
Meer Literatuurplein
Kom kijken op het Marktplein! Klik hier!
05-04-2009 Essayist en literator Anthony Mertens overleden
| ‘Belezen en gedreven gaan bij hem samen.’ Dat schreef Kees Fens in de inleiding van Lezen, man! (2006), een keuze uit de essays en kritieken die Anthony Mertens de afgelopen decennia publiceerde in De Revisor, Raster, De Groene Amsterdammer en Vrij Nederland. Lezen was voor hem ‘verleid worden’, met name door auteurs met een consistent rijk en gelaagd oeuvre, zoals Jorge Luis Borges, Robert Musil, K. Schippers en Bernlef. Zijn voorkeur voor postmoderne auteurs bleek onder meer in zijn proefschrift Sluiproutes & dwaalwegen : aspecten van een liminale poëtica toegelicht aan de hand van het werk van Jacq Firmin Vogelaar (1991). Wie Vogelaars hermetische roman Raadsels van het rund (1978) ten volle wil doorgronden, kan niet zonder deze studie over het procédé van drempeloverschrijding (‘limen’ is drempel in het Latijn) tussen verschillende denk- en schrijfvormen. Voor een belangrijk deel bestaat Raadsels van het rund uit aangepaste citaten die afkomstig zijn uit vele en heel diverse bronnen. In het geheel van de roman blijken die ontleningen steeds een bijzondere functie te hebben. Een jaar eerder had Mertens met Klaus Beekman Intertekstualiteit in theorie en praktijk samengesteld, een bundel met essays van medewerkers aan de universiteiten van Amsterdam en Utrecht over het onderzoek naar de onderlinge relatie tussen teksten en tekstvormen. De in 1946 geboren Mertens was jarenlang criticus voor De Groene Amsterdammer en docent Nederlandse letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam. In 1993 werd hij redacteur bij uitgeverij Querido. Een van zijn auteurs was Hella S. Haasse, die hij in 2002 vergezelde op een treinreis naar Grenoble, waar zij een voordracht moest houden. De aantekeningen die hij van hun gesprekken maakte, werkte hij achteraf uit tot een interview dat in 2003 onder de titel Retour Grenoble werd gepubliceerd en dat een levendig beeld biedt van haar leven en de grondslagen van haar werk. Zes jaar geleden werd hij getroffen door een herseninfarct, met een rechtszijdige verlamming en afasie tot gevolg. In het vorig jaar verschenen Zwaluwziek beschreef hij nauwkeurig maar op lichtvoetige toon het ziekenhuisverblijf, het langdurige revalidatieproces en de confrontatie met een ander ‘ik’. Gisteren is hij, 62 jaar oud, in Amsterdam overleden. Tekst en copyright: Jef van Gool / Literatuurplein |



