Gouden Uil Jeugdliteratuurprijs 2010

Ga direct naar

Details:

Prijzengeld: 31.000 euro
Winnaar: 25.000 euro
Andere genomineerden: ieder 1.500 euro
Plaats en datum uitreiking: Antwerpen, Zaal Stuurboord, 25 april 2010. In Cobra, het cultuurprogramma van Frieda van Wijck op Canvas, zijn daarvan 's avonds opnemen uitgezonden.
Prijs van de Jonge Lezer: De hondeneters van Marita de Sterck.


Rapport:

De Gouden Uil Jeugdliteratuurprijs is voor kinder- en jeugdboeken wat Max Havelaar is voor eerlijke koffie: een keurmerk. De selectie van eerst een longlist en daarna een shortlist gebeurt dan ook volgens de vereisten van een kwaliteitsstempel: streng, rechtvaardig en plichtsbewust. Betekent dit dat de jury wreed en meedogenloos is? Welnee. Dat zij kieskeurig en veeleisend is? De jury hoopt vurig van wel.

Elk jaar opnieuw neust zij dus tussen het ingestuurde goed naar zo zuiver en verrassend mogelijke boeken. Omdat het Gouden Uil-certificaat nu eenmaal enkel toekomt aan werk dat literair, artistiek en origineel kan worden genoemd. Bittere koffiebonen worden niet verpakt, jeugdboeken die tekortschieten eindigen niet op een Gouden Uil-lijst.

De keurstempel in de hand stelde de jury vast dat 2010 ‘het jaar van de gemiste kansen’ is. Een heleboel schrijvers, groentjes én anciens, maken het werk (nog) niet af. Vaak is de invalshoek wel fris, de pen pittig, de schets intrigerend, maar even vaak wordt die schets geen volwaardig boek, zakt de plot pardoes in elkaar, zouden de prenten gebaat zijn met minder woorden.

Tussen deze gemiste kansen en de tenenkrullende pulp is het water bijzonder diep. Bovendien biedt de oogst van 2010 nog tal van boeken die niet misstaan op een plank in de klas of thuishoren in de categorie ‘doen geen vlieg kwaad, ook kinderen niet’ doch niet het keurmerk van de Gouden Uil verdienen.

Uit zestien nog overgebleven longlistboeken houdt de jury een streng gekeurde pluk van zes boeken.

De jury
Jelle Van Riet (voorzitter)
Mirjam Noorduijn
Jürgen Peeters
Jo Roets
Barbara Rottiers


Uitreikingsrapport:

De koers naar De Gouden Uil Jeugdliteratuurprijs 2010 had zo zijn favorieten, maar de finale was nog niet gereden. Zowel de Flandriens als de Nederlanders maakten nog kans op de beker, de bloemekee en, uiteraard, de kus van de voorzitster.

Verschenen aan de start, geschoren en wel:

Ditte Merle, die zich meteen ongegeneerd op kop zette met een gewaagd dierenseksboek. Taal en daad, kennis en humor, weetjes en kreetjes leidden tot diverse ongekende hoogtepunten. Hier werd allerlei uitgeprobeerd, behalve wieltjeszuigen. Kon iemand haar positie nog bedreigen?

Misschien Peter Van Olmen wel. Hij was nieuw in het peloton, maar maakte een opgemerkte entree als tempobeul: zijn lijvige doch voortrazende fantasy-thriller over een écht tot leven komende droomwereld, maakte hem tot een gevaarlijke outsider.

Ook Wouter van Reek, die al meermaals kwistig met zijn rastalent was omgesprongen, gooide zich met al zijn ervaring en bezieling in de koers. In zijn warme en pretentieloze Keepvogel-avontuur schuilt de ware schoonheid in de eenvoud - zoals in een kinderkop, quoi.

Niet uit het oog te verliezen echter was die andere ancien in topvorm: Marita de Sterck had duidelijk gepiekt naar deze wedstrijd. Zij hield gedurende de hele wedstrijd het tempo hoog met een historische roman, even kleurrijk als indringend.

Voor de meest flitsende demarrage tenslotte zorgde de tandem Marije en Ronald Tolman. Zij maakten er geen woorden aan vuil, maar schiepen met hun tweetjes een puur en tijdloos prentenboek dat het hele leven omvat. Souplesse is een potloodlijn.

De finale werd een ware thriller: twee boeken wilden elkaar maar niet lossen. Bikkelhard was de eindsprint, zeer verdiend dus de zege. De overwinning gaat naar een boek dat getuigt van lef en doorzettingsvermogen. Een boek dat de jury's kijk op de wereld heeft veranderd. Een boek dat, de jury geeft het ootmoedig toe, wel meer heeft geprikkeld dan haar fantasie.

Bovenaan het podium van De Gouden Uil Jeugdliteratuurprijs 2010 staat Ditte Merle met Wild verliefd!

De jury
Jelle Van Riet (voorzitter)
Mirjam Noorduijn
Jürgen Peeters
Barbara Rottiers
Jo Roets


Winnaar

  • Ditte Merle - Wild verliefd

    ‘Liefde is niets anders dan een boogiewoogie van de hormonen’. Henry Miller wist het al en niemand zal dat na het lezen van het dierenseksboek Wild verliefd nog betwisten. Ditte Merle levert een uniek literair non-fictieboek af over het fascinerende seks- en liefdesleven van een honderdtal diersoorten: leerrijk én verrassend, prikkelend én humorvol.

    Met groot taalgevoel licht zij de (jonge) lezer voor over ‘de zoete seks’ van de zalm en ‘de zoute seks’ van de paling, over hitsige konijnen en ritsige geiten, over het ‘lichtgevende kontje’ van de vuurvlieg en over ‘gepimpte en gepompte piemels’, in lengte variërend van 0,2 cm (hamster) tot 250 cm (blauwe vinvis). Niks dierlijks is de dieren vreemd: stapelseks? Doen de zeeslakken. Homofilie? Moet u voor bij de pinguïns zijn. Zwangere mannetjes? Vindt u bij de zeepaardjes. Kortom, een boek op het lijf geschreven van al wie de Kamasoetra saai vindt.

Genomineerd

  • Marita De Sterck - De hondeneters

    Rapport Marita De Sterck:
    De openingsscène van De Hondeneters is rauw en confronterend: een radeloze en epileptische jongen van achttien stuit in zijn zoektocht naar zijn weggelopen hond op een kennel waar honden op de slachting wachten. ‘t Is van het beste en indringendste wat de hedendaagse jeugdliteratuur te bieden heeft. Marita De Sterck neemt de lezer mee naar ‘de Grooten Oorlog’. Terwijl aan het front de strijd in alle hevigheid woedt, voert Victor zijn eigen bescheiden oorlog: alleen en ver van huis wordt hij volwassen, harde klappen incasserend.

    De zoektocht naar de geliefde hond voert hem van Mechelen naar Boom, langs talloze kleurrijke figuren en hondeneters. De beeldtaal van De Sterck is uitzonderlijk rijk, haar stijl sterk lichamelijk. In De Hondeneters verkent zij op overtuigende wijze de parallellen tussen mens en dier. Zij moraliseert nooit, bewaart immer het broze evenwicht tussen de historische juistheid en de fantasierijke volkscultuur en huilt met Victor naar de maan.

  • Wouter van Reek - Keepvogel : het diepste gat

    Rapport Wouter van Reek:
    Met Keepvogel en Tungsten, een pientere vogelmens en zijn gretige hond - of is het net andersom? – heeft Wouter van Reek zijn eigen Heer Bommel en Tom Poes geschapen. In Het diepste gat, het meest verrassende avontuur van dit duo dusver, wordt met bezeten ijver gegraven naar wat wel eens een heel bijzondere ontdekking zou kunnen zijn. Spannend is het in elk geval, dat dolle boren dwars door de roestbruine buik van de aarde om dan plots aan een kant van de wereld uit te komen waar de heuvels ‘hángen’.

    Met deze Keepvogel verkent Van Reek de grenzen van het prentenboek: hij boort significante en geestige dimensies aan. Niet alleen puurt hij uit een handvol franjeloze zinnen en schaarse pennentrekken een filosofisch gelaagd verhaal – wie monomaan naar iets nieuws spit, blijft blind voor de al verworven pracht - hij laat de lezer er ook volop in meedraaien. Woordelijk én metaforisch.

  • Marije Tolman - De boomhut

    Rapport Marije Tolman:
    Vader en dochter Tolman hebben samen een reeks ingetogen en verwachtingsvolle werelden geschapen; het is aan de lezer om uit deze frisse, poëtische prenten een persoonlijk verhaal te puren. In dit woordenloze prentenboek biedt een steeds terugkerende boomhut houvast: het betrouwbare en vaststaande middelpunt in de voortkabbelende stroom van het leven. Het geheel evoceert de verglijdende repetitiviteit van de tijd, de kringloop der seizoenen, de eeuwige estafette tussen dag en nacht, alsook de mogelijkheid om binnen die ruisende cyclus mensen te ontmoeten, vrienden te maken en zo de tijd te verrijken.

    Elke prent is een uniek, multi-interpretabel en verbeelding prikkelend schilderijtje op zich. Dieren komen en gaan, in steeds veranderende licht- en kleurintensiteit. Nu eens is het de komst van een vlucht sierlijke flamingo’s die de verhoudingen aantast, dan weer is het een onhandig grote neushoorn die de leefruimte hypothekeert. Vrijblijvend is het nooit. Een boek om nimmer uit te lezen.

  • Peter Van Olmen - Het levende boek

    Rapport Peter Van Olmen:
    Aan ambitie ontbreekt het debutant Peter Van Olmen niet, aan metier om daarmee om te gaan gelukkig evenmin. Zijn lijvige fantasy-thriller raast in sneltempo voort binnen een strak uitgelijnde compositie. In De kleine Odessa skeelert de lezer samen met de twaalfjarige Odessa langs de suggestieve grens tussen werkelijkheid en fantasie: wanneer op een dag haar moeder door spookachtige wezens wordt ontvoerd, zet zij driest de achtervolging in en besluit meteen ook haar onbekende vader op te sporen.

    De queeste brengt haar in Scribopolis, een verborgen stad waar onder meer Dostojevski, de zusjes Brönte, Orpheus en Shakespeare zich ophouden. Gezien die laatste innig bevriend blijkt met haar moeder – zij is de muze Calliope, weet Odessa nu - slaat de twijfel toe: is hij haar vader? Of is het de ‘rival poet’, de machtswellusteling Mabarak? Het ontembare vertelplezier, de sprankelende eruditie, de boeiende intertekstuele en filosofische knipogen doen de fantasy van Van Olmen ook écht leven.

Longlist

Naar de overzichtspagina

Delen