50. Europa


Foto: detail van het omslag van De Europese Unie in een notendop van Bob van den Bos.

Na de Tweede Wereldoorlog lag Europa in puin. Hoe te voorkomen dat er ooit weer zo’n verwoestende oorlog zou komen, vroeg een aantal West-Europese staatslieden zich af. Een mogelijk antwoord was samenwerking, in het bijzonder tussen Duitsland en Frankrijk. Een eerste initiatief was samenwerking op het vlak van strategische grondstoffen. Omstreeks 1950 waren dat kolen en staal. Steenkool was toen de belangrijkste energiebron, staal was op ruime schaal nodig om de verwoeste infrastructuur weer op te bouwen. Zes Europese landen tekenden in 1951 het Verdrag van Parijs en richtten zo de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS) op. Dat verdrag regelde onder meer vrijhandel in deze grondstoffen tussen de zes deelnemende landen: Nederland, België, Luxemburg, Frankrijk, Duitsland en Italië.

Een volgende stap werd gezet met de ondertekening van het Verdrag van Rome in 1957. De zes landen richtten daarmee de Europese Economische Gemeenschap (EEG) op: een douane-unie die vrije handel in alle producten tussen de betrokken landen garandeerde. Om de voedselvoorziening veilig te stellen en de inkomens van boeren te verbeteren richtte de EEG zich vervolgens op een gemeenschappelijk landbouwbeleid. Het Verdrag van Rome regelde ook de instelling van EURATOM, een derde Europese gemeenschap, gericht op het onderzoek naar en de ontwikkeling van kernenergie voor vreedzame doeleinden. Later werden de drie Gemeenschappen samengevoegd onder één Europese Gemeenschap, de Europese Unie.

De samenwerking was in veel opzichten zo succesrijk dat tal van andere landen ook toe wilden treden. In 1973 kwamen Groot-Brittannië, Denemarken en Ierland erbij, in 1981 Griekenland als eerste zuidelijk land en in 1986 Spanje en Portugal. Met de toetreding in 1995 van Oostenrijk, Finland en Zweden kwam het aantal lidstaten op vijftien. De grootste uitbreiding volgde in 2004, toen acht landen uit het voormalige Oostblok plus Malta en (Grieks) Cyprus lid werden. De toetreding in 2007 van Bulgarije en Roemenië bracht het aantal lidstaten op 27. De uitbreiding is daarmee nog niet ten einde. Ook Albanië, IJsland, Kroatië, Macedonië, Montenegro, Servië en Turkije hebben op enig moment het lidmaatschap aangevraagd. Vanaf 2002 vormen oorspronkelijk twaalf en inmiddels zeventien van de EU-landen met elkaar de eurozone, nadat ze de euro als nationale munt hadden ingevoerd.

Een Europese Unie van steeds meer landen is ook een Unie van steeds meer stemmen, belangen en culturen. Het wordt daarmee steeds moeilijker het eens te worden over de toekomstige richting en over de prioriteiten van de Europese samenwerking. Dat bleek onder meer uit de afwijzing in 2005 in referenda in Nederland en Frankrijk van de voorstellen voor een Europese grondwet. Nog aangewakkerd door de economische crisis, staat Europa voor ingrijpende politieke beslissingen. Ligt de toekomst in een Verenigde Staten van Europa, waarbij het primaat van veel meer beleidsterreinen bij de EU hoort, of moeten de lidstaten op belangrijke beleidsterreinen hun soevereiniteit behouden en zich blijven verzetten tegen de ‘regelzucht’ vanuit Brussel?


Non-fictie


Chris Aalberts (redactie), Altijd ver weg? : de moeizame relatie tussen burgers en de Europese Unie
Diemen : AMB Press, 2008.
ISBN: 978-90-79700-02-8.
Bijdragen over het communicatieprobleem tussen de Europese Unie en de Nederlandse burgers. De nadruk valt daarbij op groepen burgers van wie verwacht mag worden dat zij de EU op de voet volgen en mensen die uit hoofde van hun beroep Europa aan burgers communiceren.

Kees Aarts en Henk van der Kolk (redactie), Nederlanders en Europa : het referendum over de Europese grondwet
Amsterdam : Bert Bakker, 2005.
ISBN: 90-351-2906-7.
Overzicht van de aanloop tot het referendum over de Europese grondwet, met een analyse van het Nederlandse nee en de kiezersmotieven op basis van een onderzoek door de Universiteit Twente in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Bart Aerts, Hartinfarct Europa : Brusselse gevolgen van de EU-uitbreiding
Antwerpen : Houtekiet, 2004.
ISBN: 90-5240-751-7.
Bespreking van de praktische problemen waar de stad Brussel zich voor gesteld ziet als vestigingsplaats van talrijke instellingen van de uitgebreide Europese Unie.

Karsten Alnaes, De geschiedenis van Europa : deel 4 : 1900-heden : Onbehagen
Amsterdam [etc.] : Ambo [etc.], 2006.
ISBN: 978-90-8549-009-8.
De geschiedenis van Europa in de twintigste eeuw, onder andere aan de hand van levensverhalen van gewone mensen.

Carla van Baalen e.a. (redactie), De Verenigde Staten van Europa
Nijmegen : Centrum voor Parlementaire geschiedenis, 2012.
ISBN: 978-94-610-5132-5.
Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2012 waarin via artikelen en overzichten de ‘Verenigde Staten van Europa’ in een breder kader worden geplaatst.

Peter Bak, Bewogen en bevlogen : het Europees elan van prinses Beatrix
Amsterdam : Bert Bakker, 2005.
ISBN: 90-351-2986-5.
Geschiedenis van de mede door prinses Beatrix opgerichte en geleide Europese Werkgroep, die bestond van 1962 tot 1968 en die probeerde het elan voor Europa onder jongeren aan te wakkeren.

Bert Bakker, Onbegrepen Europa : nieuw licht op een eeuwenoude tweedeling
Amsterdam : Atlas Contact, 2017.
ISBN: 978-90-450-2856-9.
Financieel journalist Bert Bakker betoogt dat de ware achtergrond van mentaliteitsverschillen binnen Europa niet religieus of klimatologisch van aard is. Hij ontdekte dat waar het feodale stelsel geen voet aan de grond kreeg, een middenklasse opbloeide: in Scandinavië, Nederland en Duitsland, en onder meer ook in Noord-Italië en Catalonië. Waar dat niet gebeurde bleven de verhoudingen tot de dag van vandaag als in de oude standenmaatschappij.

Thierry Baudet, De aanval op de natiestaat
Amsterdam : Bert Bakker, 2012.
ISBN: 978-90-351-3753-0.
Kritische beschouwing over de voortschrijdende Europese eenwording, die de nationale staat en daarmee de democratische rechtsstaat bedreigt.

Frans Becker, Menno Hurenkamp en Monika Sie Dhian Ho (redactie), Het ongemak over Europa
Amsterdam : Mets en Schilt, 2008. (WBS jaarboek ; 2008).
ISBN: 978-90-5330-641-3.
Analyse van de oorzaken en achtergronden van de terughoudendheid over Europa, met een kritisch overzicht van de huidige stand van zaken in de EU.

Esther van den Berg, De lange weg naar Brussel : de Europese betrokkenheid van Nederlandse maatschappelijke organisaties en hun leden
Den Haag : Sociaal en Cultureel Planbureau, 2006.
ISBN: 90-377-0264-3.
Neerslag van een onderzoek naar de betrokkenheid bij Europa van Nederlandse maatschappelijke organisaties en hun leden, die als intermediairs in staat worden geacht informatie uit te wisselen tussen regeringen en burgers.

Christiane Berkvens-Stevelinck, Erfenis Europa : toekomst van een stervende zwaan
Vught : Skandalon, 2012.
ISBN: 978-94-907084-4-3.
Verkenning van de rijkdommen van de Europese cultuur in verleden en heden aan de hand van negen thema's.

Gido Berns, Wij, Europeanen : ethiek, politiek en de globalisering
Budel : DAMON, 2005.
ISBN: 90-5573-635-X.
Politiek-filosofisch antwoord op de vraag naar de diepere samenhang tussen de vele en complexe ontwikkelingen in en rond Europa en naar de betekenis ervan voor de burgers.

L.F.M. Besselink e.a. De Nederlandse Grondwet en de Europese Unie
Groningen : Europa Law Publishing, 2006.
ISBN: 978-90-76871-22-6.
Verslag van het onderzoek naar de problematiek rond de noodzakelijke veranderingen in de Grondwet in verband met het lidmaatschap van de Europese Unie.

Frans Bieckmann en Monika Sie Dhian Ho (redactie), De belofte van een ander Europa : naar een Europese Unie van waarde
Amsterdam : Vangennep, 2016. (Jaarboek voor de sociaal-democratie ; 35).
ISBN: 978-94-616-4414-5.
Artikelen vanuit een sociaaldemocratische invalshoek over de huidige Europese politieke crisis en over mogelijke oplossingen.

Robert Jan Blom, Politiek is van iedereen
Soesterberg : Aspekt, 2012.
ISBN: 978-94-615-3193-3.
Overzicht van de Nederlandse staatsinrichting en van de recente Nederlandse en Europese politiek.

Antoine Bodar, Ik droom mij Europa
Amsterdam : Balans, 2007.
ISBN: 978-90-5018-819-7.
Tekst van de inaugurale rede van Antoine Bodar als bijzonder hoogleraar voor Christendom, Cultuur en Media aan de Universiteit van Tilburg, waarin hij een visie ontvouwt op het multiculturele en multireligieuze karakter van het toekomstige Europa.

Anna van Bodegraven (samenstelling), De waarde van Europa : 25 meningen over de EU
Wormer : Inmerc, 2005. Inleiding: Jan Peter Balkenende.
ISBN: 90-6611-460-6.
Interviews over de waarden van de Europese grondwet, waarbij meningen voor en tegen de grondwet elkaar afwisselen.

Olivier Boehm, Europa : een geschiedenis van grensnaties
Borgerhout : Polis, 2016.
ISBN: 978-94-6310-079-3>
De geschiedenis van Europa heeft voor een belangrijk deel vorm gekregen door 'grensnaties' als België, Nederland, Luxemburg, Zwitserland en gebieden in Centraal-Europa. De auteur voert de lezer mee langs de plekken waar schrijvers, historici, filosofen, ideologen en politici heel creatief met de Europese identiteit zijn omgesprongen.

Frits Bolkestein, De grenzen van Europa
Tielt : Lannoo, 2004.
ISBN: 90-209-5526-8.
Verslag van gesprekken die Eurocommissaris en VVD-politicus Bolkestein samen met zijn medewerker Derk-Jan Eppink voerde met negen EU-politici uit België, Luxemburg, Duitsland, Groot-Brittannië, Frankrijk, Spanje en Portugal over de ambities, perspectieven en beperkingen van de Europese Unie.

Frits Bolkestein, De intellectuele verleiding : gevaarlijke ideeën in de politiek
Amsterdam : Bert Bakker, 2011.
ISBN: 978-90-351-3667-0.
Overzicht van alle politieke stromingen en theorieën in Europa sedert de achttiende eeuw, met veel aandacht voor de gevaarlijke uitwassen ervan.

Frits Bolkestein, Paul Cliteur en Meindert Fennema (redactie), De succesvolle mislukking van Europa
[Leiden] : Leiden University Press, 2015.
ISBN: 978-90-872824-3-1.
Selectie van 12 van de 82 essays die werden ingezonden voor de door de stichting Werkelijkheid in Perspectief uitgeschreven wedstrijd rond de vraag 'heeft de teloorgang van het Christendom het (zelf)vertrouwen in de Europese cultuur ondermijnd?' Met bijdragen van onder meer Lodewijk Pessers, Hans Jansen, Govert Buijs en Herman Philipse.

Saskia Bonjour (redactie), Open grenzen, nieuwe uitdagingen : arbeidsmigratie uit Midden- en Oost-Europa : jaarboek migratie en integratie
Amsterdam : Amsterdam University Press, 2015.
ISBN: 978-90-896476-2-7.
Perspectieven en uitdagingen bij de immigratie van arbeidsmigranten uit Midden- en Oost-Europa aan de hand van vier hoofdonderwerpen: het migratieperspectief, de arbeidsmarkt, de toegang tot sociale voorzieningen en het beleidsperspectief.

Bob van den Bos, De Europese Unie in een notendop
Amsterdam : Bert Bakker, 2011.
ISBN: 978-90-351-3570-3.
Geschiedenis en actueel overzicht van de politieke en economische samenwerking binnen Europa en de Europese Unie, met aandacht voor de verschuiving van de nationale macht naar Brussel.

Bob van den Bos, Mirakel en debacle : de Nederlandse besluitvorming over de Politieke Unie in het Verdrag van Maastricht
Assen : Koninklijke van Gorcum, 2008.
ISBN: 978-90-232-4437-0.
Handelseditie van een proefschrift over de besluitvorming en totstandkoming in 1991 van het Verdrag van Maastricht onder Nederlands voorzitterschap van de Europese Unie.

Bob van den Bos en Nico Wegter, Europa wat heb ik eraan? : wat de EU concreet doet en waarom
Den Haag : Bos, 2009. Herdr. 1ste dr.: 2003.
ISBN: 978-90-814112-1-9.
Voorbeelden van de betrokkenheid en de betekenis van de Europese Unie op allerlei terreinen, geschreven door een oud-Europarlementariër en een oud-voorlichter van de Europese Unie.

Bram Boxhoorn en Max Jansen, De integratie van Europa : een historische balans
Bussum : Coutinho, 2002. 2e, herziene dr. 1e dr.: 1997.
ISBN: 90-6283-265-2.
Geschiedenis van de Europese integratie, waarin onder meer de Monetaire Unie, het buitenlands beleid en het veiligheidsvraagstuk worden behandeld.

Rémi Brague, Europa, de Romeinse weg
Zoetermeer : Klement, 2013. Vertaling van Europe, la voie romaine (1999). Vertaling: J.M.M. de Valk.
ISBN: 978-90-868711-4-8.
Als enige cultuur eist de Europse cultuur geen originaliteit voor zich op, maar is ze zich ervan bewust te steunen op het erfgoed van andere culturen: Grieken, joden, christenen. Daarin volgt zij de 'Romeinse weg', het voorbeeld van de Romeinen die zich evenzeer schatplichtig wisten aan andere culturen.

Jan Herman Brinks, Anton Kruft, Sid Lukkassen en Perry Pierik (redactie), De Europese spagaat : het Europa der vaderlanden òf een hernieuwde Europese Unie
Soesterberg : Aspekt, 2017.
ISBN: 978-94-633-8196-3.
In elk land van Europa staan twee partijen tegenover elkaar: voorstanders van de EU versus pleitbezorgers van de natiestaat die deel moet uitmaken van een Europa der Vaderlanden. Deze bundel, waarin auteurs met diverse standpunten aan het woord komen, probeert een bijdrage te leveren aan het inzichtelijk maken van deze controverse.

Pascal Bruckner, Tirannie van het berouw : essay over het Europese masochisme
Amsterdam : SUN, 2007. Vertaling van La tyrannie de la pénitence : essai sur le masochisme occidental (2006). Vertaling: Walter van der Star.
ISBN: 978-90-850645-0-3.
Filosofisch getint pleidooi tegen de Europese schuldgevoelens over de bedenkelijke aspecten van het eigen verleden, waardoor de oplossing van heikele politieke en maatschappelijke kwesties wordt verhinderd.

Ieke van der Burg, Jan Cremers, Camiel Hamans en Annelies Pilon (redactie), Voorbij de retoriek : sociaal Europa vanuit twaalf invalshoeken
Amsterdam : Van Gennep, 2014.
ISBN: 978-94-616-4328-5.
Artikelen vanuit het standpunt van de PvsA over de vraag in hoeverre een sociaal Europa is op te bouwen dat voor burgers in alle EU-landen gunstig uitpakt.

Ian Buruma, Anglomanie
Amsterdam : Atlas Contact, 2014. Vertaling van: Voltaire's coconuts, or Anglomania in Europe (1999). Vertaling: Jan Pieter van der Sterre.
ISBN: 978-90-450-2138-6.
Aan de hand van meningen van anglofiele intellectuelen en persoonlijke ervaringen probeert de auteur een antwoord te vinden op de vraag of de integratie met Europa de Britse identiteit zal schaden.

Harold Creusen, Europa’s welvaart : de Lissabon Agenda in een breder welvaartsperspectief en de publieke opinie over de Europese Unie
Den Haag : Sociaal en Cultureel Planbreau, 2010.
ISBN: 978-90-377-0492-1.
Evaluatie van de ambities op economisch, ecologisch en sociaal gebied zoals die door de toenmalige EU-regeringsleiders in 2000 waren neergelegd in de Lissabon Agenda.

René Cuperus, Annelies Pilon en Jan Marinus Wiersma (redactie), De politiek van de euro : biografie van een kwetsbare munt
Amsterdam : Van Gennep, 2013.
ISBN: 978-94-616-4220-2.
Bijdragen vanuit vooral sociaal-democratisch perspectief over de ernstige crisis waarin de Europese gemeenschappelijke munt zich bevindt.

Leo van Damme en Hilde Reiding, Brusselse verhalen : de dagelijkse praktijk van het Europees parlement
Amsterdam : Boom, 2011.
ISBN: 978-94-6105-549-1.
Gesprekken met (voormalige) Nederlandse Europarlementariërs over hun ervaringen en de werking en dagelijkse praktijk van het Europees Parlement.

Catharina Dehullu, Van Europese Gemeenschappen tot Europese Unie : wegwijs in de verdragen
Leuven [etc.] : Acco, 2012.
ISBN: 978-90-334-8618-0.
Handboek dat inzicht geeft in de opbouw van de Europese Unie als politiek project en in haar zoektocht naar een constitutioneel model, in de werking van haar instellingen, het verloop van de besluitvorming, de rol van het Hof bij de uitwerking van het Europees recht en in de financiering van de Unie.

Margot Dijkgraaf, De pen van Europa : gesprekken met Europese schrijvers
Amsterdam [etc.] : Prometheus [etc.], 2006.
ISBN: 90-446-0908-4.
Interviews met Europese schrijvers over de hedendaagse stand van de literatuur in Europa.

Wim van den Doel (redactie), Nederland in de twintigste eeuw
Amsterdam : Bert Bakker, 2005.
ISBN: 90-351-2856-7.
Dit vierde en laatste deel van Plaatsen van herinnering bevat van Wim van den Doel de bijdrage ‘Maastricht: Plein 1992 : het Verdrag van Maastricht’.

Joep Dohmen, Europese idealisten : een chronique scandaleuse van het Europees Parlement
Nijmegen : SUN, 1999.
ISBN: 90-6168-658-X.
Chronique scandaleuse over de declaraties, het absenteïsme, de bijbanen, de vriendendiensten, de lobbies, de dubbele pensioenen, de dienstreizen en de feestjes van de Europarlementariërs.

Hans Magnus Enzensberger, Het zachte monster Brussel, of Europa in de klem
Amsterdam : Cossee, 2011. (Cossee Essay). Vertaling van Das sanfte Monster Brüssel oder Die Entmündigung Europas (2011). Vertaling: Gerda Meijerink.
ISBN: 978-90-5936-323-6.
Kritisch essay over de Europese Unie, met name over de complexiteit van de Europese instellingen, de ontembare regelzucht die leidt tot een overvloed aan richtlijnen, verordeningen en wetten en de uitholling van de democratie in de afzonderlijke lidstaten.

Derk-Jan Eppink, Europese mandarijnen : een blik achter de schermen van de Europese Commissie
Tielt : Lannoo, 2007.
ISBN: 978-90-209-6626-8.
Ervaringen met en inzichten over de topambtenaren van de Europese Commissie door een Nederlandse journalist en voormalige kabinetsmedewerker bij de Commissie.

Derk-Jan Eppink, De toren van Babel staat in Brussel : pleidooi voor een Verenigd Europa van de Staten
Tielt : Lannoo, 2010.
ISBN: 978-90-209-9076-8.
De auteur, journalist, kabinetsmedewerker bij de Eurocommissarissen Frits Bolkestein en Siim Kallas en Europees parlementslid, geeft zijn visie op de werking van de Europese Unie: te veel bureaucratie en micromanagement en te weinig democratie.

Europa in Nederland
Amsterdam : Amsterdam University Press, 2007. Tekst: Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid.
ISBN: 978-90-5356-996-2.
Verslag van een onderzoek naar de problemen met de legitimiteit van het EU-beleid in Nederland, door de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid uitgevoerd in opdracht van de regering na de afwijzing door de bevolking van het Europees Grondwettelijk Verdrag.

Rolf Falter, De geboorte van Europa : een geschiedenis zonder einde
Antwerpen : Polis, 2017.
ISBN: 978-94-6310-270-4.
Pleidooi voor verbinding in Europa via de geschiedenis van de prille eenmaking toen Europeanen op de puinhopen van de Tweede Wereldoorlog met de moed der wanhoop en onder zachte dwang van Amerika de handen in elkaar hebben geslagen.

Pim Fortuyn, Zielloos Europa : tegen een Europa van technocraten, bureaucratie, subsidies en onvermijdelijke fraude
Utrecht : Bruna, 1997.
ISBN: 90-229-8352-8.
Niet alleen acht Pim Fortuyn in deze beschouwing de Europese Unie te weinig inspirerend voor de burgers, hij wijst ook op de nationale verschillen binnen Europa en op de gevaren van illegale vreemdelingen en met name van de fundamentalistische Islam.

George Friedman, Brandhaarden : de komende crises in Europa
Houten : Het Spectrum, 2015. Vertaling van: Flashpoints (2015). Vertaling: Conny Sykora en Vera Sykora.
ISBN: 978-90-00-34515-1.
Historisch getinte analyse van diverse geopolitieke spanningen binnen Europa, die volgens de Amerikaanse auteur en politicoloog kunnen leiden tot nieuwe conflicten.

Howard Gomulka, Europa Ctrl+Alt+Del : een historisch perspectief
Brave New Books, 2017.
ISBN: 978-94-021-6169-4.
Vergelijking van de huidige EU met eerdere eenwordingspogingen uit de westerse geschiedenis, met een onderzoek naar de effecten daarvan op het gebied van veiligheid, democratie en welvaart. Het boek biedt perspectief op een toekomstig Europa waarin nationalisme de nieuwe verbindende kracht is.

Caroline de Gruyter, De Europeanen : leven en werken in de hoofdstad van Europa
Amsterdam : De Bezige Bij, 2006.
ISBN: 90-234-1932-4.
Schets van de identiteitsproblemen van Europeanen die in Brussel voor de Europese Unie werken.

Caroline de Gruyter, Het vervloekte Europa : waarom politici Europa eindelijk serieus moeten nemen
Amsterdam : Athenaeum-Polak & Van Gennep, 2016.
ISBN: 978-90-253-0562-8.
Bundeling van columns uit NRC Handelsblad over de struikelblokken in de huidige Europese politiek met aanbevelingen om de Europese Unie serieuzer te nemen en de problemen gezamenlijk aan te pakken.

Ulrike Guérot, Red Europa : waarom Europa een republiek moet worden
Amsterdam : Atlas/Contact, 2017. Verschijnt 1 augustus 2017.
ISBN: 978-90-450-3427-0.
Om uit de crisis te komen zal Europa ingrijpend moeten veranderen. Daar hoort in de eerste plaats een vergaande democratisering bij, op alle niveaus.

Bruno de Haas en Cees van Lotringen, Mister Euro : een biografie van Wim Duisenberg
Amsterdam : Business Contact, 2005. 3e herziene dr. 1e dr.: 2005.
ISBN: 90-470-0181-8.
Biografie van de PvdA-politicus (1935-2005), onder Den Uyl minister van Financiën en nadien president van de Europese Centrale Bank.

Jürgen Habermas, Over de constitutie van Europa : een essay
Zoetermeer : Klement, 2012. Vertaling van Zur Verfassung Europas : ein Essay (2011). Vertaling: Leon Pijnenburg.
ISBN: 978-90-868709-2-9.
Pleiooi om de tot dusver goeddeels achter gesloten deuren bedisselde toekomst van Europa in de brede openbaarheid aan de orde te stellen en de publieke discussie daarover aan te gaan.

Anjo G. Harryvan en Jan van der Harst, Max Kohnstamm : leven en werk van een Europeaan
Utrecht : Het Spectrum, 2008.
ISBN: 978-90-274-4123-2.
Biografie van de Nederlandse bewindsman (1914), die een belangrijke rol speelde bij de totstandkoming van de Europese samenwerking in de jaren vijftig.

Anjo G. Harryvan, Jan van der Harst en S. van Voorst (redactie), Voor Nederland en Europa : politici en ambtenaren over het Nederlandse Europabeleid en de Europese integratie, 1945-1975
Amsterdam [etc.] : Boom [etc.], 2001.
ISBN: 90-5352-699-4.
De neerslag van vraaggesprekken met tien sleutelfiguren die na de Tweede Wereldoorlog vormgaven aan het Nederlandse Europabeleid.

Rob Heirbaut en Hendrik Vos, Het verhaal van Europa
Antwerpen : Manteau, 2010.
ISBN: 978-90-223-2521-6.
Inleidende informatie over de Europese Unie en de invloed van Europa op het dagelijks leven, geschreven in korte zinnen en gemakkelijke woorden.

Jule Hinrichs, Het jaar dat de Muur viel : de val van het communisme in het Oostblok
Amsterdam : AUP, 2014.
ISBN: 978-90-896477-8-8.
Geschiedenis van de val van het communisme in Oost-Europa, met de nadruk op de economische ontwikkelingen in de Sovjet-Unie, Polen en Hongarije, gevolgd door een verslag van de gebeurtenissen in 1989.

Jaap Hoeksma, De uitvinding van Europa : de Europese Unie als nieuw verschijnsel in het volkenrecht
Assen : Koninklijke Van Gorcum, 2007.
ISBN: 978-90-232-4342-7.
De oprichting van de Europese Unie als een Unie van burgers en lidstaten markeert een omslagpunt in het denken over de staat. Voor het besturen daarvan is een nieuw instrument ontwikkeld, het constitutioneel verdrag.

Johan Holtslag, De kracht van het paradijs : hoe Europa kan overleven in de Aziatische eeuw
Antwerpen : De Bezige Bij, 2014.
ISBN: 978-90-854252-9-8.
Overzicht en analyse van de Europese economie sedert 1945, met een perspectief op toekomstige ontwikkelingen in verband met de economische groei van China. Tegenover het portret van een continent met een kapseizende economie staat de mogelijkheid van een nieuwe renaissance.

Henk van Houtum en Leo Lucassen, Voorbij Fort Europa : een nieuwe visie op migratie
Amsterdam : Atlas Contact, 2016.
ISBN: 978-90-450-3182-8.
De auteurs betogen dat het migratiebeleid in Europa aan een fundamentele herziening toe is. Aan de hand van actuele en historische voorbeelden tonen ze dat met een proactief beleid gevestigden en migranten optimaal van elkaar kunnen profiteren.

Sophie In 't Veld, Een Europees ID
Amsterdam : Prometheus, 2017.
ISBN: 978-90-446-3595-9.
Lofzang op Europa als waardengemeenschap door 'overtuigde eurofiel' In 't Veld, die zich 'al 23 jaar in het hart van de Europese politiek' bevindt.

Roel Janssen, De euro : twintig jaar na het verdrag van Maastricht
Amsterdam : De Bezige Bij, 2012.
ISBN: 978-90-234-7234-6.
Bespiegelingen van zes Nederlandse en Belgische hoofdrolspelers over de totstandkoming van de euro en wat er daarna met de gezamenlijke Europese munt gebeurde.

Philip Jenkins, Gods werelddeel : christendom, islam en de religieuze crisis in Europa
Amsterdam : Nieuw Amsterdam, 2010. Vertaling van God's Continent : Christianity, Islam and Europe's Religious Crisis (2007). Vertaling : Bart Voorzanger.
ISBN: 978-90-468-0788-0.
Verhandeling over de toekomst van christendom en islam in een snel veranderend Europa.

Raf Jespers, Big brother in Europa
Berchem : EPO, 2010.
ISBN: 978-90-6445-618-3.
Kritische analyse van de wet- en regelgeving in de Europese Unie, waarbij onder het mom van grotere veiligheid de privacy van de burgers wordt aangetast.

J.A.S. Joustra en E. Schaafsma (redactie), Europa : Nederland en de macht en onmacht van de Europese Unie. Zo werkt Brussel
Amsterdam : Reed Business, 2010. (Elsevier Speciale Editie). 2e dr. 1e dr.: 2006.
ISSN: 1875-080X.
Speciale Editie van het weekblad Elsevier over de werking van de Europese Unie en de ontwikkeling van de positie van Nederland in Europa in de afgelopen decennia.

Arendo Joustra, Het hof van Brussel, of Hoe Europa Nederland overneemt
Amsterdam : Prometheus, 1997.
ISBN: 90-5333-498-X.
Kritische analyse van de Europese eenwording waarin wordt betoogd dat de Haagse politici en ambtenaren door gebrek aan kennis en interesse nauwelijks greep op de ontwikkelingen hebben.

Tony Judt, Een grenzenloze illusie? : de kwestie Europa
Utrecht : Bijleveld, 1997. Vertaling van A Grand Illusion? : an Essay on Europe (1996). Vertaling: Arjaan van Nimwegen.
ISBN: 90-6131-355-4.
Bundel lezingen, door de auteur in mei 1995 gegeven aan het John Hopkins Center in Bologna, waarin de vraag centraal staat of de motieven voor Europese samenwerking na de Tweede Wereldoorlog ook nog golden na het einde van de Koude Oorlog.

Tony Judt, Na de oorlog : een geschiedenis van Europa sinds 1945
Amsterdam : Olympus, 2010. 5e dr. Vertaling van Postwar : a History of Europe Since 1945 (2005). Vertaling: Hanneke Bos en Wybrand Scheffer.
ISBN: 978-90-254-3474-8.
Synthese van de naoorlogse Europese geschiedenis waarin naast politiek en economie ook cultuur en het dagelijks leven aan bod komen.

Patrick Kingsley, De nieuwe odyssee : het verhaal van de Europses vluchtelingencrisis
Amsterdam : Q, 2016. Vertaling van: The New Odyssey.
ISBN: 978-90-214-0162-1.
Europa wordt geconfronteerd met de grootste golf van migratie sinds de Tweede Wereldoorlog. Patrick Kingsley die voor The Guardian daarvan verslag deed, bezocht zeventien verschillende landen en reisde vele routes mee met de vluchtelingen.

James Kirchick, Het einde van Europa : dictators, demagogen en de komst van duistere tijden
Houten : Het Spectrum, 2017. Vertaling van: The End of Europe, 2017. Vertaling: Herman Meester.
ISBN: 978-90-00-35195-4.
Overzicht van de bedreigingen voor de Europese Unie, met een pleidooi voor het bewaren van de eenheid aan de hand van de verworvenheden van de Unie.

Thijs Kleinpaste, Nederland als vervlogen droom
Amsterdam : Bert Bakker, 2013.
ISBN: 978-90-351-3945-9.
De auteur toont aan waarom nationalisme en de soevereine natiestaat geen antwoord hebben voor de eenentwintigste eeuw, welke bedreigingen dat oplevert en wat eraan gedaan kan worden.

Ivan Krastev, Na Europa
Amsterdam : Boom, 2018. Vertaling: Huub Stegeman.
ISBN: 978-90-244-2261-6.
Uit een analyse van twee problemen - de vluchtelingencrisis die leidt tot een hernieuwde opkomst van nationale sentimenten en een mogelijke desintegratie van de Europese Unie, en het populisme en de daaruit voortvloeiende anti-Europese sentimenten - trekt de Bulgaarse politiek filosoof de conclusie dat het Europese project er behoorlijk slecht voor staat. Toch ziet hij hoop en pleit hij voor een flexibele omgang met de verschillende vormen van tegenstand

Marnix Krop, hart van Europa : hoe Duitsland ons uit de crisis voert en tegen welke prijs
Amsterdam : Prometheus Bert Bakker, 2014.
ISBN: 978-90-351-4086-8.
Kan en wil Duitsland Europa leiden? Heeft het daarvoor niet andere landen nodig, Frankrijk en Polen voorop? En wat is de rol van Brussel en van Nederland in dit verhaal? Duitsland als probleem en als oplossing voor Europa: de auteur schetst een cruciaal spel dat zich afspeelt in het hart van ons continent.

Pierre Larouche en Ilse van der Haar, Een schets van het Europese mediabeleid
Amsterdam : Amsterdam University Press, 2006.
ISBN: 978-90-8555-081-5.
Beschrijving van het mediabeleid op Europees niveau, met de gevolgen ervan voor het Nederlandse mediabeleid.

Joep Leerssen, Nationalisme
Amsterdam : AUP, 2015. (Elementaire deeltjes ; 235).
ISBN: 978-90-896486-5-5.
Historisch overzicht van de opkomst en ontwikkeling van het nationale denken in een culturele en ideeënvormende context, ook binnen Europa.
Nijmegen : Vantilt, 2011.
ISBN: 978-94-600-4069-6.
Met literaire en cultuurhistorische voorbeelden geïllustreerde essays over de beeldvorming rondom het fenomeen ‘Europa’ door de eeuwen heen.

Joep Leerssen, Spiegelpaleis Europa : Europese cultuur als mythe en beeldvorming
Nijmegen : Vantilt, 2011.
ISBN: 978-94-600-4069-6.
Met literaire en cultuurhistorische voorbeelden geïllustreerde essays over de beeldvorming rondom het fenomeen ‘Europa’ door de eeuwen heen.

Mark Leonard, Waarom Europa de 21e eeuw zal domineren
Amsterdam : De Arbeiderspers, 2005. Vertaling van Why Europe will run the 21st century (2005). Vertaling: Mieke Hulsbosch.
ISBN: 90-295-6324-9.
Visie op de toekomstige politieke ontwikkelingen en de hoofdrol op het wereldtoneel van de Europese Unie.

R.H. Lieshout, De organisatie van de West-Europese samenwerking : een voortdurende strijd om de macht
Bussum : Coutinho, 2011. 2e dr. 1e dr.: 1997.
ISBN: 978-90-6283-448-8.
De auteur betoogt dat aan de oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS) en de Europese Economische Gemeenschap (EEG) geen economische maar politieke motieven ten grondslag lagen: binnen deze institutionele kaders kon de voortdurende strijd om de macht tussen Frankrijk en de Bondsrepubliek Duitsland op vreedzame wijze worden gevoerd.

Hans Lörzing, Thuis in Europa : een tijdreis door 37 landen
Amsterdam : Athenaeum – Polak & Van Gennep, 2016.
ISBN: 978-90-253-0478-2.
Verslag van een tijdreis door de geschiedenis van het verenigd Europa sedert 1945, waarin wordt gepleit voor het behoud van de diversiteit in Europa.

Geert Mak, De hond van Tisma : wat als Europa klapt?
Amsterdam [etc.] : Atlas Contact, 2012. (Kleine boekjes ; 6).
ISBN: 978-90-254-3920-0.
Analyse van de recente politieke en economische ontwikkelingen in Europa, met een pleidooi voor een krachtdadiger Europese politiek.

Geert Mak, In Europa : reizen door de twintigste eeuw : deel 1
Amsterdam : Olympus, 2016. 29ste dr. 1ste dr.: 2004.
ISBN: 978-90-467-0415-8.
Neerslag van een jaar lang reizen langs plaatsen die een belangrijke rol hebben gespeeld in de geschiedenis van Europa in de twintigste eeuw.

Antony Mason, Een nieuw Europa
Etten-Leur : Corona, 2005.
ISBN: 90-5566-120-1.
In dit boek in de serie ‘Internationale vraagstukken’ worden op een ook voor jongeren toegankelijke manier allerlei aspecten van de Europese Unie en Europese integratie behandeld.

Robert Menasse, De Europese koerier : de woede van de burger en de vrede van Europa
Utrecht : De Arbeiderspers, 2013. Vertaling van Der Europäische Landbote. Vertaling: Paul Beers.
ISBN: 978-90-295-8794-5.
Tijdens een verblijf in Brussel constateert de auteur dat bijna geen enkel van de gebruikelijke clichés over Europa stand houdt.

Peter Mertens, Hoe durven ze? : de euro, de crisis en de grote hold-up
Berchem : Epo, 2011.
ISBN: 978-94-912971-3-7.
Kritische analyse door de Belgische socioloog en marxist van de door banken en speculanten veroorzaakte economische crisis.

Luuk van Middelaar, De nieuwe politiek van Europa
Groningen : Historische Uitgeverij, 2017.
ISBN: 978-90-6554-246-5.
Nu de Brusselse regelfabriek haar optimum heeft bereikt, is Europa in een politiek revolutionaire fase beland. Het publiek is opgestaan. Deze enerverende machtsstrijd leesbaar en hanteerbaar maken, is de ambitie van de auteur met dit boek. Hij laat zien hoe politici in Brussel, Berlijn, Parijs, Londen en Den Haag de Unie met horten en stoten instellen op de toekomst.

Luuk van Middelaar, De passage naar Europa : geschiedenis van een begin
Groningen : Historische Uitgeverij, 2009.
ISBN: 978-90-6554-236-6.
Handelseditie van een proefschrift over het ontstaan en de ontwikkeling van de Europese Unie.

Frank van Mil e.a. (redactie), Eigenlijk bent u een Europeaan : (27) essays over kansen zonder grenzen
Amsterdam : Uitgeverij Van Praag, 2007.
ISBN: 978-90-490-2402-4.
Artikelen, merendeels vanuit een sociaal-liberale invalshoek, over de Europese Unie en het ideaal van een Europa zonder grenzen.

Nederland langs de Europese meetlat
Voorburg [etc.] : Centraal Bureau voor de Statistiek, 2009.
ISBN: 978-90-357-1637-7.
Vergelijking op een aantal onderwerpen van Nederland met andere lidstaten van de Europese Unie.

Fokke Obbema, China en Europa : waar twee werelden elkaar raken
Amsterdam [etc.] : Olympus, 2016. Herdruk.
ISBN: 978-90-467-0595-7.
Op basis van gesprekken met ondernemers, studenten, politici en experts en bezoeken aan de plaatsen met veel interactie tussen Chinezen en Europeanen, geeft de auteur een overzicht van de politiek-economische raakvlakken en verschillen en de kansen voor Europa.

R.H. van Ooik en R.A. Wessel (redactie), De Europese Unie na het verdrag van Lissabon
Deventer : Kluwer, 2010. (Europa in beeld ; 6).
ISBN: 978-90-13-06966-2.
Bijdragen van deskundigen op het terrein van Europees recht en Europees beleid over de wijzigingen die het Verdrag van Lissabon heeft aangebracht in de regels over de Europese Unie.

R.H. Van Ooik en T.A.J.A. Vandamme (redactie), Europese basisverdragen : verdrag betreffende de Europese Unie; verdrag betreffende de werking van de Europese Unie; handvest van de grondrechten van de Europese Unie; verdrag van Lissabon; protocollen en verklaringen
Deventer : Kluwer, 2013. 8e editie.
ISBN: 978-90-13-10137-9.
De tekst van de basisverdragen van de Europese Unie, in deze nieuwe editie aangevuld met de tekst van het nieuwe ‘EU-Verdrag’ en het ‘EU-Werkingsverdrag’.

Jan Orbie, Theorie van de Europese integratie : belangen, ideeën en instellingen
Leuven ; Acco, 2009.
ISBN: 978-90-334-7104-9.
Analyse van de politicologische theorieën die de grondslag vormen voor het Europese integratieproces.

Leonard Ornstein en Lo Breemer (redactie), Paleis Europa : grote denkers over Europa
Amsterdam : De Bezige Bij, 2007. Inleiding: Geert Mak.
ISBN: 978-90-234-2703-2.
Zes lezingen van vooraanstaande politici en intellectuelen over de Europese politiek en de toekomst van Europa.

Johan van Overtveldt, Het einde van de euro : de onzekere toekomst van de Europese Unie
Leuven [etc.] : Acco, 2011.
ISBN: 978-90-334-8582-4.
Kritische analyse van de oorzaken en achtergronden van de Europese monetaire en politieke crisis, waarbij de Europese leiders vanaf het begin achter de feiten aanliepen.

Michael Palin, Het nieuwe Europa
Amsterdam : Rainbow, 2014. Vertaling van: New Europe (2007). Vertaling: Kees van den Heuvel.
ISBN: 978-90-417-1128-1.
Michael Palin op reis door Midden- en Oost-Europa, door landen met veelal een nieuwe naam, vaak onbekend en mysterieus en altijd met een tragische geschiedenis en een veel stralender toekomst.

Philippe van Parijs en Luuk van Middelaar (redactie), Na de storm: hoe we de democratie in Europa kunnen redden
Tielt : Lannoo Groep, 2015.
ISBN: 978-94-01-42799-9.
Een aantal denkers die Herman Van Rompuy als Europese president ontmoette, buigt zich over de vraag hoe het verder moet met de democratie in Europa nu de democratische legitimiteit van de Europese instellingen meer dan ooit ter discussie staat.

Perry Pierik (redactie), Keulen : kalifaat light en de fallout van een conflict
Soesterberg : Aspekt, 2016.
ISBN: 978-94-615-3940-3.
Beschouwingen van Nederlandse en Vlaamse specialisten over wat er in de oudejaarsnacht gebeurde in Keulen, het anti-westerse ressentiment van vluchtelingen en delen van de migrantengemeenschap, het falen van de overheidsinstanties en politici en over hoe het nu verder moet.

Alfred Pijfers, Kanonnen en boter : beschouwingen over oorlog en integratie in Europa
Amsterdam : Mets, 1996.
ISBN: 90-5330-183-6.
Beschouwingen over de integratie én desintegratie in het naoorlogse Europa, in het bijzonder over de Europese Unie, de Balkancrisis en de rol van Nederland daarin.

Thomas Piketty, De slag om Europa
Amsterdam : De Bezige Bij, 2015.
ISBN: 978-90-234-9635-9.
Selectie van columns met een pleidooi voor een democratisch, sociaal en sterk Europa die in de Franse krant Libération zijn verschenen en in de boeken Peut-on sauver l'Europe? : Chroniques 2004-2012 en Chroniques 2012-2016.

Thomas Piketty, Stéphanie Hennette, Guillaume Sacriste en Antoine Vauchez, Naar een democratischer Europa : voorstel voor een nieuw verdrag
Amsterdam : De Bezige Bij, 2017.
ISBN: 978-90-234-8261-1.
Integrale verdragstekst waarin de instelling van een apart parlement voor de eurozone, naast het bestaande Europees parlement, wordt gepresenteerd.

Rick van der Ploeg, Ik geloof in Europa : agenda voor een sterker, veiliger en democratischer Europa
Amsterdam : Bert Bakker, 2004.
ISBN: 90-351-2711-0.
De auteur, oud-staatssecretaris van OCW, doet aanbevelingen voor een Europa dat meer tot de verbeelding van de burgers spreekt.

Karsten Pos (redactie), Europa jaarboek 2014 : verborgen krachten van een continent : cultuur, natuur, politiek, economie, maatschappij & literatuur
Vleuten : Strata Media, 2013.
ISBN: 978-94-911411-1-9.
Het Europa jaarboek laat vanuit heel Europa de schoonheid van een plek zien, de innovatie binnen een regio, de culturele activiteit of een actuele ontwikkeling. Tevens geven specialisten en beeldbepalende opinieleiders hun kijk op actuele ontwikkelingen op het continent.

Redactie Noordhoff Atlasproducties, De Bosatlas van de geschiedenis van Nederland
Groningen : Noordhoff Atlasproducties, 2011.
ISBN: 978-90-01-12094-8.
In 14 hoofdstukken met meer dan 1.500 kaarten geeft de atlas de vaderlandse geschiedenis een ruimtelijke dimensie. Niet alleen politieke, sociaal-economische en religieuze thema's komen aan bod, maar ook historische cartografie, landschapsgeschiedenis en cultureel erfgoed. Aan Nederland en Europa zijn de pagina’s 510-515 gewijd.

Jeremy Rifkin, De Europese droom : hoe Europa's visie op de toekomst langzaam maar zeker de Amerikaanse droom overschaduwt
Amsterdam [etc.] : Business Contact, 2009. Vertaling van The European Dream : How Europe's Vision of the Future is Quietly Eclipsing the American Dream (2004). Vertaling: Jan Nobel.
ISBN: 978-90-470-0091-4.
In veel opzichten is de Europese Droom tegengesteld aan De Amerikaanse Droom, aldus de auteur: zij is niet gericht op individuele rijkdom en macht maar op levenskwaliteit, gelijkheid-in-verschil en gemeenschapszin.

Dirk Rochtus, Gerrit De Vylder en Veli Yüksel (redactie), Turkije : springstof voor de Europese Unie?
Antwerpen : Garant, 2002.
ISBN: 90-441-1294-5.
Beschouwingen over de economie, politiek en geschiedenis van Turkije en over de vraag of dit land toe kan treden tot de Europese Unie.

Wim van Rooy, Remi Hauman en Sam van Rooy, Europa wankelt : de ontvoering van Europa door de EU
Leuven : Van Halewijck, 2012.
ISBN: 978-94-6131-083-5.
In de pers en het discours van traditionele partijen is kritiek op de EU afwezig. Om die lacune op te vullen zijn de samenstellers in heel Europa op zoek gegaan naar kritische stemmen over de huidige toestand van het continent.

Maarten van Rossem, Europa volgens Maarten van Rossem
Amersfoort : Nieuw Amsterdam, 2014.
ISBN: 978-90-468-1286-0.
Overzicht van de geschiedenis van de Europese samenwerking sinds 1945 en van de huidige economische crisis.

Lennart Salemink, Europa voor in bed, op het toilet of in bad
Amersfoort : BBNC Uitgevers, 2012.
ISBN: 978-90-453-1334-4.
Beknopte inleiding tot de Europese Unie en haar instellingen.

Mark Schalekamp, Dit is Europa (volgens zijn kappers, dokters, politieagenten, sekswerkers en andere deskundigen)
Amsterdam : Maven Publishing, 2016.
ISBN: 978-94-918457-9-6.
Op zoek naar het antwoord op de vraag wat de Europeanen zelf van de Europese Unie vinden, reisde de auteur naar alle 28 landen van de EU en interviewde in elke hoofdstad acht inwoners: een dokter, een politieagent, een kapper, een ondernemer, een kunstenaar, een immigrant, een sekswerker en een lokale beroemdheid.

Rinus van Schendelen, Beïnvloeding in Nederland en Europa : achter de schermen van belangengroepen
Amsterdam : Amsterdam University Press, 2017.
ISBN: 978-94-6298-040-2.
Dit boek geeft een beeld van de moeizame pogingen vanuit Nederland om de EU te beïnvloeden, en ook omgekeerd, van de EU-beïnvloeding van ons land.

Harrie Seeverens, Charles de Gaulle : op de bres voor Europa
Soesterberg : Aspekt, 2012.
ISBN: 978-94-615-3167-4.
Historische analyse van het belang van de Franse politicus Charles de Gaulle (1890-1970) voor de Europese samenwerking, met name door diens optreden tijdens en vlak na de Tweede Wereldoorlog.

Mathieu Segers (bezorging), Diep spel : de Europese dagboeken van Max Kohnstamm : september 1957 - februari 1963
Amsterdam : Boom, 2011.
ISBN: 978-94-610-5548-4.
Dagboekaantekeningen van de Nederlandse bewindsman (1914-2010) die een belangrijke rol speelde bij de totstandkoming van de Europese samenwerking in de jaren vijftig.

Mathieu Segers, Europa en de terugkeer van de geschiedenis
Amsterdam : Prometheus, 2016.
ISBN: 978-90-351-4490-3.
Intellectuele visie op de politieke problemen waarmee Europa nu en in de toekomst wordt geconfronteerd.

Mathieu Segers, Reis naar het continent
Amsterdam : Bert Bakker, 2013.
ISBN: 978-90-351-3521-5.
Sinds 1950 en tot op de dag van vandaag dwingt de Europese integratie Nederland tot een steeds verdergaande ‘reis naar het continent’. Waar heeft die schijnbaar onvermijdelijke route ons gebracht?

Hanneke Siebelink, De 50 dagen die Europa veranderden
Antwerpen : Luster Uitgeverij, 2010.
ISBN: 978-94-605-8025-3.
Korte artikelen over vijftig belangrijke data uit de geschiedenis van de Europese eenwording, van 1950 tot en met 2010.

Sander Simons, Europese Unie voor dummies
Amsterdam : Addison Wesley, 2004. Cartoons: Jos Collignon.
ISBN: 90-430-0884-2.
Overzicht van de organisatie en instellingen van de Europese Unie en van actuele kwesties in de Europese politiek.

Reint Jan Smit, Epos Europa : een Europese canon : momenten die beslissend waren voor ons continent
Soesterberg : Aspekt, 2011.
ISBN: 978-90-5911-752-5.
Overzicht van de geschiedenis van Europa, vanuit het besef van een Europese eenheid.

George Soros, Reis naar het continent
Amsterdam [etc.] : Business Contact, 2012. Vertaling van Financial Turmoil in Europe and the United States (2012). Vertaling: Robert Vernooy.
ISBN: 978-90-204-1237-6.
Essays over de oorzaken en achtergronden van de in 2008 begonnen financiële crisis, in Europa en in de Verenigde Staten, met een aantal alternatieve oplossingen.

Laura Starink, De schaduw van de grote broer
Amsterdam : Atlas Contact, 2015.
ISBN: 978-90-450-2812-5.
Naar aanleiding van reizen in het Midden- en Oost-Europa probeert de auteur antwoord te geven op de vraag of en hoe de last van de Tweede Wereldoorlog doorwerkt in het heden in Letland, Rusland, Polen en Oekraïne.

Pieter Steinz, Made in Europe : de kunst die ons continent bindt
Amsterdam : Nieuw Amsterdam, 2014.
ISBN: 978-90-468-1554-0.
In 104 essays-in-pilvorm en evenzovele kleine 'vignetten' maakt de auteur een rondreis langs de belangrijkste halteplaatsen van de Europese cultuur: van de Ierse manuscripttraditie tot de Roemeense Draculamythe en van de mazurka's uit Polen tot de bruggen van Calatrava.

Dirk Sterckx e.a., Zo werkt Europa na Lissabon
Heule : UGA, 2010. 2e dr. 1e dr.: 2007.
ISBN: 978-90-8977-174-2.
Geactualiseerde versie van een gids met achtergrondinformatie over de geschiedenis, de organisatie en het beleid van de Europese Unie.

Vincent Stuer, Kleinstaterij : de terugkeer van de natie en de afkeer van Europa
Antwerpen : De Bezige Bij Antwerpen, 2014.
ISBN: 978-90-854262-5-7.
Beschouwing over de begrippen natie, staat, nationalisme, soevereiniteit en democratie in twee eeuwen Europese geschiedenis en over de gevolgen van de nationalistische golf voor de Europese Unie.

Peter Stuivenberg, Europa en migranten : analyse van een hoofdpijndossier : project EU zoekt nieuwe wegen
Delft : Elmar, 2016.
ISBN: 978-90-389-2561-5.
Analyse van de achtergronden van het migrantenprobleem in Europa, mede aan de hand van ontmoetingen met Afrikanen tijdens reizen door Noord- en Midden-Afrika.

Coen Teulings e.a., Europa in crisis : het Centraal Planbureau over schulden en de toekomst van de eurozone
Amsterdam : Balans, 2011.
ISBN: 978-94-600-3407-7.
Informatie door medewerkers van het Centraal Planbureau over de huidige financiële crisis in Europa, de oorzaken en gevolgen daarvan, met mogelijke oplossingen.

Frans Timmermans, Broederschap : pleidooi voor verbondenheid
Amsterdam : Podium, 2015.
ISBN: 978-90-5759-791-6.
Kort na de aanslagen in Parijs voltooid pamflet door de Nederlandse Eurocommissaris over de vervlakking van het Europese eenheidsideaal.

Frans Timmermans, Glück Auf! : het relaas van een Limburgse Europeaan
Amsterdam : Bert Bakker, 2010.
ISBN: 978-90-351-3593-2.
In deze persoonlijke politieke visie van de PvdA-politicus gaat het onder meer over Europa, de verhouding tussen nationalisme en internationalisme, de toekomst en de noodzaak van sociaaldemocratie en vooral over de identiteit van de moderne Nederlander.

Dubravka Ugrešić, Europa in sepia
Amsterdam : Nijgh & Van Ditmar, 2015. Vertaling van: Europa u sepiji en een keuze uit Napad na minibar. Vertaling: Roel Schuyt.
ISBN: 978-90-388-0041-7.
Bundel kritische essays over het hedendaagse Europa, gestrand tussen politiek falen en populaire cultuur met marktwerking.

Ben van der Velden, De Europese onmacht : scènes uit de achterkamers
Amsterdam : Meulenhoff, 2005.
ISBN: 90-290-7565-1.
Journalistieke verslagen over de onderlinge verhoudingen tussen Eurocommissarissen en regeringsleiders van de lidstaten.

Guido Vanheeswijck, De draad van Penelope : Europa tussen ironie en waarheid
Borgerhout : Polis, 2016.
ISBN: 978-94-6310-020-5.
Denkers in de lijn van Socrates hebben altijd weer de lach als middel hebben gehanteerd om Europeanen wakker te schudden en zekerheden onderuit te halen. De auteur neemt de lezer mee op een tocht door de Europese ideeëngeschiedenis.

Guy Verhofstadt, Een new age of empires
Amsterdam : De Bezige Bij, 2009.
ISBN: 978-90-234-4123-6.
Analyse van de huidige mondiale problemen, gevolgd door een pleidooi voor meer mondialisering en meer Europa door een beter functionerende Europese Unie.

Guy Verhofstadt, De Verenigde Staten van Europa : manifest voor een nieuw Europa
Antwerpen : Houtekiet, 2005.
ISBN: 90-5240-862-9.
Manifest waarin Guy Verhofstadt zich hard maakt voor een Verenigde Staten van Europa met alle lidstaten van de Europese Unie.

Guy Verhofstadt, De ziekte van Europa en de herontdekking van het ideaal
Amsterdam : De Bezige Bij, 2015.
ISBN: 978-90-234-9588-8.
Beschouwing over de afkalving van het ideaal van Europese integratie door de eurocrisis en massa-immigratie, met een pleidooi voor een verenigd Europa.

Emerson Vermaat, Terreuraanslagen in Europa : door radicale moslims
Soesterberg : Aspekt, 2017.
ISBN: 978-94-633-8128-4.
Historisch overzicht vanaf de aanslagen in Spanje in 2004 tot en met de aanslag op de Berlijnse kerstmarkt in 2016. In toenemende mate worden de conflicten in de islamitische wereld naar Europa geëxporteerd, deels door de oncontroleerbare migratiestromen, deels door de onverwacht snelle radicalisering van tweede of derde generatie-migranten met een islamitische achtergrond.

Willem Vermeend en Ronald van Gessel, De euro, Europa en onze economische toekomst : over de val, het herstel, de strijd met de dollar, de dubbele dip
Amsterdam : Lebowski, 2010.
ISBN: 978-90-488-0817-5.
Bespreking van de huidige internationale economische positie van de eurozone en de toekomst van de euro, met prikkelende adviezen aangaande het beleid voor de eurozone.

Anna van der Vleuten (redactie), De bestuurlijke kaart van de Europese Unie : instellingen, besluitvorming en beleid
Bussum : Coutinho, 2012. 3e dr. 1e dr.: 2007.
ISBN: 978-90-469-0322-3.
Inleidend handboek over de belangrijkste aspecten en achtergronden van de Europese Unie.

Arjan Vliegenthart, Minotaurus aan banden : hoe Europa in crisis raakte en hoe we daar weer uitkomen
Amsterdam : Van Gennep, 2012.
ISBN: 978-94-616-4179-3.
Analyse door een politicoloog en senator voor de SP van wat er misging met de Europese samenwerking en wat de gevolgen daarvan zijn.

Gerrit Voerman, Bert van den Braak en Carla van Baalen (redactie), De Nederlandse eurocommissarissen
Amsterdam : Boom, 2010.
ISBN: 978-90-850682-1-1.
Korte biografieën van de Nederlandse eurocommissarissen, van Dirk Spierenburg tot en met Neelie Kroes.

Gerrit Voerrman en Nelleke van de Walle, Met het oog op Europa : affiches voor de Europese verkiezingen, 1979-2009
Amsterdam : Boom, 2009.
ISBN: 978-90-850682-2-8.
Overzicht van dertig jaar campagnes van Nederlandse politieke partijen voor de Europese verkiezingen.

Hans Vollaard en Bartho Boer (redactie), Euroscepsis in Nederland
Utrecht : Lemma, 2005.
ISBN: 90-5931-400-X.
Politicologen, historici en politici belichten het verschijnsel euroscepsis onder kiezers en politieke partijen in Nederland en België.

Hendrik Vos, Besluitvorming in de Europese Unie : een survival kit
Leuven [etc.] : Acco, 2011. 4e dr. 1e dr.: 2006.
ISBN: 978-90-334-8415-5.
Beschrijving en analyse van de wijze waarop besluiten van de Europese Unie tot stand komen, met speciale aandacht voor de rol van België daarbij.

Hendrik Vos (redactie), De impact van de Europese Unie : beleidsterreinen, strijdpunten en uitdagingen
Leuven : Acco, 2008.
ISBN: 978-90-334-7084-4.
Artikelen over de invloed van de Europese Unie op het dagelijks leven op uiteenlopende beleidsterreinen.

Hendrik Vos en Rob Heirbaut, Europa. Vloek of zegen? Antwerpen : Standaard Uitgeverij, 2013.
ISBN: 978-90-02-25240-2.
Poging tot objectieve en genuanceerde duiding van het project Europa en de invloed ervan op ons dagelijks leven, met aandacht voor onder meer de bankencrisis, de eurocrisis, de macht van Duitsland en het bijna-failliet van Griekenland.

Hendrik Vos en Rob Heirbaut, Hoe Europa ons leven beïnvloedt
Antwerpen : Standaard, 2008.
ISBN: 978-90-02-22360-0.
Feiten en cijfers over de invloed van de Europese Unie op uiteenlopende terreinen van ons dagelijks leven.

Jan Vranken e.a., Arm Europa : over armoede en armoedebestrijding op het Europese niveau
Leuven [etc.] : Acco, 2009.
ISBN: 978-90-334-7605-1.
De impact van Europa is de afgelopen jaren op verschillende domeinen sterk toegenomen en beïnvloedt ook het beleid inzake armoedebestrijding, met hier bijzondere aandacht voor Vlaanderen.

Joop de Vries, Wiens Europa wint? : drie scenario's van de Europese samenleving
Amsterdam : Business Contact, 2006.
ISBN: 978-90-470-0351-9.
Op basis van inzichten uit het internationale bedrijfsleven worden drie mogelijke scenario's voor de toekomst van Europa verkend.

Leo H.M. Wessels en Toon Bosch (redactie), Nationalisme, naties en staten : Europa vanaf circa 1800 tot heden
Nijmegen : Vantilt, 2012.
ISBN: 978-94-600-4081-8.
Beschrijving van de ontstaansgeschiedenis en groei van de natiestaten in verschillende delen van Europa aan de hand van concrete historische gebeurtenissen en ontwikkelingen.

Ivo van de Wijdeven, De rafelranden van Europa
Houten : Het Spectrum, 2016.
ISBN: 978-90-00-34742-1.
Beschrijving van de complexe geschiedenis van de Europese grenzen tot aan de dag van vandaag, en mogelijk morgen, om geïnteresseerden een historische achtergrond te bieden bij de actualiteit.

Rob de Wijk, Supermacht Europa
Amsterdam : Mets & Schilt, 2005.
ISBN: 90-5330-463-0.
De auteur hekelt de zachte aanpak van Europa en benadrukt de noodzaak van Europese militaire samenwerking.

Rop Zoutberg (redactie), De race naar het noorden : het verhaal van Europa en de vluchtelingen
[Amsterdam] : Blans, 2016.
ISBN: 978-94-600-3077-2.
Vanuit zeven Europese standplaatsen berichten Nederlandse journalisten over de vluchtelingenstroom. Vanuit een breed Europees perspectief bieden hun bijdragen aan dit boek een indringende blik op de grootste menselijke catastrofe van onze tijd.

Erik Jan Zürcher en Heleen van der Linden, De Europese Unie, Turkije en de islam
Amsterdam : Amsterdam University Press, 2004.
ISBN: 90-5356-692-9.
Onderzoek door de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid naar de vraag in hoeverre de islam een belemmering vormt voor de toetreding van Turkije tot de Europese Unie.

Romans en verhalen


Marc Buelens en Raf Vermeiren, Het Brussel syndroom : maakt de Brexit deel uit van een duivels plan?
Antwerpen [etc.] : Houtekiet, 2017.
ISBN: 978-90-892455-2-6.
De ontvoerders van zes eurocommissarissen bespelen de media met perfect geregisseerde onthullingen. Was de Brexit maar een eerste stap in een alomvattend destructief plan?

Roel Janssen, Alles verloren
Amsterdam : Cargo, 2017.
ISBN: 978-90-234-5538-7.
Met informatie van een Syrisch meisje dat ze als enige overlevende uit een omgeslagen rubberboot voor de Turkse kust hebben gered, ontrafelen een zeilster en een fotograaf een complot dat de Europese vluchtelingencrisis in een schokkend politiek daglicht plaatst.

Tom Lanoye, Fort Europa : hooglied van versplintering
Amsterdam : Prometheus, 2005.
ISBN: 90-446-0740-5.
Veelstemmige novelle over heden, verleden en toekomst van Europa.

Tim Parks, Europa
Amsterdam : De Arbeiderspers, 2017. 3e dr. Vertaling van Europa (1997). Vertaling: C.M.L. Kisling.
ISBN: 90-417-0604-6.
Tijdens een busreis door Europa, op weg naar het Europees Parlement voor een petitie, somt een gedesillusioneerde leraar Engels uit Milaan voor zichzelf zijn inzichten over liefde, onderwijs en Europa op.

Koen Peeters, Grote Europese roman
Amsterdam [etc.] ; Meulenhoff [etc.], 2007.
ISBN: 978-90-8542-098-9.
Het Europese verleden en de Europese toekomst treffen elkaar in een oude en een jonge man uit de reclame- en relatiegeschenkenwereld. De laatste moet een grensverleggend rapport opstellen over marketing in het nieuwe Europa en reist daartoe alle Europese hoofdsteden af.

Joost Vandecasteele, Massa
Antwerpen : De Bezige Bij, Antwerpen, 2012.
ISBN: 978-90-854233-6-2.
Een jonge vrouw gaat bij een mysterieus bedrijf werken dat invloed wil uitoefenen op de economische crisis in Europa.

Leon de Winter, De dood van Europa
Amsterdam : Hollands Diep, 2017. Verschijnt op 7 september 2017.
ISBN: 978-90-488-3733-5.
IJzingwekkende roman over de gevaarlijke cocktail van maatschappelijke onvrede en migratie, waarin een schijnbaar onbeduidend incident uitgroeit tot een nationale revolutie.

Poëzie


David Van Reybrouck en Peter Vermeersch (redactie), Neem bijvoorbeeld graniet : de Europese grondwet in verzen
Antwerpen : De Bezige Bij, 2011.
ISBN: 978-90-234-6984-1.
Op uitnodiging van schrijver David Van Reybrouck en Europakenner Peter Vermeersch hebben dichters uit alle lidstaten van de Europese Unie een proeve van een Europese grondwet in verzen opgesteld.

Hugo de Vroom, Afscheid van Europa
Delft : Elmar, 2012.
ISBN: 978-90-389-2171-6.
Reisdagboek in dichtvorm waarin de auteur per trein reist om er ‘via de achterdeur’ het echte Europa te ontdekken.

CD


Nico Wegter, Europa : een hoorcollege over de Europese Unie en haar moderne ontwikkelingen
Den Haag : Home Academy, 2004. 2 cd’s (120 min.).
ISBN: 90-8530-005-3.
Hoorcollege over onder meer de geschiedenis en instellingen van de Europese Unie, de Europese grondwet en de invloed van Europa op het leven van de burgers.

Naar de overzichtspagina

Delen