Literatuurplein.nl
Kom kijken op het Marktplein! Klik hier!
Marktkraam aanvragen
Wachtwoord vergeten?

Controle op menselijke interactie

Nog geen Literatuurplein-account?

Meld u nu aan om gebruik te maken van alle functionaliteit van het Literatuurplein! Klik hier

Selecteer uw favoriete onderwerpen

Reset portlets

Kies een paginakleur

  • Verras mij
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
Keuzes verbergen

Canon van de Nederlandse geschiedenis

De Canon van de Nederlandse Geschiedenis bestaat uit vijftig vensters, van de hunebedden tot ‘Nederlanders en Europa’. In deze special wordt bij elk venster een zorgvuldige en steeds te actualiseren selectie van media geboden. De special bevat nu de eerste veertien vensters en wordt de komende tijd verder aangevuld.
Lees meer...

Leesclubboek van de Maand van Boek-delen

Boek van de Maand van Boek-delen is in mei de roman Nacht over Westwoud van Wanda Reisel, een uitgave van Contact, waarin een waarnemend huisarts in het dorp Westwoud te maken krijgt met een uitbarsting van vreemdelingenhaat.

Voor bespreking in een leeskring stelde Boek-delen elf discussietips samen.
Lees meer...

11-01-2009 Gouden Ganzenveer voor Adriaan van Dis

 
Toon volledige grootte
Twee literaire prijzen in vier dagen, het is iets waarvan schrijvers alleen maar kunnen dromen. Het is Adriaan van Dis nu wel overkomen. Donderdag vernam hij dat zijn boek Leeftocht is bekroond met de E. du Perronprijs 2008. Die prijs is ingesteld ter bekroning van mensen of instellingen die zich verdienstelijk hebben gemaakt voor wederzijds begrip en een goede verstandhouding tussen de verschillende bevolkingsgroepen in Nederland. Deze prijs wordt woensdag in Tilburg aan hem uitgereikt. Vandaag werd meegedeeld dat zijn gehele oeuvre is bekroond met de Gouden Ganzenveer 2009. Die prijs zal hij op 16 april in ontvangst nemen.

Betrokken buitenstaander
De Academie die hem de Gouden Ganzenveer heeft toegekend, noemt hem een schrijver die ‘er al meer dan 25 jaar in is geslaagd een steeds multimedialer wordende samenleving op een bijzondere manier te blijven boeien. Uniek is zijn vermogen om moeilijke onderwerpen toegankelijk te maken zonder aan diepgang en nuance concessies te doen.’ In zijn oeuvre dat is onder te verdelen in drie soorten boeken (Indische romans als Nathan Sid en Indische duinen, karakterromans als Zilver, of het verlies van de onschuld en Dubbelliefde en reisromans als Een barbaar in China, Het beloofde land, In Afrika en Palmwijn) is hij een scherp observator, een buitenstaander, aldus de Academie, ‘maar wel een zeer betrokken buitenstaander’. Zijn boeken werden in vele talen vertaald.

Hier is…
De in 1946 in Bergen geboren schrijver groeide als kind van ouders met een Indische achtergrond op te midden van halfzussen. Hij studeerde Nederlands en Zuid-Afrikaans, werkte bij NRC Handelsblad en verwierf landelijke bekendheid met het tv-programma Hier is... Adriaan van Dis (1983-1992). Een selectie van honderd gesprekken werd vorig jaar uitgebracht op tien DVD’s. Sinds 1992 wijdt hij zich volledig aan de literatuur, al keerde hij van 1999 tot en met 2002 vier seizoenen terug bij de VPRO als presentator van Zomergasten.

Parijs
Sinds 2003 woont Van Dis in Parijs. De stad inspireerde hem tot het schrijven van Onder het zink, het Boekenweekessay 2004. In dit relaas van zijn inburgering verkent hij ook de schaduwkanten van de lichtstad, zoals de ellende van de illegalen en de arme immigranten in de buitenwijken. Parijs is ook het decor van De wandelaar (2007). Deze roman verbindt volgens de Academie de eeuwige thema’s van goed en kwaad met de belangrijke sociale thema’s van deze tijd, zoals migratie, noord-zuidverhoudingen en mondialisering. Dat zijn thema’s die Van Dis ook aansneed in Van Dis in Afrika (2008), een zevendelige reeks documentaires over reizen en ontmoetingen in Afrika, en in Leeftocht (2007), de bundeling van zijn journalistiek en essayistisch werk.

Elk jaar een Gouden Ganzenveer
De Gouden Ganzenveer is een culturele prijs die jaarlijks door de leden van de Academie De Gouden Ganzenveer wordt toegekend aan een persoon of instituut vanwege zijn of haar grote betekenis voor het geschreven en gedrukte woord in Nederland. De vijftien leden van de Academie zijn afkomstig zijn uit de wereld van cultuur, politiek, wetenschap en bedrijfsleven. De vorige laureaten van De Gouden Ganzenveer waren Michaël Zeeman (2002), Jan Blokker (2003), Kees van Kooten (2004), Maria Goos (2005), Peter van Straaten (2006), Tom Lanoye (2007) en Joost Zwagerman (2008).

Tekst en copyright: Jef van Gool / Literatuurplein

Zie ook LiTTerair – pagina 433 – van 11 januari 2009 over het werk van Adriaan van Dis.
Personen
Naar het Nieuwsarchief
Reacties
 

Nieuwe boeken

Help

Terwijl ze neerknielde om zijn pols te voelen, zag ze het touw om zijn nek. Het was dik en gevlochten en het lag losjes onder hem, bijna knus verscholen onder zijn arm. Het andere uiteinde lag op een sneeuwbank – nee, daaronder begraven, en aan de andere kant zag ze dat de tak waaraan hij vastzat, was afgebroken.
Snel maakte ze het touw los en vond het kloppende ritme in zijn hals, daarna trok ze de bovenste drukknopen van zijn jas open in de hoop dat hij zo beter zou kunnen ademen. Zijn gezicht was niet blauw. Hij was ongeveer van haar leeftijd, in de dertig, zijn korte, golvende bruine haar doorschoten met grijs. Nog steeds gingen zijn ogen niet open. Moest ze hem een tik op zijn wang geven? Hartmassage? Ze duwde hem voorzichtig op zijn rug. ‘Monsieur?’ zei ze nog eens. Hij bewoog niet.

Het jaar dat ik (2x) moeder werd

Naast me lag een groot, maar toch heel klein ventje met een flinke neus, kleine oren, pluizig haar en ogen die ik nog niet open had gezien. En een bijoor - was dat was, had ik vandaag geleerd: een heek klein pieletje aan zijn linkeroor, het schattigste pieletje dat ik ooit had gezien. De hele nacht bleef ik wakker, niet moe, echt klaarwakker. Ik keek naar mijn slapende zoon. Dat ik zo veel liefde zou kunnen voelen voor iemand die ik nog maar een paar uur kende, had ik nooit gedacht, al was het me door iedereen voorspeld. Dat die liefde elke dag nog groter en alomvattender zou worden, wist ik toen nog niet eens.
En een jaar en drie weken later deed ik het allemaal nog eens over. Al was het dit keer heel anders. Een geplande keizersnede geeft je een lam-naar-de-slachtersbankgevoel, maar met omgekeerde uitkomst: nadat je op de bank bent neergelegd en opengesneden, ga je niet dood, maar er komt nieuw leven uit je tevoorschijn.

In een mens

Russell stierf in Larry’s armen; ik weet vrijwel zeker dat Larry zou willen dat het andersom was geweest. (‘Hij woog bijna niets meer,’ zei Larry.) Tegen die tijd gingen Larry en ik ook op bezoek bij vrienden in het St. Vincent’s-Ziekenhuis. Zoals Larry al had voorspeld werd het zo druk in het St. Vincent’s dat je niet bij een vriend of een ex-geliefde op bezoek kon gaan zonder er iemand anders die je kende aan te treffen. Je stak je hoofd om de hoek van een deur en zag iemand liggen van wie je helemaal niet wist dat hij ziek was; Larry beweerde dat hij meer dan eens iemand had zien liggen van wie hij niet eens wist dat hij homo was.
Vrouwen kwamen tot de ontdekking dat hun man iets met andere mannen had gehad - pas op het moment dat hij stervende was. Ouders kwamen tot de ontdekking dat hun jonge zoon stervende was terwijl ze nog niet eens wisten (of hadden bedacht) dat hun kind homo was.

Erfgename van de graal

Ondanks haar paniek merkte ze dat ze opmerkelijk teleurgesteld was. Er was niets te vinden van wat ze zich had voorgesteld: geen schatten zoals in het voorvertrek, geen oude boeken vol magie of wijsheid; geen goudschat. Het leek meer iets wat je overhield na een zolderopruiming. Een verweerde leren koker waar misschien een telescoop in had gezeten, en een vierkanten kartonnen doos op een laag randje. Ze sprong op de bodem van de kuil. De koker was lichter dan ze had verwacht. Ze schudde er zachtjes mee, maar erbinnen bewoog niets. Was hij leeg? Ze stak hem in haar rugzak. Ze zette haar handen op de doos. Die voelde koud aan, zelfs door het karton heen. Ze kon zien dat hij zwaar was. Ze schoof haar vingertoppen eronder en lichtte hem van zijn voetstuk. Ze zou nooit weten wat ze verkeerd had gedaan - alleen dat ondanks al haar voorzorgsmaatregelen en voorbereidingen haar ergens op een of andere manier iets was ontgaan. De valdeuren sprongen dicht, of probeerden dat althans.

Post mortem

Na tien jaar schrijven, na vijf boeken, moest hij zich nog steeds tevredenstellen met kleine blijken van welwillendheid, met dineetjes midden in de week met Estse schrijvers die hier vier weken in een kasteel resideerden, en morgenavond vermaakt dienden te worden op een cultureel verantwoorde wijze. Een uitwisseling van intellectueel kapitaal. Hoeveel van zijn collega’s hadden niet meteen voor de eer bedankt, voor men, uiteindelijk, aan hem had gedacht, aan Steegman, altijd erkentelijk? … Het stond in de sterren geschreven dat hij naast de man met de neusknobbel aan tafel zal komen te zitten. Gedurende de hele maaltijd kan hij van nabij de uitwas bestuderen. Het ontneemt hem alle appetijt en doet hem midden in de nacht met een schreeuw ontwaken uit de ergste nachtmerrie sedert lang.

Video's


Corine Kisling (Iris en Klaas Koppe, 13-05-2012)

Met Corine Kisling en Paul Verhuyck bij de Hedwigepolder en in hun woonplaats Graauw in het land van Reinaert.

 

Meer video's