Libris Literatuur Prijs voor Dimitri Verhulst

Gepubliceerd: 11-05-2009

De Vlaamse schrijver Dimitri Verhulst is met de roman Godverdomse dagen op een godverdomse bol de winnaar geworden van de Libris Literatuur Prijs 2009. De jury, bestaande uit voorzitter Ivo Opstelten en de leden Mark Cloostermans, Carel de Haseth, Janet Luis en Thomas Vaessens, koos uiteindelijk voor ‘de weergaloze taal in deze zwartgallige geschiedenis van de mens van oertijd tot heden’. De prijs, waaraan voor de winnaar een bedrag van in totaal 52.500 euro is verbonden, is maandagavond in het Amstel Hotel in Amsterdam uitgereikt.

Vermenging van genres
In het rapport bij haar zes nominaties schreef de jury dat genres als het essay en de roman steeds meer in elkaar overlopen, wat onder meer tot verhalende non-fictie heeft geleid. Over het algemeen staat deze vermenging van genres garant voor boeiende literatuur. Ook bij het brede publiek hebben inhoudelijke en stilistische mengvormen inmiddels ingang gevonden. Godverdomse dagen op een godverdomse bol is bu=ij uitstek een boek dat een genreomschrijving vakkundig omzeilt en zich op allerlei raakvlakken beweegt.

Van oerwater tot atoombom
Zo heeft het boek geen hoofdpersoon. Of juist erg veel, aangeduid met het onzijdige het, dat tot ‘t is afgekort. Dat staat voor het collectief van de mensheid, voor alle mensen, in alle tijden. Hun geschiedenis is er een waarin ze zowel dader zijn als lijdend voorwerp. De een laat amfitheaters bouwen, de ander wordt daarin als oorlogsbuit op zo spectaculair mogelijke wijze afgeslacht. Vanaf het moment dat de mens als amfibie opduikt uit het water tot de verwoestende klap in Hiroshima, van oerwater tot atoombom, is er geen vooruitgang in dit verhaal van ‘een haperende mensheid’.

Vuurwerk van taal
De jury waardeert de roman in het bijzonder als ‘een weergaloze stijloefening’, als ‘een vuurwerk van taal’, waarvan de toon opzettelijk scabreus en agressief is. Op een bijzonder geestige manier zet Verhulst soepel de geschiedenis naar zijn hand en laat hij geen spaander heel van de mensheid. Hij doet dat in formuleringen ‘die wonderlijk, maar altijd welluidend zijn’, met rijm in bijna elke zin. De jury koos deze virtuoze roman boven haar andere nominaties: Contrapunt van Anna Enquist, Visser van Rob van Essen, Onze oom van Arnon Grunberg, Koetsier Herfst van Charlotte Mutsaers en het met de Gouden Uil bekroonde Alleen maar nette mensen van Robert Vuijsje.

Twee vloeken
Godverdomse dagen op een godverdomse bol is een boek met een bijzondere geschiedenis. Op 23 september vorig jaar, een week voor het in de boekhandel kwam, werd het in een oplage van 320.000 exemplaren gratis gesealed bij Humo. Dat waren 50.000 exemplaren meer dan de gebruikelijke oplage van het Vlaamse weekblad. Toen in maart bekend werd dat het boek voor de Libris Literatuur Prijs was genomineerd, nam een aantal christelijke boekhandels vanwege de twee vloeken in de titel het besluit om het geen (prominente) plek in de winkel te geven.

Een fenomeen
De in 1972 in Aalst geboren Dimitri Verhulst debuteerde in 1999 met De kamer hiernaast, negen autobiografische verhalen over een opgroeiende jongen in Vlaanderen. Naar het grote publiek brak hij door met de roman De helaasheid der dingen (2006), het verhaal van zijn jonge jaren in een asociaal gezin dat aan lager wal is geraakt. Het boek werd bekroond met de Gouden Uil Publieksprijs en de jongerenprijs De Inktaap. Ook Mevrouw Verona daalt de heuvel af (2006), een ijzingwekkend verhaal over liefde en dood, kreeg veel bijval. ‘Een schrijver die zo veel verschillende boeken op rij aflevert, noem je op z’n minst een fenomeen,’ aldus de jury van de Libris Literatuur Prijs.

Tekst en copyright: Jef van Gool / Literatuurplein (bron: Teletekst LiTTerair van 11 mei 2009)