

    Ellen Deckwitz

    De poëzie van Ellen Deckwitz is broeierig en griezelig en vliegt hier en daar uit de bocht, maar wel op zo’n manier dat je wenst dat dit bij meer dichters zou gebeuren.

    Bekijk details
  • Jules Deelder

    Jules Deelder

    Tijdens optredens lardeert Deelder zijn gedichten met anekdotes en moppen – of misschien is het andersom. Vaste thema’s in die gedichten zijn de Tweede Wereldoorlog, voetbalclub Sparta en Rotterdam.

    Bekijk details
  • Charles Ducal

    Charles Ducal

    Naast poëzie publiceerde Charles Ducal (pseudoniem van Frans Dumortier) ook een veelgeprezen verhalenbundel en onder meer een Gedichtendagessay. In 2014 werd hij gekozen tot de eerste Dichter des Vanderlands van België.

    Bekijk details
  • Christine D’Haen

    Christine D’Haen

    Het oeuvre van Christine D’Haenzal steeds nieuwe lezers weten aan te trekken. Deze poëzie vraagt veel van de lezer, maar geeft in ruil brede vergezichten die uitnodigen tot reflectie over leven en cultuur.

    Bekijk details
  • Andy Fierens

    Andy Fierens

    Wie nog dacht dat de poëzie steeds verheven onderwerpen bezingt op een haast sacrale, eerbiedige toon, moet die opvatting na lectuur van de gedichten van Andy Fierens grondig bijstellen.

    Bekijk details
  • Maarten van der Graaff

    Maarten van der Graaff

    ‘Een uiterst beweeglijke en vindingrijke dichter,’ zo typeerde de jury van de C. Buddingh’-prijs voor nieuwe Nederlandstalige poëzie 2014 Maarten van der Graaff op basis van zijn door haar bekroonde bundel Vluchtautogedichten.

    Bekijk details
  • Judith Herzberg

    Judith Herzberg

    Het is vreemd dat Judith Herzberg nog niet verkozen is als Dichter des Vaderlands, want ze is een van de meest toegankelijke en invoelbare dichters die er zijn. Maar hoe toegankelijk en invoelbaar ook, er is altijd een diepere betekenis.

    Bekijk details
  • Hester Knibbe

    Hester Knibbe

    Vanaf haar debuut in 1982 is Hester Knibbe een klassieke dichteres in een moderne wereld. Ze schrijft poëzie die het niet zoekt in onbegrijpelijke formuleringen, maar in de wereld aan betekenis die schuilgaat achter een heldere zin. Haar gedichten zijn helder en precies en getuigen immer van een groot vakmanschap.

    Bekijk details
  • Geert De Kockere

    Geert De Kockere

    Geert De Kockerede debuteerde in 1989 met Vingers in de jam, een poëziebundel voor kleuters. Daarna volgden snel ook prentenboeken, filosofische verhalenbundels, fotoboeken en, meer recent, boeken voor volwassen lezers.

    Bekijk details
  • Gerrit Kouwenaar

    Gerrit Kouwenaar

    Het barst van de emotie, maar je moet het er wel uithalen.’ Dat zei Gerrit Kouwenaar in een interview met Kenneth van Zijl op Cultura over het vooroordeel dat hij een kille, emotieloze dichter van kille en emotieloze verzen zou zijn.

    Bekijk details
  • Ted van Lieshout

    Ted van Lieshout

    Iedere keer weer bewijst Ted van Lieshout dat hij in geen enkel hokje past en niet vastzit aan één vorm en één doelgroep. Deze geanimeerde verteller en tegendraadse vernieuwer publiceerde al meer dan zestig kinderboeken.

    Bekijk details
  • Lieke Marsman

    Lieke Marsman

    Lieke Marsman debuteerde als dichter in het tijdschrift Tirade. Voor de bundel Wat ik mijzelf graag voorhoud werd ze driemaal bekroond. De eerste letter is haar tweede bundel.

    Bekijk details
  • Els Moors

    Els Moors

    Els Moors werd door de kritiek met lof overladen voor haar debuut Er hangt een hoge lucht boven ons (2006). In 2008 debuteerde zij als prozaschrijver met Het verlangen naar een eiland, een roman over liefde, seks en de hunkering naar de ander. Daarna verscheen nog de verhalenbundel Vliegtijd.

    Bekijk details
  • Ilja Leonard Pfeijffer

    Ilja Leonard Pfeijffer

    ‘Ik heb het nog nooit zo koud gehad/ als toen ik alles snapte,’ dichtte Ilja Leonard Pfeijffer in de niet separaat verschenen bundel Doka, die is opgenomen in De man van vele manieren, zijn verzameld dichtwerk.

    Bekijk details
  • Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer (1973) publiceerde vijf dichtbundels en won de Jo Peters Poëzieprijs, de Hugues C. Pernathprijs, de Ida Gerhardt Poëzieprijs en de Jan Campertprijs. Hij doceert aan de universiteit van Stellenbosch in Zuid-Afrika.

    Bekijk details
  • Peter Verhelst

    Peter Verhelst

    Naast dichter is Peter Verhelst ook romancier en regisseur. Voor zijn werk ontving hij prestigieuze prijzen als De Gouden Uil, de Vlaamse Cultuurprijs, de F. Bordewijkprijs, de Herman de Coninckprijs en de Jan Campertprijs.

    Bekijk details
  • Miriam Van hee

    Miriam Van hee

    Veel bundels van de in 1952 geboren dichter en slaviste Miriam Van hee werden bekroond, onder meer met de Herman de Coninck-prijs 2008, en genomineerd, onder meer voor de VSB Poëzieprijs 2014.

    Bekijk details

Boekenweek 2017



Van zaterdag 25 maart tot en met zondag 2 april wordt voor de 82ste keer de Boekenweek gehouden, met tal van evenementen in bibliotheken, boekhandels en scholen. Het thema is dit jaar 'Verboden vruchten'.

Log in

Inloggen

Inloggen hoeft alleen als u een reactie wilt plaatsen of aan een discussie wilt deelnemen.

 

Personaliseer

Personaliseer het Literatuurplein

Bepaal zelf welke rubrieken op de homepage worden getoond.

Kies een paginakleur

  • Verras mij
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •