Belangwekkende vondst Multatuli-documenten in Vlaanderen

Gepubliceerd: 09-01-2004

Van de zeven bundels Ideeën die Multatuli schreef, zijn alleen van de eerste twee de handschriften bewaard gebleven. Tot verbazing van de kenners zijn nu in Vlaanderen twee stroken opgedoken met het handschrift van de Ideeën 1245 en 1246, beide uit de zevende bundel, die hij schreef tussen april 1874 en mei 1877.

Ze waren in het bezit van de familie Van Lerberghe uit Sint-Genesius-Rode die ze ter beschikking stelde aan Philip Vermoortel , auteur van boeken als Multatuli in Vlaanderen (1987) en De schrijver Multatuli (1995) en lid van het Multatuli Genootschap. Hij noemt de vondst belangwekkend. Dat geldt ook voor de brief die tegelijk met de stroken handschrift opdook. In die brief, gedateerd 19 april 1869 en geschreven in zwarte inkt, richt Multatuli zich tot de 21-jarige Gentse student Julius Sabbe, fervent aanhanger van de Groot-Nederlandse gedachte, met de vraag of men hem kan gebruiken voor een lezing in Gent. Met het oog op aanvulling van zijn financiën (hij had een groot talent voor het maken van schulden) hield hij in die tijd veel lezingen in Nederland en Vlaanderen. Nadat in het voorjaar voordrachten al tot drie keer waren uitgesteld, had zijn tussenpersoon, de dichter Julius De Geyter, er de brui aan gegeven. Daarom richtte Multatuli die een lezing in Breda graag wilde combineren met een of meer lezingen in Vlaanderen, zich tot Sabbe.

Die organiseerde twee voordrachten in Gent waar de schrijver veel bijval kreeg. De Geyter van zijn kant bleek bereid het toch nog eens te proberen, zodat hij ook in Antwerpen kon spreken. Een brief daarover, veel minder dwingend dan de nu opgedoken brief aan Sabbe, was al bekend. Na 1869 is Multatuli niet meer in Vlaanderen geweest, zodat men zich het hoofd mag breken over de vraag hoe de stroken met handschrift er terechtgekomen zijn. Het handschrift heeft nauwelijks doorhalingen of correcties. Het duidt er volgens Vermoortel op dat Multatuli ‘zijn teksten even vloeiend schreef als Mozart zijn symfonieën’. Ter gelegenheid van de jaarvergadering van het Multatuli Genootschap op 6 maart zal hij de drie documenten overdragen aan het Multatuli Museum, dat ze voor een onbekend bedrag heeft gekocht.

Relevante link: Gesprek over de vondst met Jos van Waterschoot, conservator van het Multatuli Museum (TROS Nieuwsshow, 10 januari 2004)