Literatuurplein.nl
Kom kijken op het Marktplein! Klik hier!
Marktkraam aanvragen
Wachtwoord vergeten?

Controle op menselijke interactie

Nog geen Literatuurplein-account?

Meld u nu aan om gebruik te maken van alle functionaliteit van het Literatuurplein! Klik hier

Selecteer uw favoriete onderwerpen

Reset portlets

Kies een paginakleur

  • Verras mij
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
Keuzes verbergen

Canon van de Nederlandse geschiedenis

De Canon van de Nederlandse Geschiedenis bestaat uit vijftig vensters, van de hunebedden tot ‘Nederlanders en Europa’. In deze special wordt bij elk venster een zorgvuldige en steeds te actualiseren selectie van media geboden. De special bevat nu de eerste veertien vensters en wordt de komende tijd verder aangevuld.
Lees meer...

Leesclubboek van de Maand van Boek-delen

Boek van de Maand van Boek-delen is in mei de roman Nacht over Westwoud van Wanda Reisel, een uitgave van Contact, waarin een waarnemend huisarts in het dorp Westwoud te maken krijgt met een uitbarsting van vreemdelingenhaat.

Voor bespreking in een leeskring stelde Boek-delen elf discussietips samen.
Lees meer...

21-04-2009 Theo Thijssen-prijs 2009 voor Ted van Lieshout

 
Toon volledige grootte
Het bestuur van de Stichting P.C. Hooft-prijs voor Letterkunde heeft gisteren besloten de Theo Thijssen-prijs, een driejaarlijkse oeuvreprijs bestemd voor een schrijver van kinder- en jeugdliteratuur, in 2009 uit te reiken aan Ted van Lieshout. De prijs, waaraan een bedrag van 60.000 euro is verbonden, is toegekend op voordracht van een jury, bestaande uit voorzitter Wim Hofman en de leden Toin Duijx, Ed Franck, Rietje Nivard en Sanne Parlevliet. Hij wordt in september uitgereikt in het Letterkundig Museum in Den Haag.

Indringende beelden
De jury eert in Ted van Lieshout een schrijver en dichter die ook als illustrator, boekenmaker én activist vanaf 1986 een veelzijdig en kwalitatief hoogstaand oeuvre heeft opgebouwd. ‘In zijn poëzie krijgen eenvoudige woorden een heel speciale betekenis en dat maakt het lezen van zijn gedichten tot een belevenis. Alledaagse dingen worden vaak op originele wijze verwoord. Van Lieshout speelt met woorden, weegt ze af, laat overbodige taal weg, biedt hoop en roept indringende beelden op.’

Grappige hoedjes
Ted van Lieshout, in 1955 geboren in Eindhoven, studeerde aan de Rietveld Academie te Amsterdam grafisch ontwerpen en illustreren. Nadat hij in 1980 was afgestudeerd, maakte hij enige tijd illustraties en boekomslagen. Daartoe aangespoord door Karel Eykman, voor wie hij in ‘De Blauw Geruite Kiel’ (de kinderbijlage van Vrij Nederland) gedichten van anderen illustreerde, is hij medio jaren ‘80 zelf begonnen met het schrijven van poëzie. Tegelijk met het prozaboek Raafs reizend theater verscheen in 1986 zijn eerste dichtbundel, Van verdriet kun je grappige hoedjes vouwen.

Relativering
De titel is kenmerkend voor zijn poëzie. Veel van zijn gedichten zijn ‘momenten uit het leven van een jongen die zonder vader opgroeit’. Toen hij zeven was, is zijn eigen vader overleden. Toch zijn ze het tegendeel van treurig en sentimenteel. Verdriet heeft ook een mooie kant: de herinneringen die je kunt ophalen en waarover je na kunt denken. ‘Relativering is voor mij als schrijver het belangrijkste woord. Ik schrijf nooit over verdriet zonder het te relativeren,’ zei hij in een interview.

Gouden Griffel
Begin een torentje van niks (1994) was de eerste dichtbundel voor kinderen die werd bekroond met de Gouden Griffel. In Jij bent mijn mooiste landschap (2003) heeft hij de gedichten uit zeven van zijn eerdere bundels opnieuw gerangschikt en ‘in elkaars landschap geplaatst’. In die landschappen hebben ook zijn tekeningen een aangepaste plek. In die tekeningen toont hij zich meer een beeldend kunstenaar dan een illustrator. Voor zijn illustraties heeft hij eveneens heel wat prijzen gekregen.

Ingetogen en openhartig
Een Zilveren Zoen kreeg hij voor de oorspronkelijk in 1996 verschenen jeugdroman Gebr., een van zijn meest vertaalde boeken. De jongste van twee broers is op zijn veertiende aan de ziekte van Wilson overleden. De oudere broer behoedt diens dagboek voor verbranding en leert, door het te lezen en van commentaar te voorzien, veel over zijn broer én over zichzelf en zijn geaardheid. Zeer kleine liefde (1999), bekroond met de Nienke van Hichtum-prijs, bevat foto's, gedichten en brieven van een jongen van twaalf die seksueel is misbruikt door een volwassene. Hij schrijft ingetogen en toch openhartig, afstandelijk en toch ontroerend over een onmogelijke liefde.

Telboeken
‘Een prachtige combinatie van kunst, autobiografie en poëzie,’ schreef de jury van de Gouden Uil Jeugdliteratuurprijs over het genomineerde Papieren museum (2002), waarvan daarna nog twee delen zijn verschenen. In 3 (2007) en 4 (2008) worden kinderen uitgedaagd bij telkens 25 kunstwerken uit het Rijksmuseum op zoek te gaan naar veelvouden van respectievelijk 3 en 4.

Tekst en copyright: Jef van Gool / Literatuurplein
Personen
Naar het Nieuwsarchief
Reacties
 

Nieuwe boeken

Help

Terwijl ze neerknielde om zijn pols te voelen, zag ze het touw om zijn nek. Het was dik en gevlochten en het lag losjes onder hem, bijna knus verscholen onder zijn arm. Het andere uiteinde lag op een sneeuwbank – nee, daaronder begraven, en aan de andere kant zag ze dat de tak waaraan hij vastzat, was afgebroken.
Snel maakte ze het touw los en vond het kloppende ritme in zijn hals, daarna trok ze de bovenste drukknopen van zijn jas open in de hoop dat hij zo beter zou kunnen ademen. Zijn gezicht was niet blauw. Hij was ongeveer van haar leeftijd, in de dertig, zijn korte, golvende bruine haar doorschoten met grijs. Nog steeds gingen zijn ogen niet open. Moest ze hem een tik op zijn wang geven? Hartmassage? Ze duwde hem voorzichtig op zijn rug. ‘Monsieur?’ zei ze nog eens. Hij bewoog niet.

Het jaar dat ik (2x) moeder werd

Naast me lag een groot, maar toch heel klein ventje met een flinke neus, kleine oren, pluizig haar en ogen die ik nog niet open had gezien. En een bijoor - was dat was, had ik vandaag geleerd: een heek klein pieletje aan zijn linkeroor, het schattigste pieletje dat ik ooit had gezien. De hele nacht bleef ik wakker, niet moe, echt klaarwakker. Ik keek naar mijn slapende zoon. Dat ik zo veel liefde zou kunnen voelen voor iemand die ik nog maar een paar uur kende, had ik nooit gedacht, al was het me door iedereen voorspeld. Dat die liefde elke dag nog groter en alomvattender zou worden, wist ik toen nog niet eens.
En een jaar en drie weken later deed ik het allemaal nog eens over. Al was het dit keer heel anders. Een geplande keizersnede geeft je een lam-naar-de-slachtersbankgevoel, maar met omgekeerde uitkomst: nadat je op de bank bent neergelegd en opengesneden, ga je niet dood, maar er komt nieuw leven uit je tevoorschijn.

In een mens

Russell stierf in Larry’s armen; ik weet vrijwel zeker dat Larry zou willen dat het andersom was geweest. (‘Hij woog bijna niets meer,’ zei Larry.) Tegen die tijd gingen Larry en ik ook op bezoek bij vrienden in het St. Vincent’s-Ziekenhuis. Zoals Larry al had voorspeld werd het zo druk in het St. Vincent’s dat je niet bij een vriend of een ex-geliefde op bezoek kon gaan zonder er iemand anders die je kende aan te treffen. Je stak je hoofd om de hoek van een deur en zag iemand liggen van wie je helemaal niet wist dat hij ziek was; Larry beweerde dat hij meer dan eens iemand had zien liggen van wie hij niet eens wist dat hij homo was.
Vrouwen kwamen tot de ontdekking dat hun man iets met andere mannen had gehad - pas op het moment dat hij stervende was. Ouders kwamen tot de ontdekking dat hun jonge zoon stervende was terwijl ze nog niet eens wisten (of hadden bedacht) dat hun kind homo was.

Erfgename van de graal

Ondanks haar paniek merkte ze dat ze opmerkelijk teleurgesteld was. Er was niets te vinden van wat ze zich had voorgesteld: geen schatten zoals in het voorvertrek, geen oude boeken vol magie of wijsheid; geen goudschat. Het leek meer iets wat je overhield na een zolderopruiming. Een verweerde leren koker waar misschien een telescoop in had gezeten, en een vierkanten kartonnen doos op een laag randje. Ze sprong op de bodem van de kuil. De koker was lichter dan ze had verwacht. Ze schudde er zachtjes mee, maar erbinnen bewoog niets. Was hij leeg? Ze stak hem in haar rugzak. Ze zette haar handen op de doos. Die voelde koud aan, zelfs door het karton heen. Ze kon zien dat hij zwaar was. Ze schoof haar vingertoppen eronder en lichtte hem van zijn voetstuk. Ze zou nooit weten wat ze verkeerd had gedaan - alleen dat ondanks al haar voorzorgsmaatregelen en voorbereidingen haar ergens op een of andere manier iets was ontgaan. De valdeuren sprongen dicht, of probeerden dat althans.

Post mortem

Na tien jaar schrijven, na vijf boeken, moest hij zich nog steeds tevredenstellen met kleine blijken van welwillendheid, met dineetjes midden in de week met Estse schrijvers die hier vier weken in een kasteel resideerden, en morgenavond vermaakt dienden te worden op een cultureel verantwoorde wijze. Een uitwisseling van intellectueel kapitaal. Hoeveel van zijn collega’s hadden niet meteen voor de eer bedankt, voor men, uiteindelijk, aan hem had gedacht, aan Steegman, altijd erkentelijk? … Het stond in de sterren geschreven dat hij naast de man met de neusknobbel aan tafel zal komen te zitten. Gedurende de hele maaltijd kan hij van nabij de uitwas bestuderen. Het ontneemt hem alle appetijt en doet hem midden in de nacht met een schreeuw ontwaken uit de ergste nachtmerrie sedert lang.

Video's


Corine Kisling (Iris en Klaas Koppe, 13-05-2012)

Met Corine Kisling en Paul Verhuyck bij de Hedwigepolder en in hun woonplaats Graauw in het land van Reinaert.

 

Meer video's