Meer Literatuurplein
Kom kijken op het Marktplein! Klik hier!
Selecteer uw favoriete onderwerpen
Kies een paginakleur
- Verras mij
29-01-2004 Gerrit Komrij abdiceert als Dichter des Vaderlands
| Tijdens de Gedichtennacht in de Kunsthal in Rotterdam die de opmaat vormde tot de vijfde Gedichtendag, heeft Hafid Bouazza het eerste exemplaar van De Nederlandse poëzie van de 19de tot en met de 21ste eeuw in 2000 en enige gedichten overhandigd aan samensteller Gerrit Komrij. Met toenemende spanning was naar ‘De Dikke Komrij’ uitgekeken. Op de website Epibreren werd zelfs bijgehouden aan welke dichters en gedichten een plaatsje is vergund in dit walhalla van de Nederlandse dichtkunst. In het licht van zijn naderende afscheid als Dichter des Vaderlands zou Komrij rond middernacht een State of the Art van de poëzie uitspreken. Hij wekte daarbij de nodige verwarring door meteen de hermelijnen mantel als nationale dichter af te leggen, zoals Pieter Steinz in NRC Handelsblad bericht. Met de woorden ‘Ik weet niet meer wat ik eraan moet toevoegen,’ bood hij ter plekke zijn ontslag aan. ‘Ik abdiceer. Ik ben het zat. Ik heb er tabak van. Ik vertik het nog langer. Ik bied mijn ontslag aan. Nú. Morgen ben ik goddank interim. Morgen ben ik loco. Ik hoop net zo’n mooie gedichtendag te beleven als u.’ Hij verheugt zich op dat bestaan als interim en zei opgelucht te zijn dat de voorbereidingen voor de verkiezing van een volgende Dichter des Vaderlands zijn gestart. Op de vraag of hij als interim nog gedichten zal schrijven, antwoordde hij: ‘Ja, interim-gedichten over interim-geboortes van interim-prinsesjes van het interim-Koninklijk Huis.’ Initiatiefnemers van het instituut Dichter des Vaderlands zijn Poetry International en NRC Handelsblad. Jonita Monna van Poetry zei in de NRC verrast te zijn door Komrij’s actie, maar zich geen zorgen te maken over de continuïteit. Komrij heeft als Dichter des Vaderlands veel meer gedaan dan af en toe een gelegenheidsgedicht schrijven. Hij heeft de Poëzieclub opgericht, met het eigen tijdschrift Awater, en hij is bij uitgeverij 521 begonnen met de Sandwich-reeks, met werk van debuterende en vergeten dichters. Op Gedichtendag zelf verrichte hij zijn laatste daad als Dichter des Vaderlands door in de intercity van Amsterdam naar Maastricht de eerste verzen op te hangen van een actie van de NS rond de poëzie. Op de ramen van de trein zijn tien gedichten te lezen die op verzoek van de NS door de reizigers zijn gekozen: ‘Rollend Materieel’ van Gerrit Achterberg, ‘Onvervreemdbaar’ van Ida Gerhardt, ‘Een kinderspiegel’ van Judith Herzberg, ‘Solliciteren’ van Ingmar Heytze, ‘Weggaan’ van Rutger Kopland, ‘Bericht aan de reizigers’ van Jan van Nijlen, ‘Voor de verre prinses’ van J. Slauerhoff, ‘Sprookje’ van Vasalis, ‘Echtpaar in de trein’ van Willem Wilmink en ‘Hij tekende overal ramen’ van Roberto Juarroz. Voor de verkiezing van de nieuwe Dichter des Vaderlands werkt NRC Handelsblad samen met de Poëzieclub, de Koninklijke Bibliotheek en het Letterkundig Museum. Op de poëziesite Dichter op het scherm komt een serie portretten van veertig grote Nederlandse dichters. Als eerste is daar nu H.H. ter Balkt te vinden. De redactie en Komrij hebben zich ook afgevraagd welke dichters uit het verleden het predikaat Dichter des Vaderlands verdienen. Willem Bilderdijk, Suster Bertken, Jan Six van Chandelier, J.H. Leopold en Lucebert haalden de eerste selectie. Onder meer Hadewijch, Joost van den Vondel, P.C. Hooft, Herman Gorter en Ida Gerhardt komen nog aan de beurt. Het zijn niet de minsten in wier voetsporen de nieuwe Dichter des Vaderlands in januari 2005 zal treden. Hij of zij zal achteraf in ieder geval niet kunnen beweren dat Gerrit Komrij niet voldoende tegen het instituut heeft gewaarschuwd. ‘Elke dag vraag ik me af waarom ik dit - gelukkig tijdelijke - ambt heb aanvaard,’ zei hij al in zijn toespraak bij de introductie van Dichter op het scherm op 4 maart 2003. ‘Het enige voorbeeld dat we bezitten - dat van de Engelse Poet Laureate - had me toch kunnen leren dat alle Dichters des Vaderlands tegelijk met de eer voor de strop kiezen.’ Hoe groot de contrasten ook waren tussen de dichters die zich met die eretitel mochten tooien, ze deelden allen hetzelfde lot. ‘De een werd ten onrechte verguisd, de ander ten onrechte opgehemeld, sommigen werden gek en de meesten gingen aan de drank. Eigenlijk liep het met iedereen slecht af.’ |