Griffels 2018

Ga direct naar

Details:

Op woensdag 20 juni zijn de Zilveren Griffels en Vlag en wimpels 2018 uitgereikt.
De winnaar van de Gouden Griffel wordt op 2 oktober, aan de vooravond van de Kinderboekenweek, tijdens het Kinderboekenbal bekendgemaakt.

De Griffeljury: Cathy Spierenburg (voorzitter), Nina Schouten, Anouk van der Zee, Marjolein Meijvis en Andre Kuijpers.

Uitreikingsrapport:

Welkom in Het Land der Griffels
Tweemaal per jaar is het feest in Griffelland. In de zomer als de Zilveren Griffels en de Vlag & Wimpels bekend worden gemaakt, en in de herfst wanneer de prestigieuze Gouden Griffel overhandigd wordt aan de winnaar die in de tussenliggende maanden in spanning heeft gezeten en reikhalzend uitkeek naar het uur van de waarheid.
In wiens handen komt dit traditionele schrijfgerei in een tijd dat tikken, sharen, bloggen en vloggen ons dagelijks leven beheersen?
De Griffels kennen een lange traditie. Het is een van de bekendste en gewenste prijzen voor auteurs van kinderboeken. Het is een prijs die niet onderhevig is aan inflatie. Weinig omstreden, hoewel de discussie over het beste, ideale kinderboek veelvuldig wordt gevoerd. Niet alleen voor de uitreiking, maar het hele jaar door. Nog steeds te weinig, maar toch: er wordt gewikt en gewogen, geschreven en gepubliceerd, gepromoot, verkocht en gelezen.
Ook de staat van het kind is aan veelvuldige beschouwing onderhevig. Hét kind bestaat niet. Er is een bandbreedte in ontwikkeling die afhankelijk is van vele factoren. Maar kinderen zijn allen nieuwsgierig en leergierig. De perfecte opvoeding is een andere dan in de tijd van Dokter Spock. De gemedialiseerde en gedigitaliseerde wereld is aantrekkelijker en tijdrovender dan ooit. Zo bestaat ook hét allerbeste kinderboek niet. Waar gaan die Griffels dan naartoe vraagt u zich terecht af?
Naar bijzondere boeken, die een plaats verdienen in het leven van kinderen. Kiezen uit de stapel van gepubliceerde boeken vergt een inspanning die niet eenvoudig is. Er werden 156 boeken ingezonden, de jury vroeg daarnaast twee titels op ter beoordeling.
De meest deskundige jury bestaat niet net zomin als de journalist de perfecte voorspellingen doet en kritiek levert op de keuze van de gelauwerde boeken. De vijfkoppige jury heeft genoten van alle mooie verhalen, van alle personages, de locaties, de rijke taal, thuis en in de kelder van de CPNB. Maar ze wil dat boeken en bijbehorende emoties gedeeld worden met degenen waarvoor ze bestemd zijn, namelijk; de kinderen. De verschillende boeken, in al hun verschijningsvormen en uitingen houden de lezer een spiegel voor, en daarmee opent er een venster tot de wereld. In het land van de Griffels zijn de inwoners bevoorrecht. Er is een prachtig en veelzijdig aanbod waaruit kan worden gekozen: boeken met mooie verhalen, voor verschillende leeftijdsgroepen, in meerdere genres, rijk geïllustreerd en inspirerend. Het land van de Griffels is een land waar veel mensen zouden willen wonen.

Gouden Griffel

  • Annet Schaap - Lampje

    Lampje (haar echte naam is Emilia), de dappere dochter van de vuurtorenwachter, woont op een schiereiland in een vuurtoren. Het vuurtorenlicht moet elke avond worden aangestoken, maar als de lucifers op zijn moet Lampje op pad om nieuwe te kopen. Dat terwijl er een storm over het eiland raast. Hier begint het onomkeerbare proces dat niet meer te beheersen is. Niet door Lampje noch door haar vader. Doordat de vuurtoren niet brandt vergaat er voor de kust een schip en de gehandicapte, alcoholistische en driftige vader wordt verantwoordelijk gehouden. Lampje wordt uit huis geplaatst en belandt in het Zwarte Huis waar naar verluidt een monster woont. Het blijkt een zeemeerkind te zijn, de zoon van meneer de Admiraal. Lampje sluit vriendschap met deze Edward. De jongen leert haar lezen en schrijven, zij helpt hem met leren lopen en laat hem de wereld zien buiten het Zwarte Huis, waar hij tot dan toe in de zolderkamer opgesloten zat. Zo beleven ze samen wilde avonturen op weg naar herkenning, erkenning en acceptatie.
    Dit verrassende debuut van Annet Schaap neemt de lezer mee naar een realistische wereld en een kleurrijk, avontuurlijk universum waar Lampje, Edward en anderen zich moeten zien te redden en aan elkaar overgeleverd zijn. Gebeurtenissen wisselen elkaar in hoog tempo af en maken het tot een spannend en uitdagend verhaal waarvan je de afloop niet kunt voorspellen. De auteur heeft zich laten inspireren door sprookjes, schrijvers en thema’s als onbaatzuchtige vriendschap, dapperheid en doorzettingsvermogen. Lampje zal op haar beurt anderen inspireren en haar licht laten schijnen over de kinderliteratuur.

Zilveren Griffel

  • Joukje Akveld - Wij waren hier eerst

    Rapport Joukje Akveld:
    Het rijk gedocumenteerde verhalen- en fotoboek over wilde dieren in Zuid-Afrika is meer dan een boek alleen voor kinderen. De ontstaansgeschiedenis van het land, maar vooral hoe de mensenwereld met de dierenwereld kan botsen, zal jong en oud aanspreken. De ontdekkingsreis die Joukje Akveld naar de twintig wildparken en opvangplekken voor wilde dieren ondernam, levert een indrukwekkend verslag op en geeft een inkijkje in plekken waar velen nooit zullen komen. De luipaarden, olifanten, slangen, blauwapen, wilde honden, leeuwen en gieren en pinguïns die je anders alleen in een dierentuin kunt bewonderen, lees en zie je terug in dit spannende en meeslepende reisverslag. Sommige dieren worden met uitsterven bedreigd, met andere gaat het - al dan niet door menselijk ingrijpen- gelukkig wonderbaarlijk goed. Alertheid blijft echter geboden om herhaling te voorkomen. Joukje Akveld maakt inzichtelijk voor welke uitdagingen we staan in onze samenleving met mens en dier. Daarnaast vertelt ze over de bijzondere eigenschappen van dieren. Zo weten we nu dat verdwaalde pinguïns altijd thuiskomen. Ook de auteur kwam na haar journalistieke zeereis naar Zuid-Afrika veilig thuis om verslag te doen van de ontelbare unieke indrukken. Dit heeft ze op unieke wijze weten te verwoorden en verbeelden waardoor ze een realistisch beeld schetst van hoe mens en dier op gespannen voet samenleven. Inzichtelijke informatie voor iedereen, maar door de specifieke vertelwijze zeer toegankelijk voor kinderen Tijdens de reis zal ze zich geen moment met Griffels bezig hebben gehouden. Maar hier is hij dan toch: deze welverdiende Griffel.

  • Annet Huizing - De zweetvoetenman

    Rapport Annet Huizing:
    De titel van dit prachtige, bijzondere en lijvige boek over rechtspraak wordt ontleend aan het verhaal van de man die in de bibliotheek zijn schoenen uitdeed en ieder tot last was met zijn zweetvoeten. Dat je daarvoor veroordeeld kunt worden en waarom, is exemplarisch voor de rechtszaken die in dit boek voorkomen, veelal bekend uit het nieuws. Op geen enkele pagina ontbreekt de humor. Korte vragen en antwoorden verduidelijken nieuwe begrippen en bekende schendingen van het recht. Citaten buitelen over de pagina’s heen en zijn veelal geïntegreerd in grappige tekeningen. De toelichting op de rechtsgang en rechtstaat is zo toegankelijk beschreven dat je je bewust wordt van het feit dat je in een land woont waar rechtvaardige regels gelden en je niet aan de willekeur van deze en gene bent overgeleverd. De uitklappagina’s in het midden van dit boek bieden op bijzondere en overzichtelijk wijze een schematisch overzicht van zaken die iedere inwoner van Nederland moet weten.
    Complexiteit teruggebracht tot eenvoud. Eenvoud als onderdeel van complexiteit. Dit sublieme boek behandelt op beschouwende informatieve wijze de basiskennis van het recht voor jong en oud, aan de hand van realistische voorbeelden en ondersteund door illustraties vol humor. Voor kinderen vanaf tien, elf jaar, een meegroeiboek om zelf te lezen, uit te citeren en informatie uit te halen. Een boek dat toegankelijkheid tot doel heeft verheven. De jury hoopt dat er meer van dit soort informatieve boeken verschijnen en bekroont dit boek in elk geval met een Griffel.

  • Pim Lammers - Het lammetje dat een varken is

    Rapport Pim Lammers:
    Lammetjes dartelen in de wei en varkens rollen door de modder. Dat gaat overal en altijd zo en de dieren voelen zich er prettig bij. Als een van de dieren naar de overkant wil, reageren de anderen verbaasd. Een lam dat zich thuis voelt in de biggenpoel? Dat is raar! Zelfs de boer kijkt er vreemd van op. Tijd voor actie: wellicht is het beestje ziek en kan de dierendokter hem beter maken. Het lammetje kan niet blaten als de dierenarts vraagt een geluid te maken. Een gedegen medisch onderzoek lijkt noodzakelijk. De diagnose is snel gesteld. Het lam is een varken. Van binnen dan. En aan de buitenkant valt wel wat te doen. Terug in de modderpoel voelt het lammetje – pardon, het varkentje – zich helemaal thuis. Zo eenvoudig kan het zijn.Dit mooie verhaal met happy end kan op diverse niveaus worden gelezen. Simpel als dierenverhaal met pratende dieren en diepzinniger als het verhaal over een sterk gekoesterd verlangen om te zijn zoals de ander. Het transgender-idee is op treffende wijze teruggebracht tot de stadia die de transformatie met zich meebrengt: het ontdekken, ervoor uit komen, je ernaar gedragen en geaccepteerd worden door je omgeving. De eenvoudige tekst en beeldende tekeningen spreken voor zich. Geen woord te veel, geen beeld te weinig. Een complex thema trefzeker teruggebracht tot de kern. Een lam in een verkeerd dierenhok. Het lammetje dat een varken is is een inspirerend boek voor jong en oud dat een Griffel verdient.

  • Joke van Leeuwen - Toen ik

    Rapport Joke van Leeuwen:
    “Toen ik.” Met deze beginwoorden neemt Deef je als lezer mee in zijn dagelijks leven en zijn fantasierijke interpretaties van dingen die hem overkomen of bezighouden. Zijn ouders, gescheiden, spelen een belangrijke rol in het leven van Deef. De echtscheiding wordt kort en bondig samengevat: “Toen kreeg ik een mooi koffertje voor als ik naar mijn vader ging.” Je leert beide ouders kennen door de manier waarop zij reageren op het gedrag van hun zoon. Moeder is zorgzaam en vol goede raad, met vader doet Deef leuke dingen. “Mijn moeder vond dat niet zo nodig,” becommentarieert de jongen. Het zijn twee verschillende werelden waar Deef mee moet leren omgaan. De creativiteit spat van de bladzijden af, in de gedachten, de woordassociaties en de zwart-wittekeningen. Tekst en beeld zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden en maken de gedachtes en avonturen van Deef invoelbaar. Een prachtig voorbeeld is het hoofdstuk “Toen ik de bus miste”. De lezer volgt Deef in gedachten over wat er allemaal had kunnen gebeuren als hij op tijd was geweest voor de bus, daardoor komt hij op de levensles die Deef definieert: “Je weet nu eenmaal niet hoe dingen waren gegaan als ze anders waren gegaan dan ze gingen.”
    Elk hoofdstuk bevat de humoristische filosofische gedachtespinsels van een (vroeg)wijze en gevoelige jongen met een hart van goud, empathisch naar zijn omgeving, maar de worsteling met de realiteit is zichtbaar en voelbaar in de tekeningen. Het resultaat is een uniek boek van Joke van Leeuwen. Deef constateert in het laatste hoofdstuk “We hoefden helemaal niets. We lagen alleen maar te leven”. En uit dit leven ontstaan rake observaties... Om zelf te lezen en samen van te genieten. Voor Joke van Leeuwen een welverdiende Griffel erbij.

  • Marit Törnqvist - Het gelukkige eiland

    Rapport Marit Törnqvist:
    Met Het gelukkige eiland is het laatste deel van een drieluik verschenen. Klein verhaal over de liefde en Wat niemand had verwacht worden afgerond met deel drie, een zoektocht naar geluk. Het is opgedragen aan de vader van de auteur en was het laatste verhaal dat ze hem vertelde. Het is een bijzondere boodschap die ze bij hem achterliet. Geruststellend, omdat de zoektocht naar de individuele vrijheid voltooid werd? De horizon gevonden, aangekomen op het eiland waarnaar het meisje zocht? Ze heeft er veel voor achtergelaten in elk geval. Hoeveel aantrekkingskracht sommige plekken ook hadden tijdens haar reis, het bleek nergens volmaakt. De wonderschone illustraties die het talige verhaal doorbreken en pagina’s lang de stem van de verteller overnemen, maken inzichtelijk hoe het meisje geraakt werd door haar omgeving. Beproevingen doen haar inzien hoe onzeker haar tocht is. Het lijkt of het einde nabij is, maar dan breekt het licht door en is de weg naar geluk gevonden. De reis langs de eilanden van diepe gedachten, het eiland van altijd feest, het eiland van vrijheid en blijheid of het eiland van samen sterk vertolken op sublieme wijze de fase die ieder in een mensenleven herkent. Elke fase met een begin en een einde. Het gelukkige eiland lijkt de plek te zijn waarnaar ze op zoek was, een omgeving waar ze zelf haar geluk bepaalt. De lezer kan zich afvragen voor hoe lang dit duurt.
    De eenheid die de illustraties vormen met het verhaal zijn uniek en laten een onuitwisbare indruk achter bij de lezer en kijker in dit gelaagde verhaal. Het boek brengt door de wisselwerking met de illustraties en de goedgekozen woorden en precieze formulering een wereld tot leven waar de lezer zich makkelijk in herkent. Wanneer je lezers zo kunt raken is een Griffel op zijn plaats.

  • Tjibbe Veldkamp - Handje?

    Rapport Tjibbe Veldkamp:
    Anna, een ondernemende kleuter, wil naar de dierentuin. Niets bijzonders voor kinderen van die leeftijd, maar haar vader heeft het druk, druk met zijn mobiele telefoon. Hoe kan de ondernemende Anna zijn aandacht krijgen? De inventieve kleuter weet wel een oplossing: eenvader kiezen die wel naar de dierentuin wil. Maar ook die andere heeft weinig aandacht voor z’n kind en vindt muziek belangrijker. Anna vindt tenslotte een vader die wel van plan is om naar de apen te gaan. Toch ruilt ze ook die vader moeiteloos in voor een andere ‘vader’ die haar het dierenleven toont. Hand in hand ontdekken ze de dierentuindieren. In omgekeerde volgorde komt Anna bij haar leenvaders terug en uiteindelijk thuis bij haar vader. Die heeft ondertussen niets gemerkt, maar dat duurt niet lang, het volgende avontuur staat alweer voor de deur... Dit speelse, humoristische en eigentijdse verhaal is niet alleen voor kinderen. Ook volwassenen krijgen op niet-moralistische en grappige wijze een spiegel voorgehouden. Kinderen willen groot worden en onafhankelijk zijn, de wereld verkennen, doorzettingsvermogen tonen, terwijl volwassenen hen nog dwingen een handje te geven. Toch altijd de band met je ouders willen houden, wordt mooi verbeeld in het gele hoedje van Anna’s vader en haar eigen kleurige regenboogtrui. Deze thema’s zijn impliciet verweven in dit mooi afgeronde verhaal. De subtiele tekeningen in Anna’s huis verwijzen naar nieuwe avonturen. De tekst en voortreffelijke illustraties zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden in dit sprankelende prentenboek dat voor elke peuter en kleuter herkenbaar is. En waarschijnlijk ook voor alle opvoeders met smartphones.

  • Edward van de Vendel - De zombietrein en andere stripgedichten

    Rapport Edward van de Vendel:
    Zijn stripgedichten een nieuw genre in de poëzie? Na het lezen van De zombietrein en andere stripgedichten van Edward van de Vendel en zijn eerdere bundels, kan deze vraag met een volmondig ja worden beantwoord. Floor de Goede maakte strips bij de verzen. Daardoor kregen ze een eigenzinnige en humoristische lading. De tweeëntwintig gedichten, elk verspreid over twee pagina’s, met het voornamelijk het kind of kinderen in de hoofdrol weerspiegelen het dagelijkse leven en bieden volop gelegenheid tot identificatie. Poëtische, inspirerende identificatie wel te verstaan. De kier in het boek nodigt uit om naar binnen te gaan en een ‘binnenjongen’ te worden die in het gedicht gekropen is en zijn moeder niet meer hoort roepen. Dat wil poëzie bereiken. De oma die na de vakantie teruggaat naar haar thuisland en in de verte verdwijnt en haar kleinkind verdrietig achterlaat. De juf en meester die een dagje kind zijn, “maar na een nacht was alles over, juf en meester zonder tover.” De dode goudvisjes die begraven worden. De baby die Sinterklaas maar moet ruilen, omdat het kind altijd zo huilt. Herkenbare kinderlijke fantasie die een snaar raakt.
    Emoties uit het leven gegrepen en in hun uitingsvorm blijven ze dicht bij het kind. Afgeronde conclusies of open vragen, wensvervullend of ook weer niet. Van de Vendel toont aan dat er toegankelijke poëzie bestaat waar kinderen van kunnen genieten, en als je daarin slaagt is dat veel waard. In elk geval een Griffel.

  • Bette Westera - Was de aarde vroeger plat?

    Rapport Bette Westera:
    Vragen die vragen om iets
    Wat dartel om ze heen kan draaien
    Zoals de aarde
    eeuwig om zijn as.

    Een betere samenvatting kan Bette Westera niet geven in de prachtig uitgegeven bundel vWas de aarde vroeger plat?
    Kinderen stellen steeds dezelfde vragen, die veelal heel moeilijk eenduidig te beantwoorden zijn. Bette Westera weet er wel raad mee. Ze geeft bespiegelingen op de vraag die ook onbeantwoord kan blijven, in dichtvorm waarbij eindrijm geen eis is- , maar wel ambachtelijke, beeldende poëzie, zoekend naar een nieuw perspectief. Humoristisch zoals de antwoorden op de vraag “Wanneer begin je met bestaan?” Haar rake observaties op de vraag “Hoe weet je dat de tijd bestaat?” Het bewijs is verrassend herkenbaar in vele situaties. Het thema tijd komt in vele vormen langs en speelt een dominante rol in de vragen, beschouwingen en antwoorden. Omdat tijd alles beïnvloedt. Wat was er eerder de kip of het ei? De dialoog blijft ronddraaien en de conclusie is voorspelbaar. De zesendertig vragen en de bijbehorende gedichten worden door de illustraties van Sylvia Weve kracht bijgezet. Zie bijvoorbeeld de paginagrote huizenblokken die de personages van elkaar verwijdert uit “Wanneer ben je ergens?” Zelfs op het omslag gaat het tweetal door en blijven de vragen nieuwe vragen oproepen. Zo zal het de kinderen ook vergaan en we hopen maar dat Bette Westera en Sylvia Weve in de buurt blijven om op poëtische wijze te blijven beschouwen, maar nu even om de Griffel te ontvangen voor dit nieuwe, toegankelijke meesterwerk

  • Suzanne Wouda - Sabel

    Rapport Suzanne Wouda:
    In de verantwoording van Sabel schrijft Suzanne Wouda: “hoewel er veel fantasie in dit verhaal staat, is er ook veel echt gebeurd.” De vele non-fictie verhalen over de oorlog en de beelden die de periode oproepen, zijn bij iedereen bekend. Door de ogen van de hoofdpersoon Max zien we de gruwelijke wereld van de Tweede Wereldoorlog van dichtbij en de impact die het heeft op zijn kinderleven. Het verhaal start als de Tweede Wereldoorlog al even woedt en Max in Kamp Vught verblijft. Er is weinig te doen: hij verzint het woord verleven, naast het bestaande vervelen. “Verleven, dat is vervelen maar dan erger. Dat doe ik nu. Hier. Ik verleef. Ik verleef me suf.” Via flashbacks komt de lezer steeds meer details te weten over Sabel, de kat van Max die zo’n belangrijke rol inneemt in zijn leven. De lezer is getuige van de vlucht, de deportatie en het gruwelijke einde van de hoofdpersoon. Het verhaal van de jongen die zich een tijd op de been weet te houden met goede herinneringen aan zijn geliefde huisdier maakt diepe indruk. De aanwezige kinderen in het kamp vormen een hechte gemeenschap. De slechte afloop weten we vanuit het historisch perspectief, maar wordt zeer indringend verbeeld door het leven van deze jongen met zijn poes. De kindertransporten van juni 1943 krijgen door Max en Sabel een gezicht en een geluid. En het boek is daarmee een waardevolle uitbreiding van de verhalen die we al kennen over deze zwarte bladzijde in onze geschiedenis. Je zou ze liever vergeten, maar dat lukt niet meer. Dit verhaal over een onschuldig kind in een complexe wereld verdient een Griffel in 2018.

Vlag & Wimpel

Naar de overzichtspagina

Delen