Literatuurplein.nl
Kom kijken op het Marktplein! Klik hier!
Marktkraam aanvragen
Site-nieuws: Nieuw: Corine Kisling en Paul Verhuyck in de video van Iris en Klaas Koppe over Nederland en Vlaanderen, Reinaert en de graal en het samen schrijven van boeken.
Nieuw: ‘Machthebbers misbruiken een taal. Een lezer die zelf een dergelijke ervaring heeft opgedaan, zal het belang ervan voor het boek begrijpen.’ Aldus Julia Franck in een interview door Guus Bauer over Rug aan rug.
Nieuw: column door Annemiek Neefjes over verhalen en verbeelding.
Nieuw: recensies door Guus Bauer van Help me herinneren van Bernlef en Het volmaakte schot van Varg Gyllander en door Ezra de Haan van Bloedkrans van Albert Hagenaars en Rub Out the Words van William S. Burroughs.
Wachtwoord vergeten?

Controle op menselijke interactie

Nog geen Literatuurplein-account?

Meld u nu aan om gebruik te maken van alle functionaliteit van het Literatuurplein! Klik hier

Selecteer uw favoriete onderwerpen

Reset portlets

Kies een paginakleur

  • Verras mij
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
Keuzes verbergen

Canon van de Nederlandse geschiedenis

De Canon van de Nederlandse Geschiedenis bestaat uit vijftig vensters, van de hunebedden tot ‘Nederlanders en Europa’. In deze special wordt bij elk venster een zorgvuldige en steeds te actualiseren selectie van media geboden. De special bevat nu de eerste veertien vensters en wordt de komende tijd verder aangevuld.
Lees meer...

Leesclubboek van de Maand van Boek-delen

Boek van de Maand van Boek-delen is in mei de roman Nacht over Westwoud van Wanda Reisel, een uitgave van Contact, waarin een waarnemend huisarts in het dorp Westwoud te maken krijgt met een uitbarsting van vreemdelingenhaat.

Voor bespreking in een leeskring stelde Boek-delen elf discussietips samen.
Lees meer...

09-12-2008 Pleidooi voor boek en literatuur door Nobelprijswinnaar Le Clézio

 
Toon volledige grootte
Net als Doris Lessing vorig jaar hield J.M.G. Le Clézio in zijn toespraak bij de uitreiking van de Nobelprijs, eergisteren in de Zweedse Academie in Stockholm, een lofrede op het boek en op ‘de schatkamer die de literatuur is’, zoals Lessing het noemde. Hij deed dat voor een deel vanuit eenzelfde overweging. Boeken overbruggen de kloof tussen mensen, tussen beschavingen en in het bijzonder tussen de welvarende beschavingen en de beschavingen van minder bedeelden, die wereldwijd ver in de meerderheid zijn. Wel was hij daarbij minder kritisch op internet dan Lessing. Als Hitler, net als wij, in het tijdperk van virtuele communicatie had geleefd, dan had hij wellicht niet eens een begin kunnen maken met zijn misdadige plannen.

Taal
Le Clézio noemde twee redenen waarom literatuur belangrijk is. De eerste is dat die bestaat uit taal, de meest uitzonderlijke uitvinding in de geschiedenis van de mensheid, waaruit al het andere is voortgekomen. Schrijvers, dichters en romanciers houden de taal niet alleen levend, maar verrijken en transformeren haar. De tweede reden heeft vooral te maken met de mooie professie van de uitgever. In deze tijd van globalisering (die overigens al met de Renaissance inzette en ‘die in en op zichzelf geen slechte zaak is’) kan de verspreiding van informatie ertoe bijdragen om conflicten te voorkomen.

Bestand tegen elk klimaat
Het is echter een utopie iedereen op de planeet te voorzien van een beeldscherm. En zo dreigen we een steeds grotere kloof te creëren tussen hen die toegang hebben tot communicatie en kennis en hen die dat niet hebben. Het boek, al lijkt het nog zo ouderwets, is en blijft het medium om iedereen overal ter wereld toegang te geven tot kennis en cultuur. ‘Het is praktisch, handzaam, economisch, onafhankelijk van technologie en bestand tegen elk klimaat.’ Maar er zijn nog te veel landen in de wereld waar nauwelijks boeken zijn. Dáár ligt een taak voor de uitgevers. Belangrijke initiatieven in dat opzicht zijn er al: gezamenlijke publicaties met ontwikkelingslanden, fondsen om er bibliotheken en boekmobielen op te zetten en een grotere bereidheid om in minderheidstalen te publiceren.

Schoonheid
Le Clézio droeg zijn Nobelprijs op aan Elvira, een jonge vrouw die hij dertig jaar geleden ontmoette in de Darien kloof in de wouden van Panama. Ze was een avonturierster die van huis tot huis ging om verhalen te vertellen, voor een maaltijd, een slok van het een of ander of een paar munten. ‘Zij was poëzie in actie, antiek theater en tegelijk de meest hedendaagse roman. En ze was dat alles met passie, met geweld. Begeleid door het een koor van insecten en padden en een werveling van vleermuizen, bracht zij in de duisternis van het woud een sensatie die maar met één woord omschreven kan worden: schoonheid.’

Video
Op de website van de Nobelprijs is een video te zien van de lezing door Le Clézio en is die integraal te lezen, in het Frans en onder meer ook in het Engels.

Tekst en copyright: Jef van Gool / Literatuurplein

Foto: © Nobel Web AB 2008 - Merci Olsson
Personen
Naar het Nieuwsarchief
Reacties
 

Nieuwe boeken

Help

Terwijl ze neerknielde om zijn pols te voelen, zag ze het touw om zijn nek. Het was dik en gevlochten en het lag losjes onder hem, bijna knus verscholen onder zijn arm. Het andere uiteinde lag op een sneeuwbank – nee, daaronder begraven, en aan de andere kant zag ze dat de tak waaraan hij vastzat, was afgebroken.
Snel maakte ze het touw los en vond het kloppende ritme in zijn hals, daarna trok ze de bovenste drukknopen van zijn jas open in de hoop dat hij zo beter zou kunnen ademen. Zijn gezicht was niet blauw. Hij was ongeveer van haar leeftijd, in de dertig, zijn korte, golvende bruine haar doorschoten met grijs. Nog steeds gingen zijn ogen niet open. Moest ze hem een tik op zijn wang geven? Hartmassage? Ze duwde hem voorzichtig op zijn rug. ‘Monsieur?’ zei ze nog eens. Hij bewoog niet.

Het jaar dat ik (2x) moeder werd

Naast me lag een groot, maar toch heel klein ventje met een flinke neus, kleine oren, pluizig haar en ogen die ik nog niet open had gezien. En een bijoor - was dat was, had ik vandaag geleerd: een heek klein pieletje aan zijn linkeroor, het schattigste pieletje dat ik ooit had gezien. De hele nacht bleef ik wakker, niet moe, echt klaarwakker. Ik keek naar mijn slapende zoon. Dat ik zo veel liefde zou kunnen voelen voor iemand die ik nog maar een paar uur kende, had ik nooit gedacht, al was het me door iedereen voorspeld. Dat die liefde elke dag nog groter en alomvattender zou worden, wist ik toen nog niet eens.
En een jaar en drie weken later deed ik het allemaal nog eens over. Al was het dit keer heel anders. Een geplande keizersnede geeft je een lam-naar-de-slachtersbankgevoel, maar met omgekeerde uitkomst: nadat je op de bank bent neergelegd en opengesneden, ga je niet dood, maar er komt nieuw leven uit je tevoorschijn.

In een mens

Russell stierf in Larry’s armen; ik weet vrijwel zeker dat Larry zou willen dat het andersom was geweest. (‘Hij woog bijna niets meer,’ zei Larry.) Tegen die tijd gingen Larry en ik ook op bezoek bij vrienden in het St. Vincent’s-Ziekenhuis. Zoals Larry al had voorspeld werd het zo druk in het St. Vincent’s dat je niet bij een vriend of een ex-geliefde op bezoek kon gaan zonder er iemand anders die je kende aan te treffen. Je stak je hoofd om de hoek van een deur en zag iemand liggen van wie je helemaal niet wist dat hij ziek was; Larry beweerde dat hij meer dan eens iemand had zien liggen van wie hij niet eens wist dat hij homo was.
Vrouwen kwamen tot de ontdekking dat hun man iets met andere mannen had gehad - pas op het moment dat hij stervende was. Ouders kwamen tot de ontdekking dat hun jonge zoon stervende was terwijl ze nog niet eens wisten (of hadden bedacht) dat hun kind homo was.

Erfgename van de graal

Ondanks haar paniek merkte ze dat ze opmerkelijk teleurgesteld was. Er was niets te vinden van wat ze zich had voorgesteld: geen schatten zoals in het voorvertrek, geen oude boeken vol magie of wijsheid; geen goudschat. Het leek meer iets wat je overhield na een zolderopruiming. Een verweerde leren koker waar misschien een telescoop in had gezeten, en een vierkanten kartonnen doos op een laag randje. Ze sprong op de bodem van de kuil. De koker was lichter dan ze had verwacht. Ze schudde er zachtjes mee, maar erbinnen bewoog niets. Was hij leeg? Ze stak hem in haar rugzak. Ze zette haar handen op de doos. Die voelde koud aan, zelfs door het karton heen. Ze kon zien dat hij zwaar was. Ze schoof haar vingertoppen eronder en lichtte hem van zijn voetstuk. Ze zou nooit weten wat ze verkeerd had gedaan - alleen dat ondanks al haar voorzorgsmaatregelen en voorbereidingen haar ergens op een of andere manier iets was ontgaan. De valdeuren sprongen dicht, of probeerden dat althans.

Post mortem

Na tien jaar schrijven, na vijf boeken, moest hij zich nog steeds tevredenstellen met kleine blijken van welwillendheid, met dineetjes midden in de week met Estse schrijvers die hier vier weken in een kasteel resideerden, en morgenavond vermaakt dienden te worden op een cultureel verantwoorde wijze. Een uitwisseling van intellectueel kapitaal. Hoeveel van zijn collega’s hadden niet meteen voor de eer bedankt, voor men, uiteindelijk, aan hem had gedacht, aan Steegman, altijd erkentelijk? … Het stond in de sterren geschreven dat hij naast de man met de neusknobbel aan tafel zal komen te zitten. Gedurende de hele maaltijd kan hij van nabij de uitwas bestuderen. Het ontneemt hem alle appetijt en doet hem midden in de nacht met een schreeuw ontwaken uit de ergste nachtmerrie sedert lang.

Video's


Corine Kisling (Iris en Klaas Koppe, 13-05-2012)

Met Corine Kisling en Paul Verhuyck bij de Hedwigepolder en in hun woonplaats Graauw in het land van Reinaert.

 

Meer video's