Libris Literatuur Prijs naar Tommy Wieringa

Gepubliceerd: 06-05-2013

Vanavond is in het Amstel Hotel in Amsterdam de Libris Literatuur Prijs 2013 uitgereikt aan Tommy Wieringa voor zijn roman Dit zijn de namen, een uitgave van De Bezige Bij. De prijs voor de beste Nederlandstalige roman van het afgelopen jaar werd hem toegekend op voordracht van een jury, bestaande uit voorzitter Clairy Polak en de leden Jan Donkers, Edith Koenders, Lisa Kuitert en Mark Schaevers. Aan de Libris Literatuur Prijs die nu voor de twintigste keer is uitgereikt, is in totaal een bedrag van 65.000 euro verbonden, 50.000 euro voor de winnaar en 2.500 voor elk van de genomineerden, onder wie ook de winnaar.

Aan de rand van de steppe
In Dit zijn de namen tobt politiechef Pontus Beg in Michailopol, een Russisch stadje in ontbinding aan de rand van de steppe, met zijn identiteit. Dan komt een groep vluchtelingen na een barre tocht meer dood dan levend in het stadje aan. Ze hebben hun identiteitspapieren verscheurd, zijn aanvankelijk naamloos en staan voor de velen die door een uitzichtloze thuissituatie gedwongen zijn tot een zoektocht naar een betere wereld elders. Bedrogen als ze zijn door mensensmokkelaars, zullen ze daar nooit arriveren. ‘De barre omstandigheden tijdens hun tocht door een altijd eendere, van menselijke aanwezigheid verstoken vlakte creëren een hel die nog helser wordt door alle onmenselijkheden die mensen in een dergelijke context kenmerken,’ aldus de jury.

Migratie en godsdienst
Eenmaal in Michailopol, belanden ze in de cel bij Pontus Beg. Verzoend met zijn eenzaamheid, is hij gaan graven naar zijn wortels. Door het vermoeden dat hij van Joodse afkomst is, raakt hij bevangen door het verlangen Jood te zijn, verbonden met een god van wie hij de uitverkorene is. De ‘onaanraakbaren’ in zijn cel doen hem denken aan de Joden die in de Bijbel door de woestijn trekken, waarbij ze het gebeente van Jozef meezeulen. Op het kruispunt van de twee verhaallijnen, over Pontus Beg en over de vluchtelingen, wordt de lezer zo uitgenodigd tot een reflectie over godsdienst en afgoderij. ‘Het is,’ aldus de jury, ‘moeilijk te zeggen waarom Dit zijn de namen het meest te prijzen valt: de stilistische bravoure, de filosofische diepgang, de aforistische kracht, de hecht getimmerde compositie, de originele beeldenpracht.’ En dus wordt Wieringa geprezen voor het doen samengaan van dit alles ‘in deze donkere roman over migratie en godsdienst die tegelijk licht is, want gemaakt van lenige, sierlijke taal’.

Tweede nominatie
Het was zijn tweede nominatie voor de Libris Literatuur Prijs. In 2006 gold hij als de grote favoriet, maar ging de prijs naar Waar was je nou van K. Schippers. Wieringa was genomineerd voor de roman Joe Speedboot, volgens de jury van toen een geestige, fascinerende en tegelijkertijd ontluisterende roman waarin hij op een oorspronkelijke en navrante wijze de oude, romantische tegenstelling tussen bevlogen idealen en de grijsheid van het alledaagse, het verhaal van iedere generatie, weergeeft. Zijn eveneens veelgeprezen roman Caesarion (2009) is een van de tien nominaties voor de met 100.000 euro gedoteerde International IMPAC Dublin Literary Award die op 6 juni wordt uitgereikt. Voor Dit zijn de namen kreeg hij zaterdag in Gent de Prijs van de Lezersjury van de Gouden Boekenuil. Onlangs werd bekend dat hij Boekenweekgeschenk van volgend jaar schrijft.

Andere nominaties
Eveneens genomineerd voor de Libris Literatuur Prijs 2013, waarvan de uitreiking live is uitgezonden in Nieuwsuur op Nederland 2, waren Esther Gerritsen met Dorst, Arnon Grunberg met De man zonder ziekte, Oek de Jong met Pier en oceaan (zaterdag bekroond met de Gouden Boekenuil), Elvis Peeters met Dinsdag en Christiaan Weijts met Euforie.

Tekst: Jef van Gool / Literatuurplein