Vijftig jaar On the Road

Gepubliceerd: 05-09-2007

Op 5 september is het vijftig jaar geleden dat On the Road, een van de echte cultboeken uit de vorige eeuw, bij The Viking Press in New York verscheen. Zes jaar eerder had Jack Kerouac het tijdens een eruptie van drie weken in een appartement in New York uitgetikt op een papierstrook van zesendertig meter. Zo hoefde hij het schrijven niet telkens te onderbreken om een nieuw vel papier in de typemachine te draaien.

Beatific Soul
Die legendarische scroll werd in 2001 voor 2,2 miljoen dollar gekocht door de eigenaar van het American footballteam Indianapolis Colts. Die heeft het kostbare document in bruikleen gegeven voor de expositie Beatific Soul : Jack Kerouac on the Road, die langs bibliotheken en musea reist. Van 9 november tot en met 22 februari 2008 is die tot slot te zien in de befaamde Public Library van New York.

‘Zo blijf ik in contact met mezelf. Alle ideeën die over elkaar heen tuimelen in mijn geest, vinden onophoudelijk hun weg naar deze pagina’s.’ Dat schreef Kerouac in 1939 (hij was toen zeventien) in een dagboek dat is opgenomen in die expositie. Hij stond toen op het punt naar New York te vertrekken, waar hij naar de Horace Mann School for Boys zou gaan. In zijn borst huisden van jongsaf twee zielen, zoals biograaf Ellis Amburn schreef in Subterranean Kerouac : The Hidden Life of Jack Kerouac (1998): zowel een dichter en een dromer als een waaghals en een vitalist. Die kwamen samen in On the Road.

Beat Generation
Jack Kerouac is op 12 maart 1922 geboren in Lowell, Massachusetts als de zoon van Frans-Canadese ouders. Tot zijn zesde, toen hij naar school moest, sprak Jack (eigenlijk Jean-Louis) alleen Frans. Later schreef hij een aantal gedichten in die taal van zijn jeugd. Na een jaar op de Horace Mann School ging hij naar Columbia University, ook in New York, waarvoor hij vanwege zijn atletische gaven een beurs had gekregen. Nadat hij een punt achter zijn studie had gezet, bleef hij wonen in New Yorks Upper West Side. Hij ontmoette er William S. Burroughs, Allen Ginsberg, Neal Cassady en anderen met wie hij de Beat Generation zou vormen. Verlegen van aard, had hij nooit kunnen vermoeden dat hij nog eens als de woordvoerder van een stroming zou worden gezien.

Nadat hij in 1943 op psychiatrische gronden eervol uit de US Navy was ontslagen en in 1944 gevangen had gezeten vanwege medeplichtigheid aan moord (hij had een vriend geholpen bij het laten verdwijnen van bewijsmateriaal), woonde hij bij zijn ouders in Queens in New York, waarheen zij inmiddels ook waren verhuisd. (Ondanks drie huwelijken zou hij zijn hele leven bij zijn moeder wonen.) Daar schreef hij The Town and the City (1950), zijn eerste roman, goed ontvangen maar nauwelijks verkocht. Sinds 1948 werkte hij al, op basis van de aantekeningen die hij op vier reizen had gemaakt, aan On the Road. De versie die uiteindelijk op 5 september 1957 zou verschijnen, was de vierde.

‘Aha! God! Leven!’
‘Tegen de avondschemering kwamen we in de gonzende straten van New Orleans. “Zeg, moet je de mensen ruiken!” gilde Dean met zijn gezicht buiten het portierraam snuivend. “Aha! God! Leven!''’ In geleende en soms ook gestolen auto’s racen Sal Paradise (het alter ego van Kerouac) en zijn maat Dean Moriarty in de roman door het dan nog deels ongerepte Amerika van het eind van de jaren ‘40, van de oostkust naar de westkust, van New York naar San Francisco en naar Mexico City, ongebonden, steeds onderweg, niet met de bedoeling ergens aan te komen. ‘The road is life.’ De ware held, de echte vrijbuiter die het burgermansbestaan verre van zich werpt, is niet Sal maar Dean, door Kerouac gemodelleerd naar zijn reisgenoot Neal Cassady.

Naar aanleiding van het feit dat de roman vijftig jaar geleden is verschenen, publiceert Viking On the Road : the Original Scroll, de versie van de roman die Kerouac op 20 april 1951 op de meterslange papierstrook voltooide. Die wijkt sterk af van de tekst zoals die in 1957 is gepubliceerd. Omwille van de lengte maar ook omdat de uitgever terugschrok voor bepaalde passages, was daarin stevig geschrapt. Een Nederlandse vertaling door Guido Golüke van deze oerversie verschijnt medio november bij De Bezige Bij onder de titel On the Road : de ongecensureerde jubileumeditie. De eerdere vertalingen van de roman (van John Vandenbergh en Guido Golüke) waren getiteld Op weg en Onderweg.

Beatland
In een tijd die werd beheerst door de kilte van de Koude Oorlog, door blind geloof in wetenschap en technologie en door de beknotting van de artistieke en de individuele vrijheden, sloeg On the Road in als een bom. Ook daarna bleef de roman synoniem voor een leven van vrijheid en extase, vol liefde, drugs en jazz. Bij De Bezige Bij verschijnt een boek in het spoor van Jack Kerouacs On the Road, zoals de ondertitel luidt van Beatland van Frank Albers. In dit verslag van een tocht over de highways in het spoor van Sal Paradise, van New York naar San Francisco, vertelt Albers onder meer over zijn gesprek (via de telefoon) met Lawrence Ferlinghetti, de laatste nog levende dichter en uitgever van de Beats. Kerouac zelf is, totaal berooid en lichamelijk gebroken, al in 1969 overleden, 47 jaar oud.

Tekst en copyright: Jef van Gool / Literatuurplein (bron: LiTTerair van 6 september 2007)

Zie ook: reportage over 50 jaar On the Road in NOVA van 5 september 2007

Delen
Koppelingen